2025 – Αποτελέσματα παρακολούθησης της ποιότητας των Υδάτων Κολύμβησης Κρήτης
2024 – Αποτελέσματα παρακολούθησης της ποιότητας των Υδάτων Κολύμβησης Κρήτης
Πόλεις - Οικισμοί
2023 – Αποτελέσματα παρακολούθησης της ποιότητας των Υδάτων Κολύμβησης Κρήτης
Π78 - Τουρισμός
Unistep- Φυτώριο Ιδεών
Π78 - Περιβάλλον - Πανίδα
Π78 - Περιβάλλον - Χλωρίδα
Π78 - Περιβάλλον - Φυσική Γεωγραφία Λασιθίου
Π78 - Περιβάλλον - Έδαφος-Υπέδαφος
Π78 - Περιβάλλον - Ψηφιακό Βοτανικό Μουσείο
Π78 - Πολιτισμός - Προσωπικότητες - Λιλή Ζωγράφου
Π78 - Πολιτισμός- Λαογραφία - Ήθη - 'Εθιμα - Νομός Λασιθίου.
Π78 - Πολιτισμός- Λαογραφία - Ήθη - 'Εθιμα - Νομός Χανίων
Π78 - Λαογραφία - Ήθη και Έθιμα - Νομός Ηρακλείου
Π78 - Πολιτισμός - Λαογραφία - Ήθη και Έθιμα.
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τόμος ΙΔ'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος ΙΓ'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος ΙΒ'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τόμος ΙΑ'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τόμος Ι'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τόμος Θ'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Η'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Ζ'
Πυρκαγιές της Κρήτης
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος ΣΤ'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Ε'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Δ'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Γ'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Β'
Π78 - Πολιτισμός- Κρητικά Χρονικά Τόμος Α'
Π78 Ναοί και Ιερές Μονές Νομού Λασιθίου.
Π78 - Πολιτισμός - Εκκλησιαστικά Κειμήλια Μονής Γωνιάς Νομός Χανίων.
Π78 - Πολιτισμός - Εκκλησιαστικά Κειμήλια Μονής Πρέβελης, Ν. Ρεθύμνου
Π78 - Πολιτισμός - Ιστορική Ανασκόπηση Νήσου Κρήτης και η Ιστορία Νομού Λασιθίου.
Π78 Πολιτισμός - Ιστορία Φουρνής - Περίοδος Ενετοκρατίας
Πρόγραμμα Freight 4- All
SIVA project "POLICIES AND TOOLS FOR EFFICIENT DESIGN OF BROADBAND DEVELOPMENT"
Ανάλυση Δορυφορικών Εικόνων ASTER για τον Εντοπισμό Ρηγμάτων στη Δυτική Κρήτη.
Crinno Concred 2003-2005 - «ΔΙΑΤΗΡΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ»
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Μιχαήλ Αρχάγγελος, Έξω Λακώνια
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Άγιος Ιωάννης, (Λάκκοι) Κρούστας
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου - Παναγιά Κερά, Κριτσά
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, Λίμνες
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Άγιος Κωνσταντίνος
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Παναγιά 'Κουμπελίδικη', Χουμεριάκο
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου - Αγία Παρασκευή, Λατσίδα
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου - Κερά Γωνιώτισσα, Λατσίδα
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Άγιος Παντελεημονας, Βραχάσι
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Άγιο Πνεύμα, Λιμνάκαρος
ArcGIS Dataset
Για τους πόρους του συνόλου δεδομένων δίνεται η δυνατότητα επερώτησης και εξαγωγής τους μέσω του ArcGIS REST GeoService API σε GeoJSON μορφή.
ESRI REST API
Το ESRI REST API υποστηρίζει την εξαγωγή δεδομένων σε διαφόρους μορφοτύπους.
Σημειώσεις - Σκέψεις - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Ivan Illich, Τίτλος - Liberer - L'avenir
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Η'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων που περιλαμβάνονται στο Τόμο Η΄ καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Κρήτη και Όμηρος.
Τα ομηρικά έπη παρέχουν μια εικόνα της μυκηναϊκής Κρήτης. Εμπεριέχουν αναφορές στο φυσικό τοπίο του νησιού, στους λαούς που αποτελούσαν τον πληθυσμό του (Αχαιούς, Δωριείς, Ετεόκρητες, Κύδωνες, Πελασγούς), στον αριθμό των κρητικών πόλεων, σε τοποθεσίες των παραλίων και της ενδοχώρας, στις σχέσεις της Κρήτης με άλλα μυκηναϊκά βασίλεια και σε ήρωες των μινωικών χρόνων, όπως ο Μίνωας, ο Δευκαλίωνας, η Αριάδνη και ο Ραδάμανθυς. Μνημονεύεται επίσης ο βασιλιάς Ιδομενέας, ο οποίος συμμετείχε στον Τρωικό πόλεμο με αξιόλογη ναυτική δύναμη. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι πληροφορίες των ομηρικών επών για την Κρήτη μπορούν να διασταυρωθούν με μαρτυρίες από άλλες πηγές. Δεν αποκλείεται να απηχούνται στα έργα του Ομήρου κάποια αρχαϊκά τραγούδια της Κρήτης.
Γ. Α. Μέγα, Ελληνικαί εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας, Αθήναι, 1957.
Παρουσιάζεται το βιβλίο του καθηγητή της Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και επίτιμου διευθυντή του Λαογραφικού Αρχείου της Ακαδημίας Γ. Α. Μέγα με τίτλο Ελληνικαί εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας. Σε αυτό αξιοποιείται λαογραφικό υλικό που προέρχεται κυρίως από τον κόσμο της υπαίθρου. Στις απομονωμένες αγροτικές και ποιμενικές περιοχές παρατηρείται η επιβίωση πολλών πατροπαράδοτων κι ενίοτε αρχαίων στοιχείων, δια μέσου των οποίων η λαϊκή λατρεία της νεότερης Ελλάδας μπορεί να συνδεθεί με εκείνη του μεσαίωνα και της αρχαιότητας. Πολλές από τις αρχαίες θρησκευτικές αντιλήψεις που διατηρήθηκαν απαντώνται και σε άλλους ινδοευρωπαϊκούς κυρίως λαούς. Οι εορτές και τα έθιμα της ελληνικής λαϊκής λατρείας παρουσιάζονται κατά χρονολογική σειρά, ώστε να παρέχεται μια πλήρης εικόνα του ετήσιού τους κύκλου.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2025 - August 2025
Παρατηρήσεις στο κρητικό θέατρο.
Στην Ερωφίλη και στον Στάθη εντοπίζονται χωρία που χρήζουν κριτικής αποκατάστασης και διατυπώνονται παρατηρήσεις για την καλύτερη κατανόησή τους. Οι διορθώσεις που προτείνονται στο κείμενο της Ερωφίλης, το οποίο εξέδωσε ο Ξανθουδίδης, στηρίζονται στην έκδοση του 1772, που ακολουθεί εκείνη του Γραδενίγου του 1676. Στην παραδεδομένη μορφή του κειμένου του Στάθη επισημαίνονται κενά τόσο στην ανάπτυξη του θέματος της υποκατάστασης του Χρύσιππου από τον Πάμφιλο στις νυχτερινές συναντήσεις με τη Φαίδρα όσο και στις αναφορές στο επεισόδιο του ξυλοδαρμού του Μπράβου από τον Στάθη, το οποίο επίσης δεν σώζεται. Δεν αποκλείεται να εξέπεσαν στίχοι κατά την αντιγραφή του κειμένου ή να επιχειρήθηκε μια ασυνείδητη σκηνική συντόμευση. Αυθαίρετος θεωρείται και ο τίτλος που έδωσε στο έργο ο εκδότης του Σάθας.
Οι αρχαιότεροι επισκέπται του Λαβυρίνθου της Γόρτυνος.
Δυτικά της αρχαίας Γόρτυνας υπάρχει ο λεγόμενος "Λαβύρινθος", ένα λατομείο που είχε συνδεθεί με τους μύθους του Θησέα και του Μινώταυρου ήδη από τον 11ο αιώνα. Όταν το 1416 επισκέφτηκε το χώρο ο φλωρεντινός Cristoforo Buondelmonti, τον εξερεύνησε προσεκτικά και τον περιέγραψε στο έργο του Descriptio Cretae• ανέφερε μάλιστα ότι βρήκε χαραγμένα τα ονόματα πολλών επισκεπτών που είχαν προηγηθεί. Τα παλαιότερα από τα ονόματα αυτά ανάγονταν στον 14ο αιώνα, όπως επιβεβαιώνεται από τον μεταγενέστερο περιηγητή Savary. Άρα οι επισκέψεις στο "Λαβύρινθο" άρχισαν ή τουλάχιστον πύκνωσαν από την εποχή που το κίνημα του ουμανισμού στη Δύση έστρεψε το ενδιαφέρον των ανθρωπιστών στα μνημεία και στις ιστορικές αναμνήσεις της αρχαιότητας.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2023 - September 2023
Οι επεξηγήσεις των πεδίων κεφαλίδας του αρχείου .csv βρίσκονται εδώ.
Φωτογραφικό υλικό - Ανατολή
Φωτογραφικό Υλικό περίοδος Ενετοκρατίας - Περιοχή Φουρνής
Περιλαμβάνει φωτογραφίες από τον οικισμό, τα μοναστήρια και τους ναούς κάθε περιοχής.
Η ποιότητα του ελληνικού τουρισμού
Ο τουρισμός αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές δραστηριότητες στην Ελλάδα, καθώς συμμετέχει στο ΑΕΠ με 18%, προσφέρει στην χώρα μας πολύτιμο συνάλλαγμα, άνω των 10 δις δολαρίων, δημιουργεί θέσεις απασχόλησης και βοηθά στην επίτευξη γρήγορων ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης. Οι απαιτήσεις όμως και αναζητήσεις των ξένων τουριστών αυξάνονται συνεχώς ενισχύοντας την ανάγκη για εύρεση νέων προορισμών και δραστηριοτήτων αλλά και καλύτερης ποιότητας του τουριστικού προϊόντος.Τα δεδομένα που παρουσιάζονται στο παρόν αφορούν στοιχεία μέχρι και το 2008.
Αγγτλικόν υπόμνημα περί της πολιορκίας και πτώσεως του Χάνδακος.
Δημοσιεύεται στο αγγλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση ένα υπόμνημα για την τελευταία περίοδο της πολιορκίας του Χάνδακα και την παράδοση της πόλης από τον Francesco Morosini στους Οθωμανούς την 6η Σεπτεμβρίου 1669. Ο συντάκτης του κειμένου παραμένει άγνωστος· ήταν παρών κατά τη συνθηκολόγηση και συνέλεξε πληροφορίες και από τα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα. Στο υπόμνημα παρουσιάζονται τα ηγετικά στελέχη της οθωμανικής παράταξης που συμμετείχαν στις εχθροπραξίες από τις 22 Μαΐου 1667, καταμετρώνται οι οθωμανικές δυνάμεις, εκτίθενται τα γεγονότα των τελευταίων 29 μηνών της πολιορκίας και παρατίθενται τα άρθρα της συνθήκης ειρήνης. Η έκδοση γίνεται από τον κώδικα Rawlinsonianus 684 της Βοδλεϊανής Βιβλιοθήκης της Οξφόρδης. Άλλο αντίγραφο σώζεται στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ και προοριζόταν πιθανότατα να χρησιμοποιηθεί στο τυπογραφείο.
Διαφήμιση σεμιναρίων Β' κύκλου
Προώθηση Β' κύκλου σεμιναρίου Unistep.
Η Φυλλάδα του Γαδάρου ήτοι Γαδάρου, λύκου και αλεπούς διήγησις ωραία.
Εκδίδεται κριτικά η Φυλλάδα του Γαδάρου ήτοι Γαδάρου, λύκου και αλεπούς διήγησις ωραία. Στην εισαγωγή που προτάσσεται του κειμένου, ο εκδότης πραγματεύεται μία σειρά θεμάτων, όπως η ελληνική εκδοτική παραγωγή της Βενετίας στις αρχές του 20ου αιώνα, η φιλολογία με τα ζώα στον αρχαίο ελληνικό, το ρωμαϊκό και το μεσαιωνικό κόσμο, ο κύκλος των δυτικοευρωπαϊκών παραμυθιών που έχουν πρωταγωνίστρια την αλεπού, οι κοινωνικές τάξεις που αντιπροσωπεύουν τα τρία ζώα του ποιήματος, οι πηγές του, η κειμενική του παράδοση, η ένταξή του στην κρητική γραμματεία της Αναγέννησης, ο τιμητικός τίτλος "Νίκος" που αποδίδεται στον γάιδαρο, η σχέση της Φυλλάδας με το Συναξάριον του Τιμημένου Γαδάρου και η γλωσσική μορφή της. Η έκδοση συνοδεύεται από κριτικά κι ερμηνευτικά σχόλια και γλωσσάρι.
Τουρκικό έγγραφο του 1671.
Μετά την άλωση της Κρήτης από τους Οθωμανούς, ο Σουλτάνος Μεχμέτ Δ΄ παραχώρησε τα χωριά Μαργαρίτες, Άγιο Θωμά και Αγία Βαρβάρα στον πορθητή του Χάνδακα Μεγάλο Βεζίρη Αχμέτ Κιοπρουλή. Η δωρεά έδινε στον Κιοπρουλή το δικαίωμα της ολοκληρωτικής κατοχής και της κληροδότησής τους. Στο Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου σώζονται τα έγγραφα που συντάχθηκαν όταν ο πληρεξούσιος του Κιοπρουλή Εμπού Βεκήρ, Δεφτερδάρης της Κρήτης, ζήτησε από το Ιεροδικείο του Χάνδακα να σταλεί αντιπρόσωπος για να εξακριβώσει τα σύνορα των χωριών. Η εξακρίβωση έγινε από έμπειρους κατοίκους των συγκεκριμένων και άλλων γειτονικών περιοχών ενώπιον Τούρκων μαρτύρων. Το έγγραφο που αφορά την Αγία Βαρβάρα δημοσιεύεται σε ελληνική μετάφραση. Παραδίδει πλούτο τοπωνυμίων, πολλά από τα οποία έχουν πλέον χαθεί.
Σημειώσεις - Σκέψεις 26 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Γ. Κορδάτος , Τίτλος - Η Σαπφώ και οι Κοινωνι
Συλλογή Μπουρλώτου
Η συλλογή περιλαμβάνει υφαντά - κεντήματα, πλεκτά - δαντέλες, χρηστικά αντικείμενα, διακοσμητικά αντικείμενα, ένδυση αξεσουάρ, κοσμήματα και έπιπλα. Κάποια από τα αντικείμενα ανήκουν στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη ενώ κάποια άλλα ανήκουν στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.
Αρχείο CSV που περιέχει τον Τίτλο, την Περιγραφή, το Μορφότυπο και το URL για κάθε πόρο του συνόλου δεδομένων.
Φωτογραφικό υλικό Εκκλησιαστικών Αντικειμένων Μονής Γωνιάς Ν. Χανιών
Ανέκδοτα έγγραφα εκ Σφακίων (1799-1832)
Στη βιβλιοθήκη του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης περιήλθαν οκτώ έγγραφα της οικογένειας Βουρδουμπά από τη Χώρα Σφακίων. Καλύπτουν την περίοδο 1799-1832. Αφορούν τα ακόλουθα θέματα: τον διορισμό του Σήφη Μπουρδουμπάκη ως καπετάνιου της Χώρας Σφακίων· τη συμφιλίωση του Στρατή και του Ρούσου Μπουρδουμπάκη με την οικογένεια Φουράκη· την απαλλαγή τους από τις ευθύνες για το φόνο του Γιώργη Φουράκη· την πώληση της περιουσίας του ανυπότακτου Γιώργη Γλινιά στον Σήφη Μπουρδουμπά· τη ρύθμιση οικονομικών διαφορών μεταξύ των κατοίκων της Χώρας Σφακίων και ιδιώτη· μια εισφορά στο Δημόσιο Ταμείο· τις εμπορικές συναλλαγές του Πώλου Μπεχλιβανάκη με τον Χατζή-Στρατή Μπουρδουμπάκη· τις περιπέτειες της φυγής του τελευταίου από τα Σφακιά. Στην εισαγωγή, που προτάσσεται της έκδοσης των εγγράφων, βιογραφούνται ορισμένα εξέχοντα μέλη της οικογένειας.
Δύο πατριαρχικά σιγίλλια ρυθμιστικά των σχέσεων των Σιναϊτών και της μητροπόλεως Κρήτης. 1. Το σιγίλ
Μετά την άλωση του Χάνδακα από τους Οθωμανούς, παραχωρήθηκε στους ορθοδόξους της πόλης ο ναός του Αγίου Ματθαίου, χάρη στη μεσολάβηση του μεγάλου διερμηνέα της Υψηλής Πύλης Παναγιωτάκη Νικούσιου. Ο ίδιος φρόντισε να εκδοθεί από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Διονύσιο Δ΄ σιγίλλιο με το οποίο αποδιδόταν στον Άγιο Ματθαίο και στο μικρό ναό των Αγίων Αποστόλων στο Ριζόκαστρο η σταυροπηγιακή ιδιότητα, αναγνωριζόταν η αφιέρωσή τους στο Σινά και τους εκχωρούνταν προνόμια. Για την επικύρωση και την ανανέωση των προνομίων αυτών εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 1777, με τη μεσολάβηση του τότε μεγάλου διερμηνέα Κωνσταντίνου Μουρούζη, ένα σιγίλλιο του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Σωφρονίου Β΄. Το έγγραφο εντοπίστηκε στο ναό του Αγίου Ματθαίου και δημοσιεύεται με σύντομη εισαγωγή και σχόλια σε υποσημειώσεις.
Λιλή Ζωγράφου
Ο Τσούλης και το τραγούδι του.
Από προφορικές παραδόσεις ανασυντίθεται η διήγηση του "σκοτωμού του Τσούλη", ενός γενίτσαρου που προκάλεσε την οργή των ελληνορθόδοξων Κρητικών με την ακολασία του και δολοφονήθηκε στην τοποθεσία Σελλί της Χορτασάς στο Λασίθι το 1817. Πρόκειται για ένα αυτοσχέδιο λαϊκό επικοσατιρικό στιχούργημα, που σώζεται και δημοσιεύεται σε αποσπασματική μορφή, με σχόλια και με τις σημαντικότερες παραλλαγές ορισμένων χωρίων του σε υποσημειώσεις. Το ίδιο ιστορικό συμβάν συνδέεται και με το έθιμο του αναθέματος στον τάφο του Τσούλη, το οποίο διατηρούνταν ακόμα ζωντανό στα μέσα του 20ου αιώνα.
Πρότυπο οδηγιών προς τους ελεγκτές για το CONCRED
Αναφέρει οδηγίες προς τους ελεγκτές κατά την αξιολόγηση.
Εκκλησιαστικά Κείμηλια Μονής Γωνιάς, Νομού Χανίων
Ο κρητικός αργαλειός και τα κρητικά μεταμεσαιωνικά ρούχα.
Μελετάται η προέλευση των υφασμάτων που διετίθεντο στην κρητική αγορά κατά τη μεσαιωνική και τη μεταμεσαιωνική περίοδο, καθώς και ο τρόπος παραγωγής τους στο νησί. Περιγράφεται η κατασκευή και η λειτουργία του κρητικού αργαλειού. Αναλύονται οι εργασίες που επιτελούνταν κατά την επεξεργασία των πρώτων υλών, την προετοιμασία της ύφανσης, την κυρίως ύφανση και την περιποίηση των υφαντικών προϊόντων. Μαρτυρίες για τα κρητικά ρούχα αντλούνται και από κείμενα περιηγητών, έργα της κρητικής λογοτεχνίας, δημοτικά τραγούδια και λαογραφικές παραδόσεις. Παρουσιάζονται, τέλος, τα κύρια μέρη της κρητικής ανδρικής και γυναικείας ενδυμασίας.
Δημοσιεύματα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Μακεδονική Βιβλιοθήκη. ...
Ο ιστορικός της Θεσσαλονίκης Ι.Κ. Βασδραβέλλης ασχολείται επί σειρά ετών με τη μελέτη και την έκδοση σε μετάφραση των τουρκικών αρχείων της Μακεδονίας. Έχει ήδη ολοκληρώσει τους δύο πρώτους τόμους, που περιλαμβάνουν τα έγγραφα της Θεσσαλονίκης, της Βέροιας και της Νάουσας. Στο αρχειακό υλικό που δημοσίευσε υπάρχουν διάσπαρτες αναφορές στην Κρήτη, που εκτείνονται χρονικά από τις παραμονές της οθωμανικής κατάκτησης έως τα μέσα του 19ου αιώνα. Άλλοτε επαληθεύουν παλαιές και γνωστές πληροφορίες κι άλλοτε φωτίζουν άγνωστες πτυχές της κρητικής ιστορίας. Οι εκδόσεις του Βασδραβέλλη στη σειρά των δημοσιευμάτων της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών μπορούν να αποτελέσουν το έναυσμα για ανάλογες πρωτοβουλίες συστηματικής δημοσίευσης τουρκικών αρχείων, που υπάρχουν στην Κρήτη και σε άλλες ελληνικές περιοχές, και να αξιοποιηθούν ως μεθοδολογικά πρότυπα.
Μάλια, ιστορική εκτίμηση.
Μελέτη της συγκριτικής χρονολόγησης του μινωικού ανακτόρου, της πόλης και της νεκρόπολης των Μαλίων από την Νεολιθική Εποχή μέχρι την τελική εγκατάλειψη του χώρου μετά την Αρχαïκή περίοδο. Η μελέτη βασίζεται στις εγκαταστάσεις και τα ευρήματα -ιδιαίτερα την κεραμεική- που έφεραν στο φως οι πρώιμες ανασκαφές της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής, με ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας. Η κατοίκηση του χώρου κατά τη νεολιθική και τη ΠΜ Ι-ΙΙ περίοδο θεωρείται αβέβαιη, εφόσον βασίζεται σε ελάχιστα ευρήματα. Η πρώτη φάση της ανασκαφής που μπορεί να ταυτιστεί με βεβαιότητα είναι εκείνη του Πρώτου Ανακτόρου της ΠΜ ΙΙΙ - ΜΜ Ι περιόδου, ενώ η φάση του Δεύτερου Ανακτόρου ανήκει στην ΜΜ ΙΙΙ - ΥΜ Ι. Ακολουθεί σύντομη ανάλυση της εγκατάλειψης του χώρου κατά την Υπομινωική περίοδο και την επανακατοίκησή του στη Γεωμετρική Εποχή.
Ανέκδοτα ποιήματα του Ανδρέου Σκλεγγίου
Τρία στιχουργήματα του κρητικού ποιητή Ανδρέα Σκλεγγίου ή Σκλέτζα σώζονται σε χειρόγραφο της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Βενετίας. Αντιγράφηκαν το 1493 από έναν κωδικογράφο ονόματι Μανούσο για λογαριασμό κάποιας κυρά Λένης. Ο Σκλέτζας προέρχεται από μια ορθόδοξη κρητική οικογένεια, που φαίνεται να προσχώρησε σταδιακά στον καθολικισμό κατά τη διάρκεια του 15ου αιώνα. Συνέθεσε σε δεκαπεντασύλλαβο στίχο και στη δημώδη γλώσσα της εποχής: α) μια προσευχή στην Παναγία, προκειμένου να μεσιτεύσει στο Χριστό για τη σωτηρία των αμαρτωλών γενικότερα και κυρίως του ποιητή· β) μια μετάφραση της δεήσεως Adoro te devote latens veritas του Θωμά του Ακινάτη και γ) "Αίνους προς την ζωοδόχον πηγήν", που απευθύνονται και αυτοί στη Θεοτόκο ζητώντας ταπεινά τη χάρη και την καθοδήγησή της. Τα κείμενα εκδίδονται κριτικά.
Κρητικά Παλαιογραφικά 13. Επιστολαί του Γεωργίου Καλύβα.
Δημοσιεύονται έξι από τις επιστολές που ο κρητικός λόγιος Γεώργιος Καλύβας συγκέντρωσε στον σημερινό κώδικα Vindobonensis theologicus graecus 227 της Αυστριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης της Βιέννης, μαζί με την υπόλοιπή του αλληλογραφία και με μία σειρά μικρών θεολογικών του πραγματειών. Ο κώδικας γράφηκε κατά το πρώτο μισό του 16ου αιώνα στην περιοχή της Σητείας, όπου ο Καλύβας εργαζόταν ως ιερέας, δάσκαλος και κωδικογράφος. Το περιεχόμενό του αποδεικνύει το ενδιαφέρον του κρητικού φιλολόγου και θεολόγου για τις κλασικές σπουδές, στις οποίες επιχειρούσε να μυήσει και τον μαθητή του Ιάκωβο. Διατηρούσε παράλληλα επαφές με έναν κύκλο λογίων τόσο στην Κρήτη όσο και εκτός του νησιού.
Παναγιά Κερά, Κριτσά
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΜΑΪΟΣ 2023 - May 2023
Κρητικά Παλαιογραφικά. 10. Ο μαρκιανός κώδιξ του Γεωργίου Κλόντζα και οι περί Κρήτης Χρησμοί.
Ο κώδικας Marcianus Graecus VII 22 του κρητικού Γεωργίου Κλόντζα, που χρονολογείται στο 1590, περιέχει χρονογραφικά σημειώματα, χρησμούς και μικρογραφίες με θέμα την ιστορία του Βυζαντίου και ειδικότερα της Κρήτης. Από το υλικό που αφορά στο νησί, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν ορισμένοι χρησμοί για τις συμφορές που θα συνεπαγόταν η επαπειλούμενη τουρκική κατάκτηση, οι οποίοι εκδίδονται με βάση το συγκεκριμένο χειρόγραφο και τρεις ακόμα παραλλαγές από τους κώδικες Oxoniensis Baroccianus Graecus 145, Copenhagensis Graecus 2148, Athoniensis Iberensis 686 και Palermitanus I.E.8. Τα κείμενα απηχούν τα αισθήματα των κατοίκων του νησιού στις παραμονές της άλωσης της Κύπρου και ενσωματώθηκαν νωρίς στο corpus των χρησμών για τις τύχες των εδαφών της αλλοτινής βυζαντινής αυτοκρατορίας, που κυκλοφορούσαν κατά τον 16ο και τον 17ο αιώνα.
Αγία Παρασκευή Λατσίδα
Δελτίο Καταγραφής τοιχογραφιών
Περιλαμβάνει την ανάλυση των τοιχογραφιών του ναού.
Ανέκδοτα έγγραφα της Τουρκοκρατίας εν Κρήτη. Πέντε έγγραφα των πρώτων μετά την άλωσιν του Χάνδακος χ
Δημοσιεύονται σε ελληνική μετάφραση ορισμένα έγγραφα που αφορούν τη ρύθμιση του δασμολογικού συστήματος της Κρήτης, την ανασύνδεση των εμπορικών και διπλωματικών σχέσεων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη Βενετία και τις φορολογικές υποχρεώσεις των αλλοδαπών στο νησί, στους πρώτους μετά την άλωση χρόνους. Πρόκειται για: α) μια “ερμηνεία κανονισμού τελωνειακής διατάξεως” του 1669· β) το διορισμό προξένου της Βενετίας στο νησί το 1671· γ) την επιστολή με την οποία ο πρόξενος γνωστοποιεί την άφιξή του στον πασά του Μεγάλου Κάστρου, ζητώντας του παράλληλα να αναλάβει τον έλεγχο του εμπορίου μεταξύ Κρήτης και Βενετίας· δ) την αποδοχή της αίτησης από τον πασά· και ε) την εντολή του σουλτάνου για την είσπραξη φόρου από αλλοδαπούς που διέμεναν στην Κρήτη για εμπορικούς λόγους.
Φωτογραφικό υλικό - Μαρωνία
Περιλαμβάνει την χρονολόγηση των τοιχογραφιών, όμως δεν παρατίθενται αντίστοιχο φωτογραφικό υλικό.
Η Κρήτη και οι Λατίνοι συγγραφείς.
Κατά τις αναφορές τους στην Κρήτη (Creta, Crete), οι Λατίνοι ποιητές και πεζογράφοι επικεντρώνονται στα ακόλουθα θεματικά πεδία: στο όνομα του νησιού, στο χαρακτηρισμό του ως "εκατόμπολις", στη σχέση του με τον Δία, στα χαρακτηριστικά του Kρητικού πελάγους, του κρασιού, των σκυλιών, των χορών, του μέτρου και της μουσικής, των νόμων, του ταύρου, του Μινώταυρου και του Λαβύρινθου. κι ακόμα στην ονομασία των κατοίκων, στον πόλεμο με τους Ρωμαίους, στην Κρήτη ως ρωμαϊκή επαρχία, στην επωνυμία Creticus και στην εικόνα που μεταφέρει για τους Κρήτες ο Επιμενίδης. Παρατίθενται τα σχετικά αποσπάσματα των λατινικών κειμένων.
Christian Zervos, L’art de la Crète néolithique et minoenne, Éditions "Cahiers d’Art", 4o, σσ. 524,
Παρουσιάζεται η μνημειώδης έκδοση του Χριστ. Ζερβού με τίτλο Η τέχνη της νεολιθικής και μινωικής Κρήτης. Πρόκειται για μια επισκόπηση του προϊστορικού κύκλου του νησιού με βάση την αρχαιολογική συλλογή του Μουσείου Ηρακλείου. Το κύριο εικονογραφικό μέρος του βιβλίου περιλαμβάνει 807 φωτογραφίες αρχαιολογικών ευρημάτων που χρονολογούνται από τη νεολιθική ως την υπομινωική περίοδο. Στην εισαγωγή αναφέρεται η πορεία των ανασκαφών, μελετάται η εξέλιξη του νεολιθικού και του μινωικού πολιτισμού της Κρήτης και αντιμετωπίζονται ορισμένα σημαντικά ζητήματα, όπως εκείνο της μινωικής θρησκείας. Εν είδει συμπεράσματος αναλύονται οι κύριες εκδηλώσεις της μινωικής τέχνης, μελετώνται ο χαρακτήρας και οι πηγές της και αναδεικνύεται η ιδιοτυπία της. Ορισμένα ελαφρά μειονεκτήματα του βιβλίου επισημαίνονται στις τελευταίες σελίδες της βιβλιοκρισίας.
Πέντε διαθήκαι Κρητών από τα αρχεία της Βενετίας.
Στα κατάστιχα των νοταρίων Νικολάου και Φραγκίσκου Βελάνου, που φυλάσσονται στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας, εντοπίστηκαν πέντε διαθήκες Κρητικών. Δύο από αυτές είναι γραμμένες στα ιταλικά και τρεις σε ελληνική γλώσσα. Πρόκειται για: α) τη διαθήκη του ευγενούς Γεωργίου Βλάχου, που συντάχθηκε στον Χάνδακα το 1641. β) τη διαθήκη της Σοφίας Στεριανοπούλου, χήρας του Κωνσταντίνου Γρηγορόπουλου (Βενετία 1668). γ) τη διαθήκη της Βιόλας Περδικάρη από το Ρέθυμνο (Βενετία 1670). δ) τη διαθήκη της Καλέργας Καλλέργη, χήρας του ευγενούς Μαρίνου Κορνάρου (Βενετία 1673). ε) τη διαθήκη του ιερέα και αγιογράφου Εμμανουήλ Παντουβά (Βενετία 1691). Όσα από τα έγγραφα αυτά έχουν συνταχθεί στα ελληνικά, δημοσιεύονται στο πρωτότυπο, ενώ τα υπόλοιπα σε πλήρη ή αποσπασματική ελληνική μετάφραση.
Κρήσιον Πέλαγος
Οι αντίξοες συνθήκες διαχείμασης και οι κίνδυνοι που εγκυμονούσε ο διάπλους του κρητικού πελάγους αποτελούν κοινούς τόπους σε κείμενα της αρχαίας ελληνικής, της λατινικής και της βυζαντινής γραμματείας. Ανιχνεύονται μνείες των τόπων αυτών σε έργα του Σοφοκλή, του Ορατίου, του Θουκυδίδη, του Απολλωνίου Ροδίου, του Ευσταθίου και της Παλατινής Ανθολογίας. Επισημαίνονται ορισμένες χρήσεις του όρου "πέλαγος" από τον Ησύχιο, τον Αισχύλο και το Σοφοκλή και του όρου "κρήσιος" (λατινικά "cres(s)ius") από τον Ευριπίδη, τον Παυσανία, τον Στέφανο Βυζάντιο, το λεξικό του Σουίδα, τον Βιργίλιο και τον Οβίδιο. Υποδεικνύονται, τέλος, χωρία κλασικών κειμένων, στα οποία υπάρχει σύγχυση ανάμεσα στο Κρητικό και στο Μυρτώο πέλαγος και σε άλλες θαλάσσιες εκτάσεις.
Ανέκδοτα εκκλησιαστικά έγγραφα των χρόνων της Τουρκοκρατίας αποκείμενα εν τω Μουσείω Ηρακλείου (μέρο
Συνεχίζεται η έκδοση πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας με έγγραφα του επισκόπου Σητείας και μετέπειτα μητροπολίτη Κρήτης Μελετίου των ετών 1829-1834. Συγκεκριμένα δημοσιεύονται: α) επιστολή του αρχιμανδρίτη Καλλινίκου· β) χρεωστική απόδειξη με εγγυητή τον Μελέτιο· γ) εξοφλητικό γράμμα του Μανουήλ Σιγαλάκη· δ) γράμμα της Συνόδου Κρήτης, με το οποίο καθίσταται επίσκοπος Μυλοποτάμου ο αρχιμανδρίτης Καλλίνικος· ε) επιστολή του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κωνσταντίνου για τον διακανονισμό χρέους· στ) επιστολή του Γεροκυρίλλου για τους κινδύνους της προτεσταντικής προπαγάνδας· ζ) επιστολή του Μουσταφά Πασά σχετικά με απατεώνες δήθεν απεσταλμένους του Χριστού· η-θ) επιστολές της Εφορικής Κάσσας για τον διακανονισμό χρεών· ι) επιστολή της μονής Βατοπεδίου· ια΄) επιστολή της μονής Κουτλουμουσίου για την πάκτωση μετοχίου της· ιβ΄) επιστολή του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως για τον διακανονισμό χρεών.
Η έκθεση του Δούκα της Κρήτης Ντολφίν Βενιέρ (1610).
Μετά την επιστροφή του στη Βενετία το 1600 ο απερχόμενος Δούκας της Κρήτης Ντολφίν Βενιέρ παρέδωσε στις βενετικές αρχές έκθεση σχετικά με τη διοικητική οργάνωση του νησιού, την απονομή της δικαιοσύνης, το αξίωμα του γενικού προβλεπτή, την προμήθεια σιτηρών, τη λειτουργία μύλων, την κατάσταση των στρατιωτικών δυνάμεων, τις αγγαρείες, το φεουδαλικό και το μισθοφορικό ιππικό, τον εξοπλισμό των γαλερών, τους αντισκάρους, την ύδρευση, τη συντήρηση των οχυρώσεων, το άδειασμα του λιμανιού του Χάνδακα, τις οικονομικές υπηρεσίες και τα μέτρα που διαπίστωσε ότι χρειάζεται να ληφθούν για την ασφάλεια του βασιλείου της Κρήτης κατά την περίοδο της θητείας του. Η έκθεση δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση.
Συμβολή εις την μελέτην των ελληνικών παροιμιών.
Ανιχνεύεται η προέλευση τριών ελληνικών παροιμιών: "Με τη φωνή κι ο Λάζαρος", "Κουκκιά έφαες, κουκκιά μαρτυράς" και "Κουβαλάει νερό με το κόσκινο". Η πρώτη λέγεται κατά την ξαφνική εμφάνιση μη αναμενόμενου προσώπου, ενώ γίνεται λόγος γι' αυτό. συνδέεται με δημώδη άσματα της ανάστασης του Λαζάρου, αγερμικά παιδικά έθιμα και λαϊκές λατρευτικές παραστάσεις με το ίδιο θέμα. Η δεύτερη χρησιμοποιείται περιφρονητικά για όσους δε μπορούν να σκεφτούν ή να πουν κάτι διαφορετικό από ό,τι έχουν μάθει. αφορμάται από τη χρήση των κουκιών ως βασικού είδους διατροφής από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Η τρίτη αναφέρεται ειρωνικά σε όσους ματαιοπονούν. έχει τις ρίζες της στην ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα και σε ορισμένες παραλλαγές της συνδέεται με το βίο της ψυχής μετά θάνατον.
Ονομαστικός κατάλογος των εν Σούδα Κρητών του 1713.
Μετά την άλωση της Κρήτης από τους Οθωμανούς (1669), οι Βενετοί διατήρησαν τα φρούρια της Σούδας και της Σπιναλόγκας. Στο φρούριο της Σούδας κατέφυγαν αρκετές κρητικές οικογένειες, που επιχειρούσαν να εξασφαλίσουν τα προς το ζην με το ψάρεμα, με μικρής κλίμακας εμπορικές συναλλαγές ή και με την επαιτεία. Σε ορισμένες από τις οικογένειες αυτές παρέχονταν μικρές ποσότητες τροφίμων από τη βενετική πολιτεία. Στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας σώζεται μια απογραφή όλων των κρητικών οικογενειών που βρίσκονταν στο φρούριο, σε δύο κατηγορίες ανάλογα με το εάν λάμβαναν το βοήθημα ή όχι. Συντάχθηκε τον Δεκέμβριο του 1713 από τον έκτακτο Προνοητή της Σούδας Αλβίζε Μάνιο και απεστάλη στον Γενικό Προνοητή Θαλάσσης Αυγουστίνο Σαγρέδο. Το έγγραφο δημοσιεύεται σε ελληνική μετάφραση.
Κρητικά Παλαιογραφικά 14. Μνείαι της μονής Αγκαράθου.
Δύο χειρόγραφα που σχετίζονται με την κρητική μονή Αγκαράθου εντοπίστηκαν στη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας και στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου. Το πρώτο από αυτά, το οποίο εμπεριέχει την Αποκάλυψη του Ιωάννη με σχόλια του αγίου Ανδρέα Καισαρείας, φέρει σημείωμα για την αφιέρωσή του στη μονή από κάποιον Κλήμεντα μοναχό την 18η Νοεμβρίου 1532. Το δεύτερο εμπεριέχει δύο μνείες θανάτων των μοναχών της Αγκαράθου Νήφωνος και Γερμανού, που χρονολογούνται στα έτη 1559 και 1572 αντίστοιχα.
Η αρχαιολογική Συλλογή Στυλιανού Γιαμαλάκη.
Παρουσιάζονται συνοπτικά τα αρχαιολογικά ευρήματα που συνιστούν τη συλλογή Στυλιανού Γιαμαλάκη, ταξινομημένα σε κατηγορίες ανάλογα με το λειτουργικό τους χαρακτήρα: αγγεία, ειδώλια και ζώδια, μεγάλα ρωμαϊκά γλυπτά ολόγλυφα ή ανάγλυφα σε μάρμαρο, όπλα, εργαλεία και σύνεργα καλλωπισμού, σφραγιδόλιθοι και δακτυλιόλιθοι, νομίσματα και πολύτιμα χρυσά αντικείμενα. Το υλικό αυτό καλύπτει ένα ευρύ χρονικό φάσμα από τη νεολιθική εποχή έως την κλασική αρχαιότητα, με έμφαση στους μινωικούς χρόνους. Προέρχεται όχι μόνο από την Κρήτη, αλλά και από περιοχές εκτός του νησιού και μάλιστα από τη Βοιωτία. Υπογραμμίζεται, τέλος, ότι η συλλογή αυτή χρήζει συστηματικότερου επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Η διαθήκη ενός κρητός ζωγράφου του έτους 1546.
Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση η διαθήκη του κρητικού ζωγράφου Γεωργίου Λουμπίνα ή Λουμπινά, η οποία συντάχθηκε στη Βενετία την 22α Οκτωβρίου 1546. Ο ζωγράφος, όπως και άλλοι ελληνορθόδοξοι ομότεχνοί του, είχε ειδικευθεί στην παραγωγή φορητών εικόνων της Παναγίας (Madonna) που διετίθεντο σε βενετικά σπίτια. για το λόγο αυτό ήταν γνωστός ως μαντονέρος" [“Μαντονέρος”]. Στον κύκλο του ανήκαν και άλλοι ζωγράφοι όπως ο Τζανέτος, ο Τζώρτζης Κασελέρ και ο Βίκτωρ. Όπως συνάγεται από την καλή οικονομική κατάσταση του διαθέτη, η εργασία του υπήρξε επικερδής.
Αποδεικτικά παρακαταθήκης ιερών σκευών και αμφίων του 1841.
Κατά την επανάσταση του Χαιρέτη το 1841 απεστάλησαν εκτός Κρήτης προς φύλαξη ορισμένα σκεύη και άμφια του ναού των Εισοδίων της Θεοτόκου του Ρεθύμνου. Τα αποδεικτικά παραλαβής των αντικειμένων αυτών από τον έμπορο Νικόλαο Χατζηκωνσταντίνου και το ζωγράφο Αλέξιο Πετρίδη, καθώς και τα αποδεικτικά επιστροφής τους, καταχωρήθηκαν σε ταμιακό βιβλίο των σχολείων Ρεθύμνης, πιθανότατα από τον επίσκοπο Ρεθύμνου και Αυλοποτάμου Καλλίνικο. Δημοσιεύονται με εκτενή σχολιασμό.
Επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων †Ευμένιος Φανουράκης.
Ο Ευμένιος Φανουράκης υπήρξε σημαντική εκκλησιαστική μορφή της Κρήτης με αξιόλογη φιλομνημειακή και επιστημονική δράση. Γεννήθηκε το 1887 στο Λουτράκι Μαλεβυζίου. Σπούδασε στο Ηράκλειο με τη συνδρομή του τότε επισκόπου Ευμενίου Ξηρουδάκη και στη συνέχεια στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Μετά την επιστροφή του στην Κρήτη, υπηρέτησε ως καθηγητής και αρχιερατικός επίτροπος των κατά καιρούς μητροπολιτών. Χειροτονήθηκε επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων το 1936. Εννέα χρόνια αργότερα ανέλαβε την προεδρία της Επιτροπής Περισυλλογής και Προστασίας των Μεσαιωνικών Μνημείων της Κρήτης, η οποία συνέβαλε μεταξύ άλλων στη συγκρότηση της συλλογής των γλυπτών και των αγιογραφιών του Ιστορικού Μουσείου. Μετείχε στην ίδρυση των Κρητικών Χρονικών, υπήρξε μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού και δημοσίευσε σε αυτό μακρά σειρά ανεκδότων εκκλησιαστικών εγγράφων.
Μινωικοί θρόνοι.
Οι θρόνοι και τα εδώλια, που απάρτιζαν τη λιτή επίπλωση των μινωικών οίκων, είχαν χρηστική και συμβολική λειτουργία. Με αφορμή την ανεύρεση ενός μινωικού θρόνου στον Κατσαμπά Ηρακλείου, εξετάζεται το σύνολο των θρόνων και των εδωλίων που μαρτυρούνται στα μινωικά ανάκτορα της Κνωσού και στον Πρινιά, ως προς τη μορφή, τη θέση και τη χρήση τους. Μελετώνται επίσης τα ομοιώματα και οι παραστάσεις τους σε ειδώλια, σφραγιδόλιθους, τοιχογραφίες και άλλα αρχαιολογικά ευρήματα που εντάσσονται στον μινωικό, μυκηναϊκό, κυκλαδικό και τρωικό κύκλο, καθώς και τα ιδεογράμματα που φέρουν το σημείο του θρόνου δηλώνοντας βασιλική ιδιότητα ή ιδιοκτησία. Η σύνδεση των θρόνων που έμεναν κενοί με την τελετουργική λατρεία μιας θεότητας μαρτυρείται τόσο σε κύκλους της Ανατολής όσο και στην αρχαία παράδοση.
Ιωάννης Καλιτσουνάκης. Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Τακτικόν μέλος της Ακαδημίας Αθη
Ο Ιωάννης Καλιτσουνάκης γεννήθηκε το 1878 στα Χανιά. Έκανε τις βασικές του σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού Πανεπιστημίου και μετεκπαιδεύτηκε στη Γερμανία. Δίδαξε βυζαντινή και νεοελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παρέδωσε επίσης μαθήματα ελληνικών στον βασιλόπαιδα Αλέξανδρο. Κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο περιορίστηκε σε στρατόπεδο πολιτικών αιχμαλώτων. Υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη της Ακαδημίας Αθηνών και της Εταιρείας Κρητικών Σπουδών και πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου των Βιβλιοθηκών της Ελλάδας. Εξυπηρέτησε πολιτικά την Ελλάδα στο εξωτερικό. Χαίρει της εκτίμησης και της φιλίας διαπρεπών Ελλήνων και ξένων επιστημόνων. Διακρίνεται για την ποικιλία των ενδιαφερόντων του και την γραμματική και φιλοσοφική του κατάρτιση, όπως αποδεικνύεται από τον πλούτο της βιβλιοθήκης του και τα δημοσιεύματά του.
Ο θρύλος περί του τάφου και του χωρίου Καϊάφα εν Κρήτη.
Σύμφωνα με έναν ευρύτατα διαδεδομένο λαϊκό θρύλο, ο αρχιερέας των Ιουδαίων Καϊάφας, ο οποίος συνετέλεσε αποφασιστικά στην καταδίκη του Χριστού, πέθανε και τάφηκε στην Κρήτη. Τις πρώτες σχετικές πληροφορίες παρέχει το απόκρυφο Ευαγγέλιο του Νικοδήμου. Την ύπαρξη τάφου του Καϊάφα στην Κνωσό μαρτυρούν ο φλωρεντινός αρχιεπίσκοπος Cristoforo Buondelmonti, που ταξίδεψε στην Κρήτη το 1415-16, ο άγγλος περιηγητής Richard Pococke το 1739 και ο επίσης άγγλος Pashley, που επισκέφτηκε το νησί το 1834. Τα ίχνη του τάφου αυτού εξαφανίστηκαν όταν το 1882 άρχισε να κατασκευάζεται ο δρόμος που οδηγεί από το Ηράκλειο στις Αρχάνες. Στην ίδια περιοχή υπήρχε και το ομώνυμο χωριό Καϊάφα. Μαρτυρείται σε ελληνικές, βενετικές και οθωμανικές πηγές, που χρονολογούνται από τον 13ο ως τον 17ο αιώνα.
Λαογραφία - Ήθη και Έθιμα.
Παρουσιάζονται τα λαογραφικά στοιχεία και τα έθιμα του κάθε τόπου χωριστά καθώς και τις δραστηριότητες του κάθε τόπου σε μια προσπάθεια διατήρησης αυτών των εθίμων.
Γραφική Απεικόνιση παθολογίας - Ζωγραφική Επιφάνεια -Προηγμένες Επεμβάσεις
Περιλαμβάνει: 1) Ολική απώλεια υποστρώματος, 2) Απώλειες ζωγραφικής και τμήματος υποστρώματος
Η παλαιοχριστιανική βασιλική της Συίας.
Στο χωριό Σούγια, στα όρια των επαρχιών Σελίνου και Σφακίων, ανακαλύφθηκε βασιλική, η οποία μπορεί να τοποθετηθεί χρονικά στα μέσα ή το δεύτερο μισό του 6ου μ.Χ. αιώνα. Το δάπεδο του μεσαίου κλίτους και του νάρθηκα είναι καλυμμένο με αξιόλογες ψηφιδωτές γεωμετρικές και ζωικές αναπαραστάσεις. Το μνημείο θα πρέπει να είχε υποστεί εκτεταμένες φθορές ήδη στον 7ο αιώνα. Η κατάσταση διατήρησής του επιδεινώθηκε κατά τις εργασίες ανέγερσης νεότερου ναού πάνω στα θεμέλιά του μετά την πρόσφατη ανεύρεσή του. Παρουσιάζονται αναλυτικά η αρχιτεκτονική δομή και ο διάκοσμος της βασιλικής, καθώς και τα τεχνοτροπικά κριτήρια με βάση τα οποία έγινε η χρονολόγηση.
Φωτογραφικό υλικό - Λίμνες
Η κατά το 1951 κίνησις δια τα βυζαντινά και μεσαιωνικά μνημεία της Κρήτης.
Με τον διορισμό του συγγραφέα στη θέση του επιμελητή Βυζαντινών και Μεσαιωνικών Αρχαιοτήτων Κρήτης, συστηματοποιήθηκε η παρακολούθηση και η προστασία των σχετικών μνημείων. Ελήφθη μέριμνα για τη διατήρηση των τειχών, των δεξαμενών και των μεγάλων ναών της βενετοκρατίας στο Ηράκλειο, για τη διάσωση θριγκών μεσαιωνικού ναού στα Ανώγεια και για τη μετατροπή της Ενετικής Λέσχης Ρεθύμνου σε μουσείο. Έγιναν επισκέψεις σε μνημεία της επαρχίας Ρεθύμνου για τη διαπίστωση της κατάστασής τους, τη συγκέντρωση επιγραφικού και άλλου υλικού και τη φωτογράφιση των τοιχογραφιών. Πραγματοποιήθηκαν αναστηλωτικές εργασίες στο ναό της Παναγίας Ποταμιών Πεδιάδος, στη Μονή Αρκαδίου, στην Ενετική Λέσχη Ρεθύμνου και στο ναό της Αγίας Αικατερίνης στο Ηράκλειο. Εργασίες μικρότερης κλίμακας διεξήχθησαν επίσης στο ναό των αποστόλων Πέτρου και Παύλου στο Φουρνί.
Έθιμα του Νομού Λασιθίου.
Χάρτες Διαδρομής
Περιλαμβάνει πέντε φωτογραφίες χαρτών με διαφορετικές διαδρομές που μπορούν να απολαύσουν οι τουρίστες στο Νομό Λασιθίου.
Αι ομιλίαι του Νεκταρίου Ιεροσολύμων.
Στον κώδικα 254 του Αγιοταφιτικού Μετοχίου Κωνσταντινουπόλεως συμπεριλαμβάνονται σαράντα πέντε ομιλίες του Νεκταρίου Ιεροσολύμων. Πρόκειται για την πληρέστερη και πιο αξιόλογη συλλογή των εκκλησιαστικών διδαχών και των λόγων του, η οποία καταρτίστηκε πιθανότητα με τη φροντίδα του διαδόχου του Δοσιθέου στα τέλη του 17ου αιώνα. Εξετάζονται οι συνθήκες αντιγραφής και η ιστορία του χειρογράφου. Παρατίθεται κατάλογος των ομιλιών, με σημειώσεις για τον τόπο και τον χρόνο συγγραφής κι εκφώνησής τους, τις τυχόν εκδόσεις τους και τη χειρόγραφή τους παράδοση. Σταχυολογούνται οι σημαντικότερες πληροφορίες που εμπεριέχουν σχετικά με πρόσωπα και γεγονότα της εποχής. Ο χαρακτήρας και η αξία της συλλογής εκτιμώνται συνολικά. Ο Νεκτάριος αναδεικνύεται έτσι σε έναν από τους σημαντικότερους ορθόδοξους ιεροκήρυκες του 17ου αιώνα.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2024 - August 2024
Φωτογραφικό υλικό - Kαλαμαύκα
Γραφική Απεικόνιση παθολογίας - Υγρασία
Περιλαμβάνει: 1) Υγρασία (0-5), 2) Υγρασία (6-35). 3) Υγρασία (36-70)
Ανέκδοτες πηγές της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας των χρόνων της οθωμανικής κυριαρχίας δημοσιεύονται σε συνέχειες στα Κρητικά Χρονικά. Πρόκειται για έγγραφα που απέστειλε το Οικουμενικό Πατριαρχείο προς την εκκλησία της Κρήτης, η εκκλησία της Κρήτης προς το Πατριαρχείο, η μητρόπολη προς τις επισκοπές του νησιού και προς τους Χριστιανούς κ.ά. Αποτελούν πολύτιμους μάρτυρες της εκκλησιαστικής οργάνωσης του νησιού και των σχέσεων του με την Κωνσταντινούπολη και με τις οθωμανικές αρχές. Κάθε έγγραφο συνοδεύεται από λεπτομερή σχολιασμό. Το πρώτο αυτό μέρος της έκδοσης περιλαμβάνει πατριαρχικά έγγραφα της περιόδου από το 1742 έως το 1781.
Η ιδιογράφος διαθήκη Γρηγορίου ιερέως του Μαρά του Κρητός (1704).
Δημοσιεύεται η διαθήκη που συνέταξε ιδιοχείρως ο κρητικός ιερέας Γρηγόριος Μαράς την 25η Απριλίου 1704 στη Βενετία και ο κωδίκελλος, με τον οποίο τη συμπλήρωσε οκτώ χρόνια αργότερα, την 2α Μαρτίου 1712. Τα έγγραφα εντοπίστηκαν σε κατάστιχο του νοταρίου Φραγκίσκου Βελάνου στο Κρατικό Αρχείο της Βενετίας. Αποτελούν πολύτιμες πηγές για τη ζωή, τη δράση και τον υλικό πλούτο του ελληνορθόδοξου ιερωμένου, ο οποίος διαβιούσε στην πόλη των τεναγών μερικές δεκαετίες μετά την άλωση της ιδιαίτερης πατρίδας του από τους Οθωμανούς.
Στατιστικές ειδήσεις περί Κρήτης του τέλους του 16ου αιώνα.
Στον κώδικα Mss. Ital. Cl. VII 918 (= 8392) της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Βενετίας, που περιέχει πηγές κρητικής ιστορίας, συμπεριλαμβάνονται ορισμένες στατιστικές πληροφορίες για τη διοικητική διαίρεση της Κρήτης το 16ο αιώνα, για τα φρούρια, τα χωριά και τον πληθυσμό της. Η απογραφή τους ανάγεται στα τέλη του 16ου αιώνα, μετά το πέρας του μεγάλου λοιμού του 1592-1593 που μάστισε το νησί. Δημοσιεύεται στο μεγαλύτερο μέρος της στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση και εμπλουτίζεται με διεξοδικό σχολιασμό. Συνοδεύεται από ένα χάρτη των διαμερισμάτων και των καστελανιών της Κρήτης και από σχέδια των καστελίων Μυλοποτάμου, Αποκορώνου, Σελίνου και Σφακίων του Francesco Basilicata.
Επίμετρον επί του ποιηματίου του σεισμού της Κρήτης
Από τον κώδικα Barocci 19 (P 4058) της Βοδλεϊανής Βιβλιοθήκης της Οξφόρδης αντλείται και δημοσιεύεται ένα σύντομο στιχούργημα αγνώστου ποιητή με θέμα το σεισμό που σημειώθηκε στην Κρήτη το 1508. Η έκδοση συνοδεύεται από ένα πανομοιότυπο του κειμένου.
Η Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών.
Ανακοινώνεται η προ τριμήνου ίδρυση της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών και παρουσιάζονται αναλυτικά οι στόχοι της σύμφωνα με το καταστατικό της. Κύριοι άξονες της δράσης της είναι η προαγωγή των κρητικών ιστορικών και λαογραφικών σπουδών, η ίδρυση του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης και η ενίσχυση της πνευματικής κίνησης του τόπου. Το προσωρινό διοικητικό συμβούλιο, που ορίστηκε κατά την ιδρυτική συνέλευση της Ε.Κ.Ι.Μ. εκθέτει τις πρωτοβουλίες που ανέπτυξε για την αντιμετώπιση των τεσσάρων βασικών προβλημάτων, από την επίλυση των οποίων εξαρτάται η επιτυχία της όλης προσπάθειας: την εδραίωση και την ανάπτυξη της Εταιρίας ως Σωματείου, την εξασφάλιση επαρκών οικονομικών μέσων, την οργάνωση του τρόπου συγκέντρωσης υλικού για τη συγκρότηση μουσειακών συλλογών και τη δημιουργία των απαραίτητων προϋποθέσεων για την ίδρυση του μουσείου.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΙΟΥΝΙΟΣ 2023 - June 2023
Η διαθήκη του Αντρέα Κορνάρου (1611).
Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση η διαθήκη του βενετοκρητικού ευγενή Ανδρέα Κορνάρου του Ιακώβου, η οποία συντάχθηκε στο Χάνδακα το 1611 και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ώσμωσης του βενετικού με το ελληνορθόδοξο ντόπιο στοιχείο του νησιού. Στην εκτενή εισαγωγή, που προτάσσεται της διαθήκης, μελετάται η ιστορία του κρητικού κλάδου της βενετικής οικογένειας Corner και εξετάζεται η πιθανότητα ταύτισης του αδελφού του διαθέτη Βιτσέντζου Κορνάρου με τον ποιητή του Ερωτοκρίτου. Η έκδοση συνοδεύεται από διεξοδικό σχολιασμό.
Το όνομα του φρουρίου Monferrate ή Monforte.
Στην επαρχία Σητείας, κοντά στο χωριό Κρυγιά, σώζεται ένα φρούριο γνωστό ως Ψηλό Καστέλι. Η παλαιότερη ονομασία του ήταν Monferra, Monferrate ή Monforte. Το οικοδόμησαν οι Γενουάτες κατά τη σύντομη περίοδο της κυριαρχίας τους στην Κρήτη. Οι ίδιοι έχτισαν ένα ακόμα φρούριο, το Castel Bonifacio, στη σημερινή επαρχία Μονοφατσίου. Τα ονόματα των δύο οχυρών παραπέμπουν στον Βονιφάτιο τον Μομφερατικό, τον μαρκήσιο που έλαβε την Κρήτη ως μερίδιο κατά το διαμελισμό των εδαφών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μετά την Δ΄ Σταυροφορία. Μολονότι ο Βονιφάτιος πούλησε την Κρήτη στους Βενετούς, φάνηκε γρήγορα να μετανιώνει για την απόφασή του. Ο πολυμήχανος γενουάτης πειρατής Enrico Pescatore θέλησε ενδεχομένως να παρουσιάσει την προσπάθειά του για την κατάληψη του νησιού ως νόμιμη διεκδίκηση για λογαριασμό του μαρκησίου.
Σημειώσεις - Σκέψεις - Προβληματισμοί, Συγγραφέας- J. Morgan, Τίτλος- Η Πρωτόγονη Κοινωνία
Νέαι ειδήσεις περί Κρητών εκ των αρχείων της Βενετίας. Γ' Φιλόθεος Σκούφος.
Ο κρητικός αγιογράφος και μοναχός Φιλόθεος Σκούφος ανέλαβε ενεργό φιλοβενετική δράση κατά τις πολεμικές επιχειρήσεις των πρώτων χρόνων του κρητικού πολέμου. Μερικά χρόνια αργότερα στη Βενετία επικαλείται τις υπηρεσίες του αυτές και την πενία του προκειμένου να του εκχωρηθεί από το βενετικό δημόσιο ένας ναός ή μια μονή σε κάποιο από τα νησιά του Ιονίου. Πράγματι η βενετική γερουσία του παραχωρεί, την 1η Αυγούστου 1665, την εκκλησία της Παναγίας Λαουρένταινας στη Ζάκυνθο, την οποία ανακαινίζει και εξωραΐζει. Κατόπιν νέου αιτήματος του Σκούφου, το 1670 η βενετική γερουσία αποφασίζει να παραχωρηθεί ο ναός, μετά το θάνατο εκείνου, στον ανιψιό του Παρθένιο. Οι αιτήσεις του Σκούφου και οι σχετικές αποφάσεις της βενετικής γερουσίας δημοσιεύονται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση.
Περί τινών μινωικών λέξεων των πινακίδων της Συλλογής Γιαμαλάκη
Με τη δημοσίευση των μινωικών πινακίδων της συλλογής Γιαμαλάκη από την Αγνή Ξενάκη στον πρώτο τόμο των Κρητικών Χρονικών εμπλουτίζεται το corpus των ομάδων-σημείων (sign groups) της γραμμικής β΄ που διακρίνονται σε πινακίδες βιβλιογραφικά γνωστές. Στις νέες πηγές εντοπίζονται ωστόσο και ομάδες-σημεία που επιδέχονται ταύτιση με υλικό ήδη δημοσιευμένο. Τρεις τέτοιες περιπτώσεις υποδεικνύονται στην παρούσα μελέτη, καθώς διακρίνονται πίσω από την ελλειπτική μορφή ορισμένων χαραγμάτων της συλλογής Γιαμαλάκη οι ομάδες "21-34-46-36-7" και "2-30-40-10", καθώς και η μικρότερη και πληρέστερη ομάδα "26-49"
Η συνθήκη Ενετών – Καλλέργη και οι συνοδεύοντες αυτήν κατάλογοι.
Η συνθήκη που υπογράφηκε ανάμεσα στους εκπροσώπους της Βενετικής Πολιτείας και στον Αλέξιο Καλλέργη το 1299 εισάγει τα πρώτα μέτρα ειρηνικής συμβίωσης Βενετών και Κρητών και ευνοεί τη μεταξύ τους συνεργασία: ρυθμίζονται οι βαθμίδες κοινωνικής διαστρωμάτωσης, επικυρώνονται παλαιότερα προνόμια των κρητικών αρχόντων, επιτρέπονται οι επιγαμίες με τους Λατίνους, αναπτύσσονται οικονομικές συναλλαγές και διευθετείται η εκκλησιαστική ζωή των ορθοδόξων. Το λατινικό κείμενο της συνθήκης και η ελληνική του μετάφραση δημοσιεύονται με βάση ορισμένα αντίγραφα που φυλάσσονται στο Μουσείο Civico Correr της Βενετίας. Την έκδοση συνοδεύουν οι ονομαστικοί κατάλογοι των Κρητών που απαλλάχθηκαν τότε από τη δουλοπαροικία, καθώς και δύο πρακτικά της βενετικής διοίκησης της Κρήτης, που αφορούν τους καταλόγους των ορθοδόξων ιερέων, των γιων και των διακόνων τους που κατέστησαν ελεύθεροι.
Συνεχίζεται η δημοσίευση των πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας της οθωμανικής περιόδου. Τα έγγραφα που εμπεριέχονται στο δεύτερο αυτό μέρος της έκδοσης εστάλησαν στην εκκλησία της Κρήτης από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και χρονολογούνται από το 1786 ως το 1796. Συνοδεύονται από λεπτομερή σχολιασμό.
Η οικογένεια των Καλοκαιρινών της Κρήτης.
Η οικογένεια των Καλοκαιρινών συνέβαλε με ποικίλους τρόπους στην οικονομική, πολιτική και πολιτισμική ζωή της Κρήτης. Παρουσιάζεται η ιστορία της από το 1830 περίπου, οπότε ο Ανδρέας Δημητρίου Καλοκαιρινός άρχισε να οργανώνει έναν εμπορικό, βιομηχανικό, ναυτικό και τραπεζικό οίκο, που αναδείχτηκε στον σημαντικότερο του νησιού, ως το 1930, οπότε ο Ανδρέας Λυσιμάχου Καλοκαιρινός διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του για την ίδρυση Φιλανθρωπικών Ιδρυμάτων. Από τα μέλη της οικογένειας πολιτική δράση ανέπτυξαν ο Ανδρέας Δ. Καλοκαιρινός, υποπρόξενος των Δύο Σικελιών, και ο γιός του Λυσίμαχος, υποπρόξενος της Αγγλίας. Μακρόχρονη και πολυσχιδή συμμετοχή στα κοινά είχε και ο Ανδρέας Λ. Καλοκαιρινός. Αξιομνημόνευτη είναι, τέλος, η προσφορά του Μίνωα Καλοκαιρινού, ο οποίος επιχείρησε το 1878 την πρώτη συστηματική ανασκαφή στην Κνωσό.
Άγνωστη πηγή της 'Ερωφίλης' του Χορτάτση: η τραγωδία 'Il re Torrismondo' του Tasso.
Η Orbecche του Giovanni Battista Giraldi και η Gerusaleme Liberata του Torquato Tasso έχουν ήδη υποδειχθεί ως ιταλικές πηγές της Ερωφίλης του Χορτάτση. Επισημαίνεται ένα ακόμα έργο του Tasso που επηρέασε τον κρητικό ποιητή. πρόκειται για την τραγωδία Il Re Torrismondo (α΄ έκδοση 1587). Στη δεύτερη σκηνή της Β΄ πράξης η Ερωφίλη περιγράφει έντρομη στη νένα της τα ίδια εφιαλτικά οράματα, που αναφέρει και η νεαρή Almida στη δική της Nutrice στην πρώτη σκηνή της Α΄ πράξης του Re Torrismondo. Ο Χορτάτσης διασκεύασε το πρότυπό του με κάποια ελευθερία, μεταπλάθοντάς το ποιητικά. Την ίδια πηγή χρησιμοποίησε 50 περίπου χρόνια αργότερα ο ρεθύμνιος ποιητής Ιωάννης Ανδρέας Τρώιλος στην τραγωδία του Ροδολίνος. υστέρησε, ωστόσο, σε ανεξαρτησία και πρωτοτυπία.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2024 - October 2024
'Mich. Ventris-J. Chadwick, Evidence for Greek Dialect in the Mycenaean Archives...
Το πρόβλημα της ανάγνωσης της μινωικής γραφής τέθηκε σε νέες βάσεις χάρη στις προσπάθειες των Michael Ventris, John Chadwick και Carl Blegen για την αποκρυπτογράφηση των πινακίδων της Γραμμικής Β΄ που προέρχονται από την Κνωσό και την Πύλο. Πρόκειται για ένα σοβαρό επιστημονικό εγχείρημα, που βρίσκεται ακόμα σε προκαταρκτικό και πειραματικό στάδιο. Παρουσιάζεται αναλυτικά η πορεία που ακολουθήθηκε από τον Ventris κατά την εφαρμογή των μεθόδων αποκρυπτογράφησης, συγκεφαλαιώνονται τα κυριότερα αποτελέσματα των αναγνωστικών προσπαθειών που ακολούθησαν και διατυπώνονται ορισμένες επιφυλάξεις για την ασφάλεια των εξαγόμενων συμπερασμάτων. Τα μέχρι στιγμής επιτεύγματα ενθαρρύνουν τη συνέχιση των εργασιών, αλλά δεν υπάρχει ακόμα η βεβαιότητα ότι το πρόβλημα λύθηκε.
Κρητικαί Σελίδες.
Στο Αρχειοφυλακείο Ζακύνθου, που καταστράφηκε κατά την πυρκαγιά του 1953, φυλασσόταν αξιόλογο αρχειακό υλικό για την ιστορία της Κρήτης. Πολλά έγγραφα αφορούσαν τις τύχες των Κρητικών που κατέφυγαν μετά την άλωση της ιδιαίτερης πατρίδας τους στη Ζάκυνθο. Ορισμένα από αυτά είχαν μελετηθεί από το Λεωνίδα Ζώη. Δημοσιεύονται οι σημειώσεις του αναφορικά με τις κρητικές οικογένειες των Κανιόλα, Γαβαλά και Τζεν. Ο συνοικισμός, που ίδρυσαν οι Κρητικοί πρόσφυγες στη Ζάκυνθο, βρισκόταν μεταξύ των ναών του Αγίου Ιωάννου του Γουζέλη, του Αγίου Ανδρέα του Αβούρη, της Επισκοπιανής και του Αγίου Γεωργίου του Πετρούτσου. Η ευρεία εκείνη περιφέρεια ήταν γνωστή ως Νηοχώρι και Μπερναρδακέικα.
Το κρητικό τραγούδι του Ομαλού και η πατρόνα.
Σύγχυση επικρατεί ως προς την έννοια της λέξης "πατρόνα" στο κρητικό τραγούδι του Ομαλού. οι λαϊκοί τραγουδιστές στα ορεινά χωριά του Ψηλορείτη και της Δυτικής Κρήτης, που ρωτήθηκαν, τη χρησιμοποιούσαν τυπικά στο στίχο, τον οποίο γνώριζαν από μακρά παράδοση, χωρίς ωστόσο να κατανοούν το νόημά της. Ο όρος δηλώνει ένα είδος φυσιγγιοθήκης, που κατά πάσα πιθανότητα εισήχθη από την Ιταλία στην Κρήτη και σε άλλες ελληνικές περιοχές τον 17ο αιώνα. Με την εφεύρεση της πυρίτιδας και την εξέλιξη των όπλων, η πατρόνα αντικατέστησε τα ακριτικά άρματα που αναφέρονταν στην αρχαιότερη παραλλαγή του τραγουδιού. Όμως, οι προφορικοί ποιητές λησμόνησαν με τον καιρό τη σημασία της. Η λέξη άλλαξε έννοια ή αντικαταστάθηκε από συνώνυμά της. Ανάλογα φαινόμενα παρατηρούνται στους αρχαίους ραψωδούς.
Δύο αναφορές των Σφακιανών προς Βενετούς Προβλεπτές (1593 και 1594
Διαρκής εστία αναταραχών η περιοχή των Σφακίων προκαλούσε το ζωηρό ενδιαφέρων των απεσταλμένων της βενετικής διοίκησης, όπως αποδεικνύεται από μία σειρά αναφορών που απηύθυναν στη Σύγκλητο κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 16ου αιώνα. Η κατάσταση επιδεινωνόταν από το άσπονδο μίσος δύο μεγάλων οικογενειών, των Πάτερων και των Παπαδόπουλων. Για να εξασφαλίσουν ειρηνικές συνθήκες διαβίωσης και την απονομή της δικαιοσύνης ορισμένοι κάτοικοι της περιοχής προσέφυγαν επανειλημμένως στις βενετικές αρχές ζητώντας την εγκατάσταση ενός προβλεπτή στα Σφακιά ή στο Φραγκοκάστελο, ο οποίος θα μπορούσε να επιβάλει ακόμα και θανατική ποινή. Δύο από τις αναφορές αυτές των Σφακιανών, που επιδόθηκαν σε βενετούς αξιωματούχους στα Χανιά το 1593 και το 1594, δημοσιεύονται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση με σχόλια.
Επιγραφαί εκ Κρήτης Ι
Δημοσιεύονται εννέα επιγραφές της ανατολικής και της κεντρικής Κρήτης. Πρόκειται για: ένα θραύσμα επιγραφής της περιόδου 480-460 π.Χ., που ανήκει στην ομάδα των νομοθετικών επιγραφών της Γόρτυνας και βρέθηκε εντοιχισμένο σε οικία του χωριού Μητρόπολη. μια αναθηματική επιγραφή του 1ου π.Χ. αιώνα από την ακρόπολη της Γόρτυνας. ένα τμήμα ιωνικού επιστυλίου της περιόδου 97-117 μ.Χ., ένα θραύσμα μαρμάρινης στήλης του 3ου ή 4ου μ.Χ. αιώνα κι ένα θραύσμα πώρινης στήλης του 3ου μ.Χ. αιώνα περίπου από τη Μητρόπολη. μια επιτύμβια στήλη του 3ου π.Χ. αιώνα από την Πραισό. μια επιτύμβια στήλη του 1ου π.Χ. αιώνα περίπου από τη Μαρωνιά Σητείας. έναν επιτύμβιο βωμίσκο του 1ου π.Χ. αιώνα περίπου κι έναν επιτύμβιο βωμίσκο του 2ου-3ου μ.Χ. αιώνα από τη Λύττο.
Η τύχη των αρχαιοτήτων της Κρήτης κατά τον πόλεμον (μέρος 1ο)
Μερικά χρόνια μετά τη λήξη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, επιχειρείται η ανασύσταση της εικόνας που παρουσίαζε η κατάσταση φύλαξης των κρητικών αρχαιοτήτων κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής. Η επισκόπηση εστιάζεται στις τύχες των αρχαιολογικών ευρημάτων του Μουσείου Ηρακλείου και των συλλογών Κνωσού, Φαιστού, Γόρτυνας, Νεαπόλεως, Ιεράπετρας, Σητείας, Ρεθύμνου, Χανίων και Καστελίου Κισσάμου. Αποτιμώνται επίσης οι καταστροφές που έγιναν στους αρχαιολογικούς χώρους Κνωσού, Ισοπάτων, Αμνισού, Νίρου, Μαλίων, Φαιστού, Αγίας Τριάδας, Γόρτυνας, Λαγού Λασιθίου και Παλαιοκάστρου Σητείας, καθώς και σε ορισμένα ενετικά κτίσματα στο Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, τα Χανιά και το Αμάρι. Καταδεικνύονται, τέλος, παράνομες ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στο μικρό ανάκτορο της Κνωσού, στο Μοναστηράκι Αμαρίου, στο Γκουβερνέτο, στο Κουμαρόσπηλο, στα Άπτερα και στο Δικτυνναίο ιερό του ακρωτηρίου Σπάθα.
Φωτογραφικό υλικό - Χαμέζι
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1949.
Παρουσιάζεται η αρχαιολογική κίνηση στην Κρήτη κατά το 1949 και πιο συγκεκριμένα: οι προκαταρκτικές εργασίες για το άνοιγμα και την επανέκθεση του Μουσείου Ηρακλείου· η κατάσταση των αρχαιολογικών συλλογών Χανίων, Ρεθύμνου και Νεαπόλεως· η μέριμνα για τη συντήρηση και την προστασία αρχαιολογικών χώρων και μεμονωμένων μνημείων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται τα ανάκτορα της Κνωσού, τα τοιχογραφημένα παρεκκλήσια των Εισοδίων του Σκλαβεροχωρίου και της Αγίας Πελαγίας στην Άνω Βιάννο, η Κρήνη Πρίουλι στο Ηράκλειο και τα μεσαιωνικά τείχη Ηρακλείου, Χανίων και Ρεθύμνου· οι ανασκαφές σε τοποθεσίες με μινωικούς οικισμούς και τάφους και στην παλαιοχριστιανική βασιλική του Πανόρμου· οι τυχαίες, τέλος, ανακαλύψεις και τα ευρήματα των μινωικών, ελληνορωμαϊκών, βυζαντινών, ενετικών και τουρκικών χρόνων, που εντοπίστηκαν σε διάφορα σημεία του νησιού.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1956.
Κατά το 1956 συνεχίστηκαν οι εργασίες έκθεσης του Μουσείου Ηρακλείου και εμπλουτίσθηκαν το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, οι συλλογές Ιεράπετρας, Αγίου Νικολάου και Γόρτυνας και τα Μουσεία Ρεθύμνης και Χανίων. Οργανώθηκε η συλλογή Νεαπόλεως. Εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν στην Κνωσό, τη Φαιστό, την Τύλισο, το Μέγαρο Βαθυπέτρου και το αναβρυτήριο Χερσονήσου. Προστατεύθηκαν ορισμένα βυζαντινά και μεσαιωνικά μνημεία του Ηρακλείου και του Αμαρίου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στο Βαθύπετρο, στις Αρχάνες, στο Ιδαίο Άντρο, στο Ονυθέ Γουδελιανών, στην παλαιοχριστιανική βασιλική της Κεράς, στη Ζου Σητείας, στην Επισκοπή Πισκοκέφαλου, στα Μάλια, στη Φαιστό, στη Γόρτυνα, στον Κατσαμπά, στον Πόρο Ηρακλείου, στο Τεφέλι Μονοφατσίου, στη Βιάννο και στο Νιπηδητό. Ήρθαν τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα και επισημάνθηκαν νέοι αρχαιολογικοί χώροι σε διάφορα σημεία του νησιού.
Επικήδειος λόγος κατά την κηδείαν του Κυδωνίας Αγαθαγγέλου Ξηρουχάκη.
Δημοσιεύεται ο λόγος που εκφώνησε στην κηδεία του επισκόπου Αγαθαγγέλου Ξηρουχάκη ο μητροπολίτης Κρήτης Ευγένιος. Ο αποθανών εγκωμιάζεται για την πίστη του, τη συναίσθηση των ευθυνών του αρχιερατικού του αξιώματος, τη σοφία, τη χρηστότητα και την αγαθοσύνη του, το εκκλησιαστικό και πατριωτικό του φρόνημα, τη μόρφωσή του, τη συμμετοχή του στους κρητικούς αγώνες του 1896-98, τη δράση του ως αρχιμανδρίτη στο ναό του Αγίου Γεωργίου Βενετίας, τη φιλοπονία του ως εφημερίου στον ελληνορθόδοξο ναό της Αγίας Τριάδας στη Βιέννη, το διδακτικό του έργο στο Πανεπιστήμιο της πόλης και τα επιστημονικά του δημοσιεύματα, κυρίως όσα αφορούν τη βενετοκρατούμενη Κρήτη. Αναδεικνύεται επίσης η προσφορά του από τον επισκοπικό θώκο Κυδωνίας και Αποκορώνου και η εθνική του δράση κατά τη γερμανοϊταλική κατοχή.
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1953. Η δράση του επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη του Ιστορικού Μουσείου, την προαγωγή των κρητολογικών σπουδών, την προστασία μνημείων και την εξασφάλιση οικονομικών πόρων. Άρχισε η λειτουργία του Μουσείου, κυκλοφόρησε ο οδηγός και άλλο τουριστικό υλικό και εξασφαλίσθηκαν νέα αντικείμενα προς έκθεση. Εμπλουτίσθηκε η βιβλιοθήκη και το αρχείο εγγράφων και φωτογραφιών. Συνελέγησαν στοιχεία για την έκδοση ενός Τοπωνυμικού Λεξικού κι ενός καταλόγου των μνημείων του νησιού. Ελήφθη μέριμνα για την οικονομική ενίσχυση ιστορικών και λαογραφικών μελετών. Οργανώθηκε επιστημονικό μνημόσυνο του Στεφάνου Ξανθουδίδου. Καταβλήθηκαν προσπάθειες για την αποκατάσταση του θυρώματος του Μεγάρου Ιττάρ και του μωσαϊκού της Χερσονήσου. Η Εταιρία απώλεσε ορισμένα παλαιά μέλη και απέκτησε νέα.
Περιλαμβάνει: 1) Ολική απώλεια υποστρώματος, 2) Ρωγμές στην τοιχοποιία, 3) Συμπληρώσεις με κονίαμα
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΙΟΥΛΙΟΣ 2025 - July 2025
Περί μίαν Κρητικήν τοιχογραφίαν.
Σε τοιχογραφία του ναού των Αγίων Αποστόλων στο χωριό Πλεμενιανά εικονίζεται ο απόστολος Βαρθολομαίος όρθιος και γυμνός με το γδαρμένο δέρμα του ριγμένο πάνω στον δεξιό του ώμο. Πρόκειται για μια έντονα ρεαλιστική παράσταση, μοναδική στην ορθόδοξη εικονογραφία. Απομακρύνεται από την ορθόδοξη αγιολογική και εικονογραφική παράδοση για τον σταυρικό θάνατο του αποστόλου, η οποία επικράτησε μετά την εικονομαχία. Αντίθετα, στις καθολικές αγιολογικές πηγές, που στηρίζονταν μεταξύ άλλων σε μια απόκρυφη λατινική διήγηση, αναφέρονται και οι δυο τύποι μαρτυρίου. το θέμα της εκδοράς κυριάρχησε στη δυτική εικονογραφία. Συνεπώς, ο λαϊκός ζωγράφος των Πλεμενιανών ακολούθησε δυτικό πρότυπο, το οποίο μετέφερε στη βυζαντινή τεχνοτροπία. Οι δυτικές επιδράσεις στην ορθόδοξη θρησκευτική τέχνη της Κρήτης χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης
Ζητήματα Κρητικού Θεάτρου
Η μελέτη επικεντρώνεται αρχικά στην επισκόπηση των ερευνών γύρω από το κρητικό θέατρο και στην επισήμανση των προβληματισμών με τους οποίους θα πρέπει να αναμετρηθούν οι ερευνητές. Στη συνέχεια εστιάζεται στο ζήτημα της χρονολόγησης της κρητικής κωμωδίας Στάθης. Με βάση εσωτερικές ενδείξεις του κειμένου και σε συνάρτηση με το χρόνο συγγραφής άλλων έργων του κρητικού θεάτρου, όπως ο Γύπαρης – Πανώρια και η Amorosa Fede του Πάνδημου – η σύνταξη του Στάθη τοποθετείται ανάμεσα στα χρόνια 1620 με 1648, πριν δηλαδή από την περίοδο της πολιορκίας του Χάνδακα από τους Οθωμανούς (1648-1669), στην οποία είχε εντάξει χρονικά το Στάθη ο πρώτος εκδότης του, ο Κωνσταντίνος Σάθας.
Δύο αναφορές των Σφακιανών προς Βενετούς Προβλεπτές (1593 και 1594)
Επί του ετύμου του τοπωνυμίου Χανιά.
Υποστηρίζεται η προέλευση του τοπωνυμίου Χανιά από την αραβική ονομασία της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Κρήτης Rabdh el Djobn (= Τυρού Πόλις), που παραδίδει ο άραβας γεωγράφος Ελ Σερίφ ελ Εδρίς, όπως την πληροφορήθηκε κατά την επίσκεψή του στο νησί το 1145 μ.Χ. Η προταθείσα ερμηνεία προϋποθέτει ότι από την αραβική λέξη Djobn, που προφερόταν και ως Gaba, θα μπορούσε να εξαχθεί ο όρος *gabnia (αγορά τυριού), απ’ όπου, μετά την αποβολή του b, θα προέρχονταν οι λέξεις *gania και *κανιά, εξ ου και Χανιά
Κρητικο-Κύπρια
Η κρητική διάλεκτος συγγενεύει με το ιδίωμα της Πελοποννήσου και των Κυκλάδων, ενώ η κυπριακή ανήκει στο νοτιοανατολικό ιδίωμα μαζί με το σύμπλεγμα των Νοτίων Σποράδων. παρουσιάζει ωστόσο ορισμένα κοινά στοιχεία με τα ιδιώματα της Μικράς Ασίας, της Νότιας Ιταλίας και της Κρήτης. Οι ομοιότητες μεταξύ της κρητικής και της κυπριακής διαλέκτου εμφανίζονται πιο έντονες κατά τη μεσαιωνική περίοδο, οπότε και τα δύο νησιά βρίσκονταν υπό την κυριαρχία δυτικών δυνάμεων: των Βενετών και των Φράγκων. Ενδεχομένως μάλιστα να είχε πυκνώσει τότε και η επικοινωνία μεταξύ τους. Προκειμένου να διαπιστωθεί ο βαθμός σύγκλησης των δύο διαλέκτων παραλληλίζονται φωνητικά και μορφολογικά στοιχεία τους, με βάση τα λογοτεχνικά κείμενα της εποχής και άλλα γλωσσικά μνημεία.
Ένα έγγραφο της βενετικής γερουσίας για την άμυνα του 'Βασιλείου της Κρήτης' (26 Αυγούστου 1589).
Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση μία επιστολή της βενετικής συγκλήτου προς τον γενικό προβλεπτή της Κρήτης, που συντάχθηκε τον Αύγουστο του 1589. Μετά την ενημέρωσή της από τον γενικό αρχηγό του πεζικού που είχε στείλει στο νησί, η Βενετία συνιστά στο γενικό προβλεπτή να εκτελέσει ορισμένα έργα για την βελτίωση της άμυνας και της στρατιωτικής κατάστασης. Οι συστάσεις αφορούν τα ζητήματα των βομβαρδιστών και του στρατιωτικού νοσοκομείου, τη συντήρηση όπλων, κανονιών και κιλλιβάντων, την παραγωγή νίτρου, την επιδιόρθωση στρατιωτικών οικημάτων, την ενίσχυση της ασφάλειας των πυλών, τη διάθεση φρουράς σε νευραλγικά σημεία, την εκπαίδευση των στρατιωτών, την ανανέωση του μπαρουτιού, την κατασκευή οχυρωματικών έργων, δεξαμενών και αποθηκών, τη διατήρηση της γαλέτας και τη διατροφή του στρατεύματος.
Αφίσα του προγράμματος
Περιλαμβάνει: 1) Επίχρισμα με ασβέστη
Κρητικά κεντήματα της συλλογής του Μουσείου Υφαντών της Washington
Παρουσιάζονται τέσσερα κρητικά κεντήματα του 17ου και των αρχών του 18ου αιώνα, τα οποία εμπεριέχονται στη συλλογή των ελληνικών υφαντών και κεντημάτων του Textile Museum της Washington. Τόσο ως προς τα σχέδια όσο και ως προς την τεχνική τους, τα κεντήματα αυτά ακολουθούν μια ιδιόμορφη τοπική παράδοση, που συνδυάζει εγχώρια στοιχεία με επιδράσεις κυρίως από την ιταλική χερσόνησο και την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στις συνθέσεις κυριαρχεί η ποικιλία των βελονιών και η πολυχρωμία. Χαρακτηριστική είναι επίσης η χρήση δύο ειδών νημάτων, των λινών και των βαμβακερών. Τα θέματα που επιλέγονται και οι τρόποι εκτέλεσής τους συνιστούν πηγαίες εκφράσεις λαϊκών παραδόσεων, δοξασιών, παραμυθιών, φόβων κι ελπίδων, αλλά και αντιπροσωπευτικά δείγματα κρητικού πολιτισμού.
Περιλαμβάνει: 1) Υγρασία (0-5), 2) Υγρασία (6-35), 3) Υγρασία (36-70)
Η επισκοπή Λάμπης και η Παναγία η Λαμπηνή.
Μετά την ανάκτηση της Κρήτης από τους Βυζαντινούς (961), η αρχαία επισκοπή Λάμπης μεταφέρθηκε στην περιοχή Καλαμώνος. πρόκειται για το σημερινό χωριό Μεγάλη Επισκοπή. Την περίοδο της βενετικής κυριαρχίας πέρασε σε λατίνους επισκόπους και μετά τα μέσα του 15ου αιώνα μεταφέρθηκε, ως επισκοπή Καλαμώνος πλέον, στην πόλη του Ρεθύμνου. Η ορθόδοξη επισκοπή Λάμπης επανεμφανίστηκε κατά την Τουρκοκρατία και περιέλαβε αρχικά τις επαρχίες Αμαρίου και Αγίου Βασιλείου. αργότερα προστέθηκε και η επαρχία Σφακίων (από το 1831 και εξής). Στην περιοχή διατηρήθηκε η λατρεία της Παναγίας της Λαμπινής. σε αυτήν αφιερώθηκαν τρεις ναοί των χωριών Λαμπηνή, Δρίμισκος και Διπλοχώρι κατά τον 14ο και 15ο αιώνα. Το πρώτο από τα χωριά αυτά έγινε η έδρα της ορθόδοξης επισκοπής Λάμπης μετά την οθωμανική κατάκτηση.
Η χρονολογία των μινωικών ανακτόρων της Φαιστού.
Με βάση τα στρωματογραφικά δεδομένα και την κεραμική που απέδωσαν οι ανασκαφές στα ανάκτορα της Φαιστού, όπου βρέθηκαν ανέπαφα επάλληλα δάπεδα, ανιχνεύονται οι αρχιτεκτονικές μεταβολές των συγκεκριμένων κτισμάτων, οι συνθήκες κατασκευής των νέων δαπέδων, οι χρόνοι απόθεσης των κεραμικών και η στιλιστική τους εξέλιξη. Προσδιορίζονται οι φάσεις της ζωής των ανακτόρων και διαπιστώνεται ότι η διαδοχή των ρυθμών της αρχιτεκτονικής και της κεραμικής στη Φαιστό και στην Κνωσό υπήρξε παράλληλη, από την εποχή των προανακτορικών συνοικισμών ως το τέλος της υστερομινωικής περιόδου. Επιβεβαιώνεται έτσι ο γενικός χαρακτήρας του μινωικού πολιτισμού, παρά τις κάποιες τοπικές ιδιορρυθμίες.
"Αφιέρωσις του τόμου"
Ο Ζ΄ τόμος των Κρητικών Χρονικών αφιερώνεται στον "πρύτανη των Κρητών φιλολόγων" Ιωάννη Καλιτσουνάκη με την ευκαιρία του εορτασμού των εβδομήντα πέντε του χρόνων. Η αφιέρωση γίνεται από συναδέλφους, φίλους, μαθητές και συμπολίτες του, που συνεργάστηκαν με τον εκδότη και τη συντακτική επιτροπή του περιοδικού.
Κρητικά παλαιογραφικά. 9. Μιχαήλ Αποστόλη, Επικήδειοι εις Καλοτάρην και Γαλατηνόν.
Ο βυζαντινός λόγιος Μιχαήλ Αποστόλης ήταν εγκατεστημένος στη Γόρτυνα κατά το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Εκεί συνέγραψε, μεταξύ άλλων, δύο επικήδειους λόγους για τους επιφανείς Γορτύνιους Μανουήλ Καλοτάρη και Μανουήλ Γαλατηνό. Τα κείμενα σώζονται στον κώδικα Palatinus Graecus 275 της Βιβλιοθήκης του Βατικανού και είναι αυτόγραφα. Δημοσιεύονται στην παρούσα μελέτη.
Πλάτων και Κρήτη, εν κεφάλαιον αρχαίας ελληνικής ανθρωπογεωγραφίας.
Κατά την πορεία τους από την Κνωσό προς το άντρο και το ιερό του Δία, ένας Κρητικός, ένας Λακεδαιμόνιος κι ένας Αθηναίος συζητούν με αφορμή την ίδρυση μιας κρητικής πόλης. Ο διάλογος αποτελεί το θέμα των πλατωνικών Νόμων, όπου εμπεριέχονται παρατηρήσεις για τη σχέση ανάμεσα στις γεωφυσικές ιδιαιτερότητες της Κρήτης και τον βίο των κατοίκων της. Ορισμένοι κρητικοί ιδιωτικοί και δημόσιοι θεσμοί ερμηνεύονται με βάση το κρητικό τοπίο. Η νέα πόλη ενδείκνυται να ιδρυθεί σε περιοχή όπου δεν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για να εξελιχθεί σε εμπορική και ναυτική δύναμη, ώστε να αποφευχθεί η ηθική διαφθορά των πολιτών. Οι ανθρωπογεωγραφικές απόψεις του Πλάτωνα αφορμώνται από την ιδέα περί ενότητας ανθρώπου και φύσης, που έχει τις ρίζες της στην ιπποκρατική σκέψη.
Giov. Pugliese Carratelli, Le iscrizioni preelleniche di Haghia Triada in Creta e della Grecia Penin
Παρουσιάζεται η έκδοση των προελληνικών επιγραφών που προέρχονται από την Αγία Τριάδα της Κρήτης και από αρχαιολογικούς χώρους της ηπειρωτικής Ελλάδας. Έγινε από τον Giovanni Pugliese Carratelli στη Ρώμη το 1945. Το βιβλίο προάγει την κατανόηση της μινωικής γραφής και γλώσσας και τη μελέτη της ιστορίας του αιγαιοπελαγίτικου πολιτισμού. Μεταξύ των αρετών του υπογραμμίζεται η επιμέλεια στην αντιγραφή, την ιχνογράφηση, την απόδοση και τη μελέτη των επιγραφών, η βιβλιογραφική ενημέρωση και η λιτότητα του ύφους. Διακρίνεται ωστόσο ατολμία στην ερμηνευτική προσέγγιση του υλικού και παράθεση λεπτομερειών με τρόπο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρακινδυνευμένα συμπεράσματα.
Άγιος Κωνσταντίνος, Αγίου Κωνσταντίνου
Πρότυπο και Μεθοδολογία πιστοποιήσεων
Περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με το σκοπό, την διάρκεια και τα οφέλη του προγράμματος, τους τομείς αξιολόγησης και την αξιολόγηση.
Γραφική Απεικόνιση παθολογίας - Ζωγραφική Επιφάνεια
Περιλαμβάνει 1) Απώλειες ζωγραφικής επιφάνειας, 2) Αποφλοιώσεις ζωγραφικής επιφάνειας
Ανέκδοτα εκκλησιαστικά έγγραφα των χρόνων της Τουρκοκρατίας αποκείμενα εν τω Μουσείω Ηρακλείου. Δ΄.
Συνεχίζεται η δημοσίευση των πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας με έγγραφα που έλαβε ο μητροπολίτης Κρήτης Μάξιμος κατά τη διετία 1786-1788. Συγκεκριμένα πρόκειται για: α) την επιστολή με την οποία ο Τζανής Κυριάκης τον συγχαίρει για τον προβιβασμό του στο μητροπολιτικό αξίωμα· β) την επιστολή του εφόρου μητροπολίτη Κυζίκου Αγαπίου, προκειμένου να εισπράξει τα οφειλόμενα από τους προκρίτους των Σφακίων· γ) την επιστολή του μητροπολίτη Δέρκων Ανανία, προς απάντηση ευχετήριας επιστολής του Μαξίμου· δ) την επιστολή του Κυζίκου Αγαπίου, με αναφορές σε γεγονότα που διαδραματίζονται στην Κωνσταντινούπολη· ε) άλλη επιστολή του ίδιου για το διακανονισμό χρεών του Μαξίμου και των επισκοπών Σητείας και Ιεράς· στ) μια ακόμα επιστολή του Αγαπίου αναφορικά με χρέη του Μαξίμου και της επισκοπής Σητείας.
Οι Πόλεις - Οικισμοί δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του υποέργου Emeric του έργου CRINNO.
Press Book
Δημοσιεύσεις στον τύπο σχετικά με το πρόγραμμα και την Κρητική Διατροφή
Κρητική ποίηση - πηγές και έμπνευση.
Διερεύνηση των πηγών της κρητικής ποίησης από το 1453 μέχρι το 1500, με λεπτομερή εξέταση των σχέσεων ανάμεσα στα δημοτικά τραγούδια, την γραπτή παράδοση και τις δυτικές συνθέσεις που εμφανίστηκαν πριν και μετά από την ακμή της κρητικής λογοτεχνίας. Εκτενής μελέτη υποδιαιρεμένη σε πρόλογο (σσ. 7-9) και οκτώ κεφάλαια: 1. Δημοτικά τραγούδια (9-43), 2. Ο Διγενής στην Κρήτη, 3. Ο Σαχλίκης και οι ρίμες του (203-220), 4. Των πολιτικών ο Χάρος, 5. Θησέας και Αιμιλία (253-270), 4. Απολλώνιος (379-393), 7. Το ανακάλημα της Κωνσταντινουπόλεως (394-404), 8. Νερωνφίλη, Τάρσια και Ντολτσέτα (405-425), και παράρτημα για το χειρόγραφο Φανουράκη με πρόσφατα καταγεγραμμένα δημοτικά τραγούδια (426) καθώς και βιβλιογραφία (427-434).
Κρητικά παλαιογραφικά. 5. Νόθος λόγος του Ανδρέου Κρήτης
Ο κώδικας Baroccianus Graecus 197 της Βοδλεϊανής Βιβλιοθήκης της Οξφόρδης περιλαμβάνει έναν λόγο Εις την Υπεραγίαν Δέσποιναν ημών Θεοτόκον, αναγιγνωσκόμενον τω Σαββάτω της Ακαθίστου, που αποδίδεται στον Ανδρέα αρχιεπίσκοπο Κρήτης. Ίσως η ταύτιση του συγγραφέα να έγινε από τον γραφέα του κώδικα Γαλακτίωνα Μαδαράκη στα μέσα του 14ου αιώνα. Σε άλλα χειρόγραφα ο ίδιος λόγος παραδίδεται ως έργο του αυτοκράτορα Θεοδώρου Δούκα του Λασκάρεως, πράγμα που επιβεβαιώνεται και από εσωτερικές ενδείξεις του κειμένου. Οι ομοιότητες που παρουσιάζει με ορισμένους λόγους και κανόνες του Ανδρέα Κρήτης, αλλά και με τον Ακάθιστο Ύμνο και τον Κανόνα του Ιωσήφ, δε σημαίνουν κατ' ανάγκη άμεση εξάρτηση. Πρόκειται για "κοινούς τόπους" της εκκλησιαστικής υμνογραφίας και ρητορικής, που ανάγονται στην κοινή πηγή όλων, την Παλαιά Διαθήκη.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Ζ'
Περιλαμβάνει το σύνολο των άρθρων του Τόμου Ζ' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Η Συλλογή Γιαμαλάκη κατά το 1953.
Παρουσιάζονται τα νέα αποκτήματα της συλλογής Γιαμαλάκη κατά το έτος 1953. Πρόκειται για χρυσά κοσμήματα, χάλκινα και πήλινα αρχαιολογικά ευρήματα και δώδεκα σφραγιδόλιθους, που ανάγονται χρονικά ανάμεσα στους μινωικούς και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Προέρχονται από την Κνωσό, τον Μακρύτοιχο, τα Μάλια, την Πεδιάδα, τη Φαιστό, τη Γόρτυνα, το Απεσωκάρι και άλλες περιοχές της Μεσαράς, καθώς και από το Ρέθυμνο, την Αξό, το Άδελε, την Ιεράπετρα, το Ψυχρό και την Αθήνα.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1953
Κατά το 1953 συνεχίστηκαν οι εργασίες για την αποκατάσταση του Μουσείου Ηρακλείου και την έκθεση του μουσείου Ρεθύμνης και των συλλογών Νεαπόλεως, Αγίου Νικολάου και Ιεράπετρας. Προχώρησαν τα έργα συντήρησης στην Κνωσό, τη Φαιστό και τα μέγαρα Βαθυπέτρου και Τυλίσου. Επιχειρήθηκε η διάσωση σημαντικών μεσαιωνικών μνημείων του Ηρακλείου, των Χανίων και του Ρεθύμνου. Έργα στερέωσης έγιναν στην Παναγία Λαμπινή, στον Άη-Κυρ-Γιάννη, στο αναβρυτήριο Χερσονήσου και στην Έπαυλη του Διονύσου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στις περιοχές Βαθυπέτρου, Σητείας, Πισκοκεφάλου, Πραισού, Κριτσάς, Μοδίου, Αγίου Νικολάου και Κατσαμπά. Συνεχίστηκαν οι ανασκαφές της Αγγλικής Σχολής γύρω από την Κνωσό, της Ιταλικής Σχολής στη Φαιστό και της Γαλλικής Σχολής στα Μάλια. Εντοπίστηκαν νέοι αρχαιολογικοί χώροι και ήρθαν τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα σε διάφορα σημεία του νησιού.
2 Το σιγίλλιον Θεοδοσίου του Β' (1769)
Δημοσιεύεται συνοδικό επιβεβαιωτήριο γράμμα του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Θεοδοσίου Β΄, που εκδόθηκε το 1769 προκειμένου να αναγνωρισθεί και να επικυρωθεί για πρώτη φορά από πλευράς του πατριαρχείου η ιδιωτική συμφωνία που είχε γίνει το 1737 ανάμεσα στους Σιναΐτες του Χάνδακα και στο μητροπολίτη Κρήτης για τη διανομή των εισοδημάτων του σιναϊτικού μετοχίου του Αγίου Ματθαίου και του ναού του Αγίου Μηνά. Η δημοσίευση του εγγράφου γίνεται από απόγραφο που σώζεται στο αρχείο του Αγίου Μηνά, καθώς το πρωτότυπο, το οποίο φυλασσόταν στο ναό του Αγίου Ματθαίου, δεν κατέστη δυνατόν να εντοπιστεί.
Το τοπωνύμιο Χανιά.
Η αναγωγή του τοπωνυμίου Χανιά στο αρχαίο τοπωνύμιο της Κυδωνίας Αλχανία ενισχύεται με ιστορικά και ετυμολογικά επιχειρήματα. Αφενός, επισημαίνεται ότι τα αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν συνεχή κατοίκηση της περιοχής, ήδη από τη μεσομινωική περίοδο. Αφετέρου, με τη βοηθητική εξέταση άλλων παραλλήλων στο κρητικό λεξιλόγιο (όπως τα νιότα και τα Σφακιά), αναλύεται η διαδικασία μεταπλασμού του αρχαίου θηλυκού ενικού Αλχανία στο σημερινό ουδέτερο πληθυντικό Χανιά με αφετηρία τον τύπο της δοτικής ΤΑ ΑΛΧΑΝΙΑ. Υποδεικνύεται έτσι ο τρόπος με τον οποίο αρχαία διαλεκτικά λείψανα χάνονται μέσα στα μορφολογικά σχήματα της αττικής - κοινής, κατά την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας.
Υστερομινωικός τάφος Παχυάμμου.
Δημοσιεύονται τα αποτελέσματα της ανασκαφής ενός υστερομινωικού τάφου, που εντοπίστηκε έξω από το χωριό Παχυάμμος της Ιεράπετρας. Στο εσωτερικό του υπήρχαν τρεις λουτηροειδείς λάρνακες. Ανθρώπινα οστά βρέθηκαν και σε όρυγμα, πάνω στο οποίο είχε τοποθετηθεί πήλινος τριποδικός βωμός. η πράξη αυτή δεν αποκλείεται να αποσκοπούσε στον εξευμενισμό του νεκρού. Βρέθηκαν επίσης μία κυλινδρική πυξίδα με κοσμήματα, ένας ψευδόστομος αμφορέας, ένα αβαθές λίθινο αγγείο κι ένας χάλκινος δίσκος ζυγού, που κατά πάσα πιθανότητα παραπέμπει στα "τάλαντα" του Διός και τη ζύγιση των ψυχών μετά θάνατον. Από την εξέταση των τύπων και των θεμάτων των αρχαιολογικών ευρημάτων συνάγεται ότι μπορούν να τοποθετηθούν χρονικά στους ΥΜ ΙΙΙ B χρόνους, με εξαίρεση την πυξίδα που ίσως ανήκει στο τέλος της ΥΜ ΙΙΙ A περιόδου.
Γραφική Απεικόνιση παθολογίας - Όψη - Ζωγραφική Επιφάνεια -Προηγμένες Επεμβάσεις
Επιγραφαί εκ Κρήτης
Κατά τις οικοδομικές εργασίες σε οικία στον Άγιο Νικόλαο Λασιθίου εντοπίστηκε τμήμα μίας ενεπίγραφης πλάκας από λευκό μάρμαρο, που μπορεί να χρονολογηθεί με βάση τον τύπο γραφής στα τέλη του 3ου ή τις αρχές του 2ου π.Χ. αιώνα. Προέρχεται πιθανότατα από την περιοχή της αρχαίας αγοράς. Περιλαμβάνει, ισχυρά ακρωτηριασμένο, το κείμενο μίας συνθήκης φιλίας και συμμαχίας κάποιου βασιλιά της Περγάμου, ενδεχομένως του Ευμένη Β΄, με την αρχαία πόλη Λατώ προς Καμάραν και τη γειτονική της Ολούντα. Η συμπλήρωση των απολεσθέντων χωρίων του κειμένου στηρίζεται στους καθιερωμένους τύπους και τη γλώσσα ανάλογων κρητικών συνθηκών, αλλά και σε ιστορικά κριτήρια.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Ε'
Περιλαμβάνει όλα τα άρθρα που περιλαμβάνονται στον Τόμο Ε' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Αρχαιολογικά σημειώματα Στεφάνου Ξανθουδίδου.
Από ένα σημειωματάριο που κρατούσε ο Στέφανος Ξανθουδίδης κατά τις περιοδείες του στην κρητική ύπαιθρο ανάμεσα στο 1915 και το 1916 επιλέγονται και δημοσιεύονται ορισμένες αρχαιολογικές και ιστορικές πληροφορίες, που αφορούν κυρίως μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ευρήματα. Το χειρόγραφο περιείχε και άλλες σημειώσεις, τις οποίες ο Ξανθουδίδης είχε ήδη χρησιμοποιήσει σε δημοσιεύματά του, καθώς επίσης ορισμένα βιβλιογραφικά και υπηρεσιακά σημειώματα και λογαριασμούς. Φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου ΙΔ'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων που περιλαμβάνονται στο Τόμο ΙΔ' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Το παραινετικό ποίημα του Σαχλίκη κατά την αδημοσίευτη παραλλαγή του κώδικα της Νάπολης.
Το παραινετικό ποίημα του κρητικού ποιητή Στέφανου Σαχλίκη, με το οποίο συνιστά στο γιο ενός παλιού του φίλου, το Φραντζισκή, να αποφεύγει τα ζάρια, τις πόρνες και τα νυχτοπερπατήματα, εκδίδεται κριτικά βάσει του κώδικα ΙΙΙ ΑΑ 9 της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Νάπολης. Στην εισαγωγή που προτάσσεται της έκδοσης παρουσιάζονται τα πορίσματα από τη σύγκριση της συγκεκριμένης παραλλαγής με τις παραλλαγές των χειρογράφων του Montpellier και του Παρισιού, γνωστές από την έκδοση του G. Wagner (Λειψία 1874). Υποστηρίζεται η υπόθεση της προέλευσης και των τριών από ένα κοινό πρότυπο, το οποίο θα πρέπει να είχε υπόψη του ο μεταγενέστερος ποιητής Μάρκος Δεφαράνας κατά τη σύνθεση του έργου του Λόγοι διδακτικοί. Η έκδοση συνοδεύεται από σχόλια και γλωσσάρι.
James A. Notopoulos, Homer and Cretan heroic poetry: A study in comparative oral poetry. I. The Song
Αξιοποιώντας τα συμπεράσματα των ερευνών του Milman Parry ως προς τα στοιχεία προφορικότητας που διαμορφώνουν το ιδιαίτερο ύφος των ομηρικών επών και που διατηρούνται σε σύγχρονα προφορικά επικά ποιήματα της Γιουγκοσλαβίας, ο J. A. Notopoulos εστιάζει σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της κρητικής λαϊκής ποίησης: το τραγούδι του Δασκαλογιάννη. Αναλύει την τεχνική της σύνθεσής του και τις σχέσεις του με την κλασική και τη νεότερη παράδοση. Ανταποκρίνεται έτσι στις νεότερες κατευθύνσεις της έρευνας, επιστρατεύοντας τη θεωρητική του κατάρτιση και τις γνώσεις του στην αρχαία ελληνική φιλολογία, τις κρητικές σπουδές και τη νεότερη λαογραφία. Με το έργο του θέτει το ζήτημα της επικής λαϊκής ποίησης της σύγχρονης Ελλάδας και συμβάλει ουσιαστικά στην μελέτη της κρητικής λογοτεχνίας.
Ανέκδοτος κατάλογος των 100 πόλεων της Κρήτης.
Στον κώδικα Mss. Ital. VII 918 (= 8392) της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Βενετίας σώζεται περιγραφή της Κρήτης με τίτλο Descrittione delle anime del Regno di Candia. Τις σημειώσεις για τη θέση του νησιού και τα γεωφυσικά χαρακτηριστικά του ακολουθεί κατάλογος των 100 αρχαίων κρητικών πόλεων, με κάποιες περαιτέρω πληροφορίες για ορισμένες από αυτές. Το έγγραφο δημοσιεύεται στο πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση με υποσημειώσεις, στις οποίες επιχειρείται η ταύτιση της θέσης κάθε πόλης και παρέχονται συμπληρωματικές μαρτυρίες από άλλες πηγές. Ακολουθεί συγκριτικός πίνακας των πόλεων που αναφέρονται στο συγκεκριμένο χειρόγραφο, στην Creta Sacra του Flaminii Cornelii, στο χάρτη της Κρήτης του Coronelli, στην Ακριβή περιγραφή της Κρήτης του Olfred Dapper και στη Στατιστική του πληθυσμού της Κρήτης του Ν. Σταυράκη.
Μια έκθεσις ωμοτήτων του 1866.
Δημοσιεύεται μία έκθεση των ωμοτήτων που διέπραξαν οι Τούρκοι κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1866 στις επαρχίες Μαλεβυζίου, Τεμένους, Μονοφατσίου, Καινουρίου, Πυργιωτίσης, Πεδιάδος, Λασιθίου, Μεραμβέλλου, Ρίζου και Σητείας. Σώζεται σε χειρόγραφη μορφή μεταξύ των εγγράφων του Μητροπολίτη Κρήτης Τιμοθέου Βενέρη. Πρόκειται για το πρωτότυπο, που έγινε κατά πάσα πιθανότητα κατόπιν ανωτέρας διαταγής την εποχή της επανάστασης και ολοκληρώθηκε στο Λασίθι την 27η Αυγούστου 1867. Ο άγνωστος συντάκτης παρουσιάζει τα βασανιστήρια, τους φόνους και τις ωμότητες εις βάρος των Χριστιανών κάθε περιοχής, χωρίς ωστόσο να αναφέρεται σε άλλα πολεμικά και στρατιωτικά γεγονότα. Ο ίδιος φαίνεται να κατάγεται από το ανατολικό τμήμα του νησιού, μάλλον από την επαρχία Μεραμβέλλου.
Νέα στοιχεία δια την υστέραν αιγαιακήν χρονολογίαν και ιστορίαν.
Κατά την ανασκαφή δύο υστερομινωικών τάφων στον Κατσαμπά Ηρακλείου βρέθηκαν τρία αιγυπτιακά αγγεία, μινωική κεραμική, πολύχρωμα θυμιατήρια, κοσμήματα και σφραγιδόλιθος, που συμβάλλουν ουσιαστικά στην προαγωγή της έρευνας των τελευταίων ανακτορικών χρόνων. Στα ευρήματα συγκαταλέγεται ένας ενεπίγραφος αλαβάστρινος αμφορέας, που ανάγεται στην περίοδο της βασιλείας του Φαραώ Τουθμώσιος ΙΙΙ (1500-1450). Πρόκειται πιθανότατα για δώρο που αποδόθηκε σε εξέχον μέλος μινωικής πρεσβείας στην αυλή της Αιγύπτου. Μεταξύ των δύο χωρών υπήρχε έντονη διπλωματική κίνηση, που ενίσχυσε και τους πολιτισμικούς δεσμούς της Αιγύπτου με την Κρήτη κατά τους ΥΜΙΙ χρόνους. Βρέθηκε επίσης μία πήλινη ανάγλυφη πρόχους, με σπονδικό ενδεχομένως χαρακτήρα, που τοποθετείται στην ΥΜΙΙΙΑ:1 περίοδο. Οι ισχυρές ανακτορικές παραδόσεις άρχιζαν τότε να συνδυάζονται με αλλαγές στις διακοσμητικές αντιλήψεις και με μια νέα τεχνική.
Η Συλλογή Γιαμαλάκη κατά το 1952
Παρουσιάζονται τα νέα αποκτήματα της συλλογής Γιαμαλάκη κατά το έτος 1952. Πρόκειται για πήλινα και χάλκινα αρχαιολογικά ευρήματα, σφραγιδόλιθους, κοσμήματα κι άλλα αντικείμενα, που ανάγονται χρονικά ανάμεσα στους μινωικούς και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Προέρχονται από τις περιοχές των Αγίων Δέκα (κοντά στην αρχαία Γόρτυνα), της Κνωσού, του Γαζίου, της Ανώπολης, της Αξού, της Μεσαράς, των Βασιλικών Ανωγείων, των Μαλίων, της Λιγόρτυνος και της Φανερωμένης Πυργιωτίσσης, αλλά και από την Αθήνα. Τα σημαντικότερα από τα ευρήματα αυτά είναι τρεις αρχαϊκές κεφαλές πλακιδίων από την Ανώπολη και την Αξό, ένα ξίφος από ΥΜΙΙΙ τάφο κοντά στα Βασιλικά Ανώγεια κι ένα μινωικό ειδώλιο ορθίου λάτρεως από τα Μάλια.
Συλλογή Κεραμικών - Νομός Χανίων.
Περιλαμβάνει κεραμικά από την 28η ΕΒΑ
Περιλαμβάνει: 1) ολική απώλεια υποστρώματος, 2) Ρωγμές στο κονίαμα 3) Απώλειες ζωγραφικής επιφάνειας και τμήματος υποστρώματος
Ναός και Μονή εν Ζακύνθω, μετόχιον της εν τω Αγίω Όρει του Σινά μονής της Αγίας Αικατερίνης.
Στη θέση Κήπος νότια της πόλης της Ζακύνθου υπήρχε ένα μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης ή των Τριών Ιεραρχών. Είχε ιδρυθεί από τον κρητικό πρόσφυγα Γρηγόριο Σαβόγια το 1664 και αφιερώθηκε από τον ίδιο στη μονή της Αγίας Αικατερίνης του όρους Σινά. Δημοσιεύεται η συμβολαιογραφική πράξη της αφιέρωσης του μοναστηριού ως μετοχίου μαζί με ένα σχέδιο του κτιρίου, που είχε κάνει ο ιερομόναχος Φιλόθεος Καλιάκης. Τα έγγραφα σώζονταν στα πρακτικά του συμβολαιογράφου Ζακύνθου Β. Μπονσινιόρ, από όπου τα αντέγραψε ο Ζώης. Χάθηκαν με την πυρκαγιά του Αρχειοφυλακείου Ζακύνθου το 1953, οπότε και το ίδιο το μοναστήρι ερειπώθηκε.
Φιλολογικαί παρατηρήσεις εις κρητικά κείμενα.
Πολλά από τα πιο σημαντικά έργα της κρητικής λογοτεχνίας, όπως οι Γραφαί και στίχοι και ερμηνείαι και η Αφήγησις Παράξενος του Στέφανου Σαχλίκη, η Ερωφίλη του Γεωργίου Χορτάτση, ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου, ο Γύπαρης (Πανώρια), ο Στάθης, ο Ζήνων, ο Φορτουνάτος του Μάρκου Αντώνιου Φώσκολου και ο Κρητικός Πόλεμος του Μαρίνου Τζάνε Μπουνιαλή, στερούνται άρτιων φιλολογικών εκδόσεων. Υποδεικνύονται διορθώσεις που συμβάλλουν στην κριτική τους αποκατάσταση. Εντοπίζονται επίσης ορισμένα ενδοκειμενικά στοιχεία που εξυπηρετούν στην ακριβέστερη χρονολόγησή τους και στην επίλυση ερμηνευτικών προβλημάτων. Για το σκοπό αυτό εξετάζονται συγκριτικά με άλλα έργα της κρητικής, αλλά και της ιταλικής και της ευρωπαϊκής γενικότερα λογοτεχνίας.
Δύο άγνωστα έργα του Γερασίμου Βλάχου εις Αγιορειτικόν κώδικα.
Ο κώδικας 191 της μονής Ξενοφώντος του Αγίου Όρους περιέχει δύο έργα του κρητικού λογίου και ιεροκήρυκα Γεράσιμου Βλάχου: το "Κατά Ιουδαίων" και το "Περί της του Μωάμεθ θρησκείας και κατά Τούρκων". Η αντιγραφή τους έγινε το 1671 στην Κέρκυρα από τον κρητικό ιερομόναχο Καλλιόπιο Καλλιέργη, ενόσω ο Βλάχος διέμενε στο νησί. Θα πρέπει να εκδοθούν και να συγκριθούν με ανάλογα παλαιότερα αντιρρητικά συγγράμματα. Μία ακόμα αναφορά στον Βλάχο εντοπίστηκε στον κώδικα 6 της μονής Αγίων Θεοδώρων στην Αροανία. Το χειρόγραφο προέρχεται από την κρητική μονή Βροντησίου και αντιγράφηκε από τον αδελφό του ηγουμένου Εμμανουήλ Δέπο. Φέρει μεταξύ άλλων μία ενθύμηση του έτους 1648, πιθανότατα του Δέπου, σύμφωνα με την οποία ο Βλάχος παρέλαβε από αυτόν ιχνογραφικά προσχέδια αγιογραφικών πινάκων.
Σημειώσεις - Σκέψεις 7 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας -, Τίτλος- Βιβλιοκριτικές στα Έργα της Λίλης Ζωγ
Φωτογραφικό υλικό της Συλλογής Μπουρλώτου.
Περιλαμβάνει φωτογραφίες του σύνολου των αντικειμένων της συλλογής Μπουρλώτου.
Βιβλιοκριτικές σημειώσεις για το Θεοτοκόπουλο.
Παρουσιάζονται τέσσερις εκδόσεις με θέμα τη ζωή και το έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, οι οποίες κυκλοφόρησαν με τον κοινό τίτλο El Greco στα τέλη της δεκαετίας του 1940. Πρόκειται για τα βιβλία των Georges Grappe (έκδ. Editions d’Histoire de l’Art, Plon, Παρίσι 1948), Henri Dumont (έκδ. Hyperion Press, Νέα Υόρκη 1948), Anthony Bertram (World’s Masters Series, έκδ. Studio, Λονδίνο 1949) και Ludwig Goldscheider (έκδ. Phaidon, Παρίσι 1949). Ελέγχονται η ακρίβεια και η πληρότητα των παρεχόμενων πληροφοριών, τα επιχειρήματα για την απόδοση ανυπόγραφων έργων στο ζωγράφο, οι προτεινόμενες χρονολογήσεις και η ποιότητα των φωτογραφιών.
Παρατηρήσεις σε Κρητικά κείμενα.
Παρέχεται πιστή μεταγραφή της Απαρνημένης των Χανιών από το αυτόγραφο του ποιητή και νέα φιλολογική της έκδοση. Το έργο αποδίδεται σε κάποιον λόγιο Κρητικό των αρχών του 16ου αιώνα, που προσπάθησε να διασκευάσει το Β΄ ειδύλλιο του Θεοκρίτου, προσαρμόζοντάς το στη σύγχρονή του εποχή. Επίσης, επισημαίνεται ότι ο εκδότης της Φυλλάδας του Γαϊδάρου Λευτέρης Αλεξίου δεν έλαβε υπόψη την πρώτη βενετική έκδοση του έργου, η οποία αποκαθιστά ορισμένα χωρία του, και προχώρησε σε άστοχες διορθώσεις. Υπογραμμίζεται, τέλος, ότι τόσο ο Στέφανος Ξανθουδίδης, που εξέδωσε την Ερωφίλη, όσο και ο Στυλιανός Αλεξίου, που έκανε παρατηρήσεις για την κριτική της αποκατάσταση, δεν συμβουλεύτηκαν την πρώτη της έκδοση από τον Ματθαίο Κιγάλα. πίσω από τους λόγιους τύπους του Κιγάλα διακρίνονται ενίοτε καλύτερες γραφές.
Προεισαγωγικά στην "Ευβιένα", "τραγωδία ποιηθείσα υπό του κυρού Θεοδώρου Μοντζελέζε".
Με αφορμή μια μνεία του Λέοντα Αλλατίου, εντοπίστηκε στη βιβλιοθήκη του ελληνικού κολλεγίου του Αγίου Αθανασίου στη Ρώμη ένα άγνωστο θεατρικό κείμενο με τίτλο "Τραγωδία ονομαζομένη Ευβιένα... ποιηθήσα υπό του κυρού Θεοδώρου Μοντζελέζε", που τυπώθηκε στη Βενετία το 1646. Περιγράφεται το μοναδικό σωζόμενο αντίτυπο του έργου και συνοψίζεται η υπόθεσή του. Αναδεικνύονται η παραμυθική του οικονομία και η τεχνική αφέλεια που διέπει τη σκηνική του διάρθρωση. Ανιχνεύεται η διάδοση ορισμένων λαογραφικών μοτίβων που περιέχει στην Ελλάδα και τη Δύση. Εξετάζονται τα κοινά στοιχεία του με την ιταλική λαϊκή παράσταση της Στέλλας (Rappresentazione di Stella) και με την κρητική Θυσία του Αβραάμ. Τίθενται, τέλος, τα ζητήματα του τρόπου σύνθεσής του, της πατρότητάς του και των χωροχρονικών του συντεταγμένων.
Η 'Κρητική Πολιτεία' του Αριστοτέλους.
Από τα Πολιτικά του Αριστοτέλη αντλείται η εκτενής αναφορά στο κρητικό πολίτευμα, η οποία αναδημοσιεύεται κριτικά με βάση όχι μονάχα τις παραλλαγές των κωδίκων (όπως συμβαίνει στην έκδοση Teubner), αλλά και τις διορθώσεις που προτάθηκαν από νεότερους φιλολόγους και εκδότες. Το κείμενο συνοδεύεται από αναλυτικό ερμηνευτικό υπόμνημα των απόψεων που υποστηρίζει ο Αριστοτέλης, οι οποίες συνεξετάζονται με παράλληλα χωρία αρχαίων συγγραφέων, όπως ο Πλάτωνας, ο Έφορος, ο Πολύβιος, ο Ηρόδοτος, ο Στράβωνας, ο Πλούταρχος, ο Παυσανίας και ο Θουκυδίδης, αλλά και με αντίστοιχες μαρτυρίες επιγραφικών μνημείων.
Εκθέσεις και υπομνήματα από την αλληλογραφία του Γαλλικού Προξενείου Κρήτης.
Το άρθρο χωρίζεται λόγω μεγέθους σε τέσσερις ενότητες, στις σελ. 323-325 του Η΄, 372-394 του Ι΄, 109-146 και 466-491 του ΙΔ΄ τόμου. Πρόκειται για δημοσίευση μέρους της αλληλογραφίας των Γάλλων προξένων της Κρήτης από το 1686 έως το 1730, στη γαλλική γλώσσα. Παρατίθενται υπομνήματα και εκθέσεις γενικού ενδιαφέροντος, που δίνουν μια γενική εικόνα της κατάστασης στην Κρήτη. Η αλληλογραφία φυλάσσεται στα Εθνικά Αρχεία της Γαλλίας, Aff. Etr. B1. Στην Κρήτη υπήρχε το προξενείο των Χανίων, το υποπροξενείο του Χάνδακα και το πρακτορείο του Ρεθύμνου. Η αλληλογραφία της παρούσας ενότητας αναφέρεται στην τουρκική διοίκηση του νησιού και το εμπόριο, ιδιαίτερα τις εξαγωγές ελαιολάδου και σιτηρών προς τη Γαλλία. Το υπόμνημα αρ. 13 περιλαμβάνει περιγραφή της Μεσαράς και του Λαβυρίνθου της Γόρτυνας το1723.
Ιστορικά και βιογραφικά σημειώματα του Στεφάνου Νικολαΐδου.
Από τα κατάλοιπα του κρητικού αγιογράφου, ιεροψάλτη, πολιτικού και λογίου Στεφάνου Νικολαΐδου επιλέγονται και δημοσιεύονται οι Σημειώσεις εποχών επιτοπίων, που αναφέρονται στα πολεμικά, τα εκκλησιαστικά, τα εκπαιδευτικά, τα πολιτικά, τα πολιτιστικά και άλλα δρώμενα της περιόδου 1821 - 1893. Εκδίδονται επίσης σύντομες εκθέσεις πολεμικών γεγονότων που διαδραματίστηκαν στις κεντρικές επαρχίες της Κρήτης από το 1826 ως το 1829. Με βάση τις βιογραφικές πληροφορίες που αντλούνται από τις Σημειώσεις, από ορισμένες έντυπες πηγές, αλλά και από την προφορική παράδοση, ανασυντίθεται η ζωή και η δράση του συγγραφέα. Σε επίμετρο επανεκδίδεται μια επιστολή του Νικολαΐδου προς τον Νικόλαο Παπαδάκη, με στοιχεία για τις σφαγές του 1821 στο Ηράκλειο.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2025 - October 2025
Συμβολή εις την σπουδήν της μινωικής τοιχογραφίας. Ο Κροκοσυλλέκτης Πίθηκος
Από τεμάχια τοιχογραφημένων επιχρισμάτων που βρέθηκαν στις ανασκαφές των μινωικών ανακτόρων της Κνωσού ανασυστάθηκε μία τοιχογραφία με μια μορφή η οποία κινούνταν ζωηρά μέσα σε κήπο και μάζευε λουλούδια κρόκου. Της έλειπε το κεφάλι και το πάνω μέρος του θώρακα. Θεωρήθηκε ότι παρέπεμπε σε κροκοσυλλέκτη νέο. Όμως το κυανό χρώμα του δέρματος της μορφής αυτής και η εικονογραφική της απόδοση σε αντιπαραβολή με τις τοιχογραφίες των κυανών πιθήκων της Κνωσού και με άλλα αρχαιολογικά ευρήματα, υποστηρίζουν την υπόθεση να επρόκειτο για κροκοσυλλέκτη πίθηκο και όχι για ανθρώπινη μορφή. Η λύση αυτή αποδίδεται γραφικά σε πίνακα του ζωγράφου Θωμά Φανουράκη, που συνοδεύει τη μελέτη, και υποστηρίζεται ως περισσότερο σύμφωνη με το πνεύμα της μινωικής δυναμικής ζωγραφικής.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025 - September 2025
Εικόνες Εμ. Τζάνε εν Κερκύρα.
Συμπληρώνεται ο κατάλογος των εικόνων του Εμμανουήλ Τζάνε Μπουνιαλή, που είχε δημοσιευτεί στον Α΄ τόμο των Κρητικών Χρονικών, με έργα που φυλάσσονται σε οκτώ ναούς της Κέρκυρας: τον Άγιο Αντώνιο νεωρείων, την Παναγία των Ξένων, την ιερά μονή Πλατυτέρας, το ναό Υψηλής Θεοτόκου, το μητροπολιτικό ναό της Κέρκυρας, τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο στις Στέρνες, τον Άγιο Σπυρίδωνα και το ναό της Υπεραγίας Θεοτόκου της Λιμενιώτισσας.
Το έργον της επιτροπής περισυλλογής και προστασίας μεσαιωνικών κειμηλίων και μνημείων Κρήτης
Η επιτροπή περισυλλογής και προστασίας μεσαιωνικών κειμηλίων, η οποία ιδρύθηκε το 1940, ανασυστάθηκε και διευρύνθηκε το 1946, μετά τη λήξη του πολέμου. Από το Φεβρουάριο ως το Σεπτέμβριο του έτους αυτού, οπότε η λειτουργία της ανεστάλη λόγω ελλείψεως πόρων, πραγματοποίησε εξαντλητικές έρευνες για τη διαπίστωση της κατάστασης των βυζαντινών, των βενετικών και των τουρκικών μνημείων τόσο της πόλης του Ηρακλείου όσο και της υπαίθρου των νομών Ηρακλείου και Ρεθύμνου, για την περισυλλογή μεσαιωνικών κειμηλίων (γλυπτών, αρχιτεκτονικών μελών, επιγραφών, εικόνων κ.ά.), καθώς και για την προστασία και τη συντήρησή τους. Με ενέργειές της κηρύχθηκαν διατηρητέα πολλά από τα ιστορικά μνημεία του Ηρακλείου, μεταξύ των οποίων τα βενετικά νεώρια, προστατεύτηκαν τα ενετικά τείχη και συντηρήθηκαν ορισμένοι τοιχογραφημένοι ναοί της κρητικής υπαίθρου.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1959.
Κατά το 1959 συνεχίστηκαν οι εργασίες έκθεσης του Μουσείου Ηρακλείου. Εμπλουτίσθηκαν το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, τα Μουσεία Χανίων και Ρεθύμνης και οι συλλογές Αγίου Νικολάου και Ιεράπετρας. Εργασίες αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν στην Κνωσό, τη Φαιστό και τη Χερσόνησο. Προστατεύθηκαν ορισμένα μεσαιωνικά μνημεία του Ηρακλείου, του Ρεθύμνου, των Χανίων και της κρητικής ενδοχώρας. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στις περιοχές Τεμένους, Γιοφυρακίων, Πρινιά, Βιάννου, Λεβήνας, Σητείας, καθώς και στην πόλη των Χανίων, στη Λισσό, στη Βασιλική του Καστριού Χερσονήσου και στο χωριό Βεράν Επισκοπή Ρεθύμνης. Οι ξένες αρχαιολογικές σχολές συνέχισαν τις ανασκαφές στην Κνωσό, στη Φαιστό και στην περιοχή της Αγίας Τριάδας. Δοκιμαστική ανασκαφή έγινε στην Αγία Ρουμέλη Σφακίων. Ήρθαν τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα κι επισημάνθηκαν νέοι αρχαιολογικοί χώροι σε διάφορα σημεία του νησιού.
Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος Σεμιναρίου.
Παροτρύνει εκείνους που ενδιαφέρονται για το σεμινάριο να κάνουν αίτηση.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το 1948.
Παρουσιάζονται οι ενέργειες που έκανε η Αρχαιολογική Υπηρεσία στην Κρήτη, οι φορείς με τους οποίους συνεργάστηκε, αλλά και οι δυσχέρειες που αντιμετώπισε, κατά το 1948, για το άνοιγμα του Μουσείου Ηρακλείου, την αξιοποίηση άλλων μουσείων και συλλογών, την επαναφορά αρχαιοτήτων που είχαν αρπαχθεί από την Κρήτη από τον στρατηγό Ρίγκελ, τη διάνοιξη του Λαβυρίνθου στη Γόρτυνα, τις ανασκαφές στα Μάλια, στην Κνωσό και στην παλαιοχριστιανική βασιλική του Πανόρμου, τις ανευρέσεις αρχαιοτήτων, τον εντοπισμό βυζαντινών και βενετικών μνημείων, καθώς και την εκτέλεση έργων συντήρησης αρχαιολογικών χώρων, ναών, μονών, τειχών και άλλων κτιρίων. Γνωστοποιείται, τέλος, ο καταρτισμός ενός ευρύτατου προγράμματος εργασιών αποκατάστασης και τουριστικής αξιοποίησης όλων των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της Κρήτης στο πλαίσιο του σχεδίου Μάρσαλ.
Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, Λίμνες
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΙΟΥΝΙΟΣ 2024 - June 2024
Η Κατανεμημένη πλατφόρμα Freight4all
Περιλαμβάνει βασικά στοιχεία της πλατφόρμας και τα οφέλη για όλους.
Κρητικά παλαιογραφικά. 7. Ο κωδικογράφος Μιχαήλ Λυγίζος ή του Λυγγέως.
Ο κωδικογράφος Μιχαήλ Λυγίζος ή του Λυγγέως, ο οποίος έδρασε στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, καταγόταν από την περιοχή της Κυδωνίας και είχε εγκατασταθεί στο Ρέθυμνο. Υπήρξε μαθητής του βυζαντινού λογίου Μιχαήλ Αποστόλη και επιδόθηκε σε φιλολογικές μελέτες, συγγράφοντας μεταξύ άλλων ένα υπόμνημα στα 81 πρώτα κεφάλαια του πρώτου βιβλίου του Θουκυδίδη, που σώζεται στον κώδικα 231 της βιβλιοθήκης του Trinity College στο Δουβλίνο. Αντέγραψε κείμενα του Θουκυδίδη (British Museum Arundel MS 545), του Αριστοφάνη (Trinity College Cambridge MS R I 42) και του Πλωτίνου (Monacensis graecus 215), ενώ από τη γραφίδα του προέρχονται δεκατέσσερις ακόμα κώδικες της Βοδλεϊανής Βιβλιοθήκης και του Βατικανού. Μια επιστολή του προς τον ιερέα Λέοντα Αργυρό δημοσιεύεται στην παρούσα μελέτη.
Αρχιτεκτονικά σχέδια
Περιλαμβάνει τα αρχιτεκτονικά σχέδια του ναού.
Η βυζαντινή τοιχογραφία της νήσου Κρήτης.
Μια παρουσίαση των κρητικών τοιχογραφιών που αρχικά απευθυνόταν σε φοιτητές, με 8 εικόνες παραστάσεων και επισκόπηση της βιβλιογραφίας. Παρουσιάζονται τα κυριότερα εικονογραφικά θέματα και η τοποθέτησή τους στον χώρο του ναού. Σχολιάζονται η ποιότητα και η τεχνοτροπία των τοιχογραφιών, με την εξιδανίκευση των μορφών υπό την επιρροή της παλαιολόγειας τέχνης. Θεωρείται ότι δεν υφίσταται ανεξάρτητη κρητική σχολή αγιογραφίας, αλλά ότι ο όρος “κρητική σχολή” μπορεί ωστόσο να διατηρηθεί με την ευρύτερή του σημασία, μιας επαρχιακής σχολής που άνθισε τον 14ο-16ο αι. λόγω του δημιουργικού πνεύματος των καλλιτεχνών. Γίνεται σύγκριση ορισμένων παραστάσεων με ανάλογες του Μυστρά, του Άγιου Όρους, του Ναού του Σωτήρα στη Χώρα (Καριγιέ Τζαμί) και της Μακεδονίας, καθώς και με στοιχεία της ανατολίτικης τέχνης.
Michael George Francis Ventris (12 Ιουλίου 1922-6 Σεπτεμβρίου 1956).
Ο Άγγλος επιστήμονας Michael Ventris προώθησε σημαντικά το ζήτημα της ανάγνωσης της κρητομυκηναϊκής γραφής. Είχε αρχίσει να μελετά τη μινωική γλώσσα από την εφηβική του ηλικία. Στις μεθόδους αποκρυπτογράφησης των κρυπτογραφημάτων κατατοπίστηκε στο διάστημα της στρατιωτικής του υπηρεσίας κατά τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Κυκλοφόρησε σειρά "σημειωμάτων εργασίας" για τα κείμενα των πινακίδων που βρέθηκαν στα ανάκτορα του Νέστορα στην Πύλο. Το 1952 υποστήριξε για πρώτη φορά ότι τα κείμενα των πινακίδων της γραμμικής β΄ στα μυκηναϊκά αρχεία έκρυβαν πιθανώς ελληνική γλώσσα. Προς την ερευνητική αυτή κατεύθυνση προχώρησε με τη συνεργασία των Chadwick, Björk και Furumark. Η επιστημονική του προσφορά έτυχε ευρείας αναγνώρισης. Ανέλαβε επίσης την επίβλεψη και τη σχεδίαση των ανασκαφικών έργων της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής στο Εμποριό της Χίου.
Οι ορθόδοξοι παπάδες επί Ενετοκρατίας και η χειροτονία αυτών.
Από ελληνικές, λατινικές και ιταλικές κυρίως πηγές αντλούνται μαρτυρίες για την κατάσταση στην οποία περιήλθε ο ορθόδοξος κλήρος της Κρήτης μετά την προσάρτηση του νησιού στη βενετική επικράτεια. Μελετάται το εκκλησιαστικό καθεστώς που επιβλήθηκε από τις βενετικές αρχές, καθώς και η πολιτική που εφάρμοσαν απέναντι στο καθολικό και το ορθόδοξο δόγμα. Ανιχνεύονται, επίσης, οι αντιδράσεις των ορθοδόξων ιερέων των πόλεων και της υπαίθρου, οι συνθήκες υπό τις οποίες γινόταν η χειροτονία τους, οι δικαιοδοσίες και τα καθήκοντά τους, η στάση τους ως προς την ένωση των εκκλησιών, το μορφωτικό τους επίπεδο και η ηθική τους στάθμη. Παρατίθενται οι σχετικές πληροφορίες που παρέχουν οι Giacomo Foscarini, Giulio Garzoni, Zuane Mocenigo, Benedetto Moro και Francesco Morosini στις αναφορές τους.
Σφακιανά σπίτια.
Μελετώνται οι κύριες αρχιτεκτονικές μορφές του σφακιανού σπιτιού σε συνάρτηση με την ιδιοσυγκρασία των κατοίκων της περιοχής και με τους γεωφυσικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς και ιστορικούς παράγοντες που συνθέτουν τον περίγυρό τους. Οι συγκεκριμένοι τύποι κτιρίων ανήκουν στην κατηγορία των επιπεδόστεγων πλατυμέτωπων μονόσπιτων και χαρακτηρίζονται από ανεπιτήδευτη λιτότητα. Κατασκευάζονται κυρίως από πέτρες και ξύλα κι έχουν χωμάτινο δώμα. Βασικό αρχιτεκτονικό στοιχείο τους είναι η λίθινη καμάρα, η οποία σηκώνει το μισό βάρος της στέγης και δημιουργεί ιδιαίτερους χώρους (σπάλες και καντούνια) με λειτουργική αυτονομία. Τείνουν να είναι κτιριολογικά αδέσμευτοι. στη μεγάλη αυλή, που τους περιβάλλει, μπορούν να υπάρχουν και άλλοι βοηθητικοί χώροι. Παρουσιάζονται οκτώ τέτοια κτίρια, τα οποία βρίσκονται σε διαφορετικούς οικισμούς της περιοχής και αποτελούν αντιπροσωπευτικές παραλλαγές του σφακιανού καμαρόσπιτου.
Ανέκδοτοι δημοτικαί παραλλαγαί της Ερωφίλης και της Βοσκοπούλας.
Οι δημοτικές παραλλαγές των έργων της προσωπικής λογοτεχνίας μαρτυρούν την εξάπλωση που γνώρισαν τα έργα αυτά και την αίσθηση που προκάλεσαν στο λαό τόσο στον τόπο της αρχικής τους προέλευσης όσο και σε άλλες περιοχές. Αναδεικνύουν τις αισθητικές εμπειρίες, τα στοιχεία της ποιητικής παράδοσης, τη γλώσσα, τα μέτρα και τους εκφραστικούς τρόπους, που αξιοποιεί ο λαός για να εκφράσει τον συναισθηματικό του κόσμο. Δημοσιεύονται δύο παραλλαγές της Βοσκοπούλας και μια της Ερωφίλης, οι οποίες συνεξετάζονται με άλλες γνωστές δημοτικές παραλλαγές των ίδιων έργων. Διαπιστώνονται έτσι οι μεταμορφώσεις που υπέστησαν τα κείμενα και ανιχνεύονται οι μεταπλαστικές ικανότητες, αλλά και οι αδυναμίες των άδηλων λαϊκών διασκευαστών τους.
Φωτογρφικό υλικό - Χανδράς
Πέτρος και Μιχαήλ οι Πεδιώται. Δύο Κρήτες τοιχογράφοι εν Πελοποννήσω κατά τας αρχάς του ΙH' αιώνος.
Εξετάζεται το έργο του Πέτρου και του Μιχαήλ Πεδιώτη, δύο αδελφών τοιχογράφων που κατάγονταν κατά πάσα πιθανότητα από την Πεδιάδα της Κρήτης και που έδρασαν στην Πελοπόννησο στις αρχές του 18ου αιώνα, την εποχή της βενετικής κυριαρχίας. Τοιχογραφίες τους εντοπίζονται στη μονή της Παναγίας στο Καλάμι, στη μονή της Θεοτόκου Μπούρας στην επαρχία Μεγαλόπολης, στο καθολικό της μονής του Αγίου Γεωργίου της Ρεκίτσας, στο νεότερο καθολικό της μονής Καλαμίου και στο ναό των Τριών Ιεραρχών στη Στεμνίτσα. Η τεχνοτροπία τους ακολουθεί τη βυζαντινή παράδοση, όπως αυτή είχε αφομοιωθεί από την κρητική σχολή.
Συνεχίζεται η έκδοση πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας με έγγραφα της περιόδου 1672-1829. Συγκεκριμένα δημοσιεύονται: α) απόγραφο γράμματος του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Διονυσίου Δ΄· β) επιστολή του πατριάρχη Νεοφύτου ΣΤ΄· γ) απόγραφο γράμματος του Κρήτης Γερασίμου· δ) επιστολή του επισκόπου Κισσάμου Σωφρονίου· ε) επιστολή του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Σωφρονίου· στ) επιστολή του Μαρινάκη· ζ-η) εκκλησιαστικά επιτίμια του Πατριάρχη Προκοπίου· θ) επιστολή του Πατριάρχη Προκοπίου· ι) επιστολή του επισκόπου Σητείας Θεοφυλάκτου· ια) συνοδικό γράμμα του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γρηγορίου· ιβ) συμφωνητικά για την πάκτωση του Αγίου Αντωνίου Βροντησίου, της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Φανουρίου Βαλσαμονέρου· ιγ) αγγελτήριο εκλογής του επισκόπου Σητείας Μελετίου· ιδ) γράμμα του Κρήτης Καλλίνικου· ιε) επιστολήτων επισκοπών Κρήτης.
Το οικογενειακό επίθετο Μιλιαράς
Τα οικογενειακά επίθετα Μιλιαράς – Μιλιαράκης και το όνομα του χωριού Μιλιαράδω προέρχονται ετυμολογικά από τη λέξη μιλιάριν ή μιλιάριον. Ο όρος παραδίδεται από μεσαιωνικά κείμενα και λεξικά και δηλώνει το χάλκινο κυρίως οικιακό σκεύος που έχει σχήμα κόλουρου κώνου και χρησιμοποιείται σαν καζάνι για το βράσιμο του νερού, το πλύσιμο κ.λπ. Οι επαγγελματίες που κατασκεύαζαν ή επιδιόρθωναν τα μιλιάρια ονομάζονταν μιλιαράδες. Δεν αποκλείεται μια τέτοια επαγγελματική οικογένεια να ήλθε από την Κωνσταντινούπολη στην Κρήτη, είτε όταν έγινε ο εποικισμός του νησιού από τους Βυζαντινούς, αφού το ανέκτησαν από τους Άραβες, είτε μετά την άλωση της Πόλης το 1453. Η επαγγελματική αυτή οικογένεια θα πρέπει στη συνέχεια να έδωσε το όνομά της και στον τόπο εγκατάστασής της.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2023 - October 2023
Τα εγκώμια Θεοδώρου και Γερασίμου Παλλαδά και άλλαι συμπληρωματικαί παρατηρήσεις περί των Αγίων Δέκα
Στους Αγίους Δέκα Μάρτυρες της Γόρτυνας αναφέρονται: μια ανώνυμη Αφήγησις, τα εγκώμια του Ανδρέα Κρήτης, του πρεσβυτέρου Κωνσταντινουπόλεως Ησυχίου, του Συμεώνος του Μεταφράστου, του Θεοδώρου και του Γερασίμου Παλλαδά, τα Μηνολόγια Κωνσταντινουπόλεως και Βασιλείου, ο Συναξαριστής, οι οδηγίες του Διονυσίου του εκ Φουρνά για την εικονογράφηση του θέματος, μια επιστολή των επισκόπων Κρήτης προς τον Λέοντα Α΄ κι ένα επίγραμμα του Μιχαήλ Αποστόλη. Όπως αποδεικνύουν οι σχέσεις των κειμένων μεταξύ τους, τα στοιχεία που υπεισέρχονται σταδιακά στη λατρευτική παράδοση παρακολουθούν τις ιστορικές εξελίξεις, από τις απαρχές του χριστιανισμού ως το τέλος της βενετικής κυριαρχίας. Τα εγκώμια του Γερασίμου και του Θεοδώρου Παλλαδά διαπνέονται από μια νεότερη “νεοελληνική" αντίληψη, η οποία συνδέεται και με την ανανέωση της εικονογραφικής παράδοσης των Αγίων.
Σημειώσεις - Σκέψεις 31 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - N. P. Nillson, Τίτλος - Η Ιστορία της Αρχαίας
Freight 4all newsletter No1
Περιλαμβάνει την έναρξη και τους στόχους του έργου.
Σημειώσεις - Σκέψεις 15 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας- Franz, Fanon, Τίτλος - Της Γης οι Κολασμένοι
Συμβολή στην εκκλησιαστική ιστορία της Κρήτης κατά τη Βενοτοκρατία.
Μετά την προσάρτηση της Κρήτης στη βενετική επικράτεια, η μητρόπολη και οι επισκοπές των ορθοδόξων πέρασαν σε καθολικούς ιερωμένους. Το ένα τρίτο των κτημάτων που περιήλθαν στο βενετικό δημόσιο εκχωρήθηκε στη λατινική εκκλησία. Την πρώτη αυτή περίοδο ο ανώτερος καθολικός κλήρος βρισκόταν συχνά σε διαμάχη με τις βενετικές αρχές για ποικίλα οικονομικά ζητήματα και για θέματα δικαιοδοσίας. Στις αρχές της δεκαετίας του 1320 ο βενετός δόγης Ιωάννης Soranzo και ο καθολικός αρχιεπίσκοπος Κρήτης Αλέξανδρος κατέληξαν σε συμφωνία ως προς το καθεστώς ιδιοκτησίας ορισμένων εκκλησιών που βρίσκονταν στα προάστια του Χάνδακα. Καταρτίστηκε επίσης ο κατάλογος των 130 ιερέων της Κρήτης, που υπάγονταν στη δικαιοδοσία της λατινικής αρχιεπισκοπής. Το σχετικό αρχειακό υλικό δημοσιεύεται στο λατινικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση με σχόλια.
Νομίσματα των εμίρηδων της Κρήτης στα Μουσεία του Ηρακλείου.
Περιγραφή και απεικόνιση 21 χάλκινων νομισμάτων από την περίοδο της Αραβοκρατίας στην Κρήτη, τα οποία μελετήθηκαν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου και το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης τον Απρίλιο του 1956. Όλα τα παραδείγματα χρονολογούνται στην περίοδο 850-950 μ.Χ. Η ακριβέστερη χρονολόγηση δυσχεραίνεται από την έλλειψη παράλληλων ευρημάτων σε χρυσό και ασήμι, αν και η ύπαρξη τέτοιων εκδόσεων μαρτυρείται, αλλά για διαφορετικούς εμίρηδες. Βάσει των ευρημάτων υποστηρίζεται ότι οι Άραβες ηγεμόνες της Κρήτης δεν ήταν απλώς πειρατές, αλλά μέλη μιας οικογενειακής δυναστείας που ήταν σε θέση να συγκροτήσουν ένα κρατίδιο με οργανωμένη οικονομία, ικανή να υποστηρίξει την κοπή χρυσών, αργυρών και χάλκινων εκδόσεων .
Σημειώσεις - Σκέψεις 16 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - George Thomson, Τίτλος - Ιστορία του Ιουδαικο
Joshua Starr, Jewish Life in Crete Under the Rule of Venice, Proceedings of the American Academy for
Η ιδιομορφία της ζωής των Εβραίων στην Κρήτη την περίοδο της βενετικής κυριαρχίας έγκειται στο γεγονός της συμβίωσής τους με αυτόχθονες κατοίκους που ήταν και αυτοί υποταγμένοι σε τρίτο λαό. Η διαμόρφωση των σχέσεων μεταξύ Ελληνορθοδόξων, Βενετών και Εβραίων, αποτελεί την κεντρική ιδέα διεξοδικής μελέτης του Joshua Starr, που πραγματεύεται τόσο το πολιτικό και κοινωνικό status των Εβραίων του νησιού, όσο και τη φορολογία που τους επιβαλλόταν, τις οικονομικές και επαγγελματικές δραστηριότητες που ανέπτυξαν, τη δράση τους κατά τα τελευταία έτη του Κρητικού Πολέμου, την πνευματική και πολιτισμική τους παραγωγή, καθώς και τις σχέσεις τους με τα άλλα κέντρα εγκατάστασης των Εβραίων στην Ευρώπη, την Αίγυπτο και τη Μικρά Ασία. Ορισμένα από τα θέματα αυτά θα έχρηζαν ίσως διεξοδικότερης ανάπτυξης.
Συμπλήρωσις εις το Ημερολόγιον Κ. Κοζύρη.
Συμπληρώνεται μια φράση που παραλήφθηκε εκ παραδρομής κατά τη δημοσίευση του Ημερολογίου του Κ. Κοζύρη στον Α΄ τόμο των Κρητικών Χρονικών. Πρόκειται για την καταγραφή του θανάτου του Χατζή Νικολή, ενός προγόνου του ηρακλειώτη διηγηματογράφου Γ. Δεληβασίλη, που πέθανε την 7η Ιανουαρίου 1841.
Το πρότυπον του Ζήνωνος.
Πρότυπο της τραγωδίας Ζήνων είναι το ομώνυμο λατινικό δράμα του Άγγλου ιησουίτη [Joseph Simons], που εκδόθηκε στη Ρώμη το 1648. Η σύνθεσή της τοποθετείται στην Κρήτη, στην περίοδο που μεσολάβησε από την έκδοση του λατινικού κειμένου ως την άλωση του Χάνδακα. Προκειμένου να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο ο άγνωστος κρητικός ποιητής επεξεργάστηκε το λατινικό πρότυπό του, συγκρίνονται αναλυτικά οι υποθέσεις των δύο έργων. Προκύπτει το συμπέρασμα ότι ο Ζήνων ακολουθεί το δράμα του Simons τόσο στην όλη θεατρική οικονομία όσο και στον τρόπο ανέλιξης των γεγονότων. προσαρμόζεται, ωστόσο, στις πνευματικές απαιτήσεις και τις δεκτικές ικανότητες του νέου κοινού του. Η γλώσσα έχει χαρακτηριστικά στοιχεία τόσο του δυτικού όσο και του ανατολικού κρητικού ιδιώματος. Ο στίχος είναι ομοιοκατάληκτος δεκαπεντασύλλαβος.
Επισκοπή και επίσκοποι Κυδωνίας (Αγιάς, Κυδωνίας (και Κισάμου) και Αποκορώνου).
Η πρώτη μαρτυρία για την ύπαρξη της επισκοπής Κυδωνίας ανάγεται στα μέσα του 4ου μ.Χ. αιώνα. Υπαγόταν στην εξαρχία του Ιλλυρικού και άρα στον Πάπα. Το 731 πέρασε στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Άγνωστες είναι οι τύχες της κατά την Αραβοκρατία. Αναδιοργανώθηκε τη δεύτερη βυζαντινή περίοδο. Στα όρια της έδρασε και ο μετέπειτα άγιος Ιωάννης ο Ξένος. Με τη βενετική κατάκτηση πέρασε σε καθολικούς ιερείς, οι οποίοι την μετονόμασαν σε Agiensis. Στους ορθόδοξους επέστρεψε κατά την Τουρκοκρατία. Η αναδρομή στην ιστορία της εκτείνεται ως τα μέσα του 20ου αιώνα. Συμπληρώνεται με τους πίνακες των μονών που υπήρχαν σε αυτήν και τους καταλόγους των ορθοδόξων και καθολικών επισκόπων της. Παρέχονται επίσης σύντομα βιογραφικά κι εργογραφικά σημειώματα για τις εξέχουσες εκκλησιαστικές προσωπικότητες της περιοχής.
Τα μεσαιωνικά μνημεία κατά το 1952
Παρουσιάζονται συνοπτικά οι εργασίες στερέωσης και αναστήλωσης που έγιναν στον ναό της Παναγίας Κριτσάς Μεραμβέλλου, σε πέντε βυζαντινούς μονόκλιτους καμαροσκέπαστους ναούς στην περιοχή Αμαρίου Ρεθύμνης, στον ναό του Αϊ-κυρ-Γιάννη Αλικιανού Χανίων και στην παλαιοχριστιανική βασιλική Σούγιας Σελίνου. Προσδιορίζεται επίσης το στάδιο στο οποίο βρίσκονται οι εργασίες αναστήλωσης της Ενετικής Λέσχης Ρεθύμνης, όπου πρόκειται να μεταφερθεί και να εκτεθεί η εκεί Αρχαιολογική Συλλογή.
Εντύπο οδηγιών προς τους Ενδιαφερόμενους
Περιλαμβάνει πληροφορίες για την συμμετοχή των ενδιαφερόμενων στο πρόγραμμα CRINNO - CONCRED.
Π78 - Πολιτιστμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Ε'
Νέαι ειδήσεις περί Κρητών εκ των αρχείων της Βενετίας. Β΄ Μανούσος Θεοτοκόπουλος
Η πρόθεση του Μανούσου Θεοτοκόπουλου και τριών άλλων συντρόφων του, του Μιχαήλ Σπανόπουλου, του Ιωάννη Μπασατούρη και του Πέτρου Καραβέλλου, να συμμετάσχουν, στο πλευρό της Βενετίας, στον πόλεμο κατά των οθωμανικών δυνάμεων, κατά τις παραμονές της ναυμαχίας της Ναυπάκτου, εκφράζεται σε υπομνήματα που κατετέθησαν στη βενετική σύγκλητο και στις επακόλουθες αποφάσεις της ανάμεσα στον Οκτώβριο του 1571 και τον Ιανουάριο του 1572. Τα έγγραφα αυτά, που παρουσιάζουν τις διαπραγματεύσεις ανάμεσα στους τέσσερις Κρητικούς και στις βενετικές αρχές σχετικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες θα τους παραχωρούνταν οι τέσσερις αρματωμένες γαλέρες, εντοπίστηκαν στο Κρατικό Αρχείο της Βενετίας και δημοσιεύονται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση.
Περιλαμβάνει ανάλυση των τοιχογραφιών.
Επιτύμβιον επίγραμμα εκ Πολυρρηνείας.
Μια επιτύμβια στήλη με ανάγλυφη παράσταση και επίγραμμα ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια γεωργικών εργασιών στη θέση Λαγκός ή Πλαγάκι ή Αλώνι Μυλωνοστελιανού στην Πολυρρήνεια (σημερινό Πάνω Παλιόκαστρο Κισάμου). Κατατέθηκε στην αρχαιολογική Συλλογή Χανίων. Στην στήλη απεικονίζεται μία γυναικεία μορφή, καλυμμένη με ιμάτιο, που κάθεται σε θρόνο και χαιρετά με χειραψία τον άνδρα που στέκεται μπροστά της. Πάνω από τα δύο πρόσωπα είναι χαραγμένα τα ονόματά τους. πρόκειται πιθανόν για πατέρα και κόρη που τάφηκαν μαζί. Τόσο η παράσταση όσο και η διακοσμητική επίστεψη ανήκουν στον αττικό τύπο και μπορούν να χρονολογηθούν στο β΄ μισό του 2ου ή στις αρχές του 1ου π.Χ. αιώνα. Στο ελεγειακό επίγραμμα, που βρίσκεται κάτω από την παράσταση, απαντούν ορισμένοι κοινοί τόποι της ελληνιστικής ελεγειακής ποίησης.
Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος και η κρητική ζωγραφική.
Μελετάται η πορεία του κρητικού ζωγράφου Δομήνικου Θεοτοκόπουλου κατά τα τέλη του 16ου και τις αρχές του 17ου αιώνα από την ανατολική Μεσόγειο και την τέχνη του μεσαίωνα προς τα ιταλικά κέντρα της Βενετίας και της Ρώμης, όταν εκεί χτυπούσε η καρδιά της αναγέννησης και του μανιερισμού, για να κατασταλάξει στη δυτική άκρη της ίδιας θάλασσας, στην Ισπανία του μπαρόκ. Εξετάζεται η καλλιτεχνική παράδοση που γνώρισε στη γενέθλια γη του, η μύησή του στις αισθητικές αντιλήψεις της βενετικής ζωγραφικής και η εξέλιξη της τεχνοτροπίας του στα έργα της ρωμαϊκής και της ισπανικής περιόδου. Ανασκευάζονται τα επιχειρήματα υπέρ της εικονογραφικής και μορφολογικής συγγένειας ανάμεσα στη βυζαντινή ζωγραφική και στο προσωπικό του ύφος, το οποίο ερμηνεύεται με τα δεδομένα της ευρωπαϊκής τέχνης.
Σημειώσεις - Σκέψεις 14 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - David Boadella , Τίτλος - Βίλχελμ Ράιχ η Ζωή
Ιστορία του Πτωχολέοντος.
Σε χειρόγραφο του δευτέρου μισού του 18ου αιώνα, που εντοπίστηκε στη Βενετία, σώζεται μία ανέκδοτη παραλλαγή της "Ιστορίας του Πτωχολέοντος". Άλλες παραλλαγές του ίδιου κειμένου εμπεριέχονται σε κώδικες του Παρισιού, της Βιέννης, της Βυτίνης και της Νάπολης. Το έργο ανήκει στην κατηγορία των ηθικοδιδακτικών στιχουργημάτων. Παρουσιάζει τις περιπέτειες ενός πλούσιου γέροντα που πτώχευσε, πουλήθηκε ως σκλάβος στον βασιλιά και απέδειξε την ικανότητά του να διαγιγνώσκει τη φύση αλόγων, πολύτιμων λίθων και ανθρώπων, επιτυγχάνοντας έτσι την απελευθέρωσή του. Οι παραλλαγές παρουσιάζουν αποκλίσεις ως προς το περιεχόμενο, τον τίτλο και τη γλώσσα. Ο άγνωστος στιχουργός διασκευάζει τον ανατολικό μύθο του "Σοφού περιηγητή και του νόθου σουλτάνου", χωρίς ωστόσο να τον προσαρμόζει πλήρως στην ελληνική πραγματικότητα. Η νέα παραλλαγή δημοσιεύεται με σύντομα σχόλια.
Επιγραφή ιερού εκ Κνωσού.
Δημοσιεύεται μια ενεπίγραφη μαρμάρινη στήλη, που ανακαλύφθηκε νοτιοδυτικά του οικισμού Άνω Φορτέτσα κοντά στην Κνωσό και μεταφέρθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Η επιγραφή που περιέχει, η οποία αφορά στην προστασία ενός ιερού της Αρτέμιδος Σκοπελίτιδος που βρισκόταν κατά πάσα πιθανότητα στη συγκεκριμένη περιοχή, περιγράφεται, εκδίδεται και σχολιάζεται ως προς τη γλώσσα και το περιεχόμενό της.
Χαρακτηριστικά αξιολογητών
Περιλαμβάνει τα κριτήρια των αξιολογητών.
Δύο βυζαντινοί στεατίται του Μουσείου Ηρακλείου.
Δύο μικρά τεμάχια βυζαντινών αναγλύφων από στεατίτη σώζονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Το πρώτο εικονίζει κάποιον Άγιο Θεόδωρο, κατά πάσα πιθανότητα το Στρατηλάτη, και μπορεί να χρονολογηθεί με βάση τον εικονογραφικό τύπο και το ένδυμα του αγίου στα πρώτα χρόνια του 11ου αιώνα. Το δεύτερο τεμάχιο εικονίζει λείψανα δύο παραστάσεων, της μεταμόρφωσης του Χριστού και της έγερσης του Λαζάρου. Η πλάκα από όπου προέρχεται το θραύσμα πρέπει να έφερε ανάγλυφες τις σκηνές όλου του Δωδεκαόρτου και μπορεί να χρονολογηθεί, βάσει εικονογραφικών και τεχνοτροπικών κριτηρίων, στα μέσα του 12ου αιώνα. Η προέλευση των συγκεκριμένων αντικειμένων από την Κωνσταντινούπολη είναι πιθανή, αλλά δε μπορεί να αποδειχθεί με βεβαιότητα.
Φωτογραφικό υλικό - Κριτσά - Λατώ
Σημειώσεις - Σκέψεις 21 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Maurice Bardeche, Τίτλος - Histoire des Femme
Κρητικά Παλαιογραφικά - 19. Κρητικά έγγραφα εις τας Μονάς του Αγίου Όρους.
Στις αρχειακές συλλογές του Αγίου Όρους φυλάσσονται έγγραφα που συνδέονται με την Κρήτη. αναφέρονται κυρίως σε κρητικά μετόχια των αθωνίτικων μονών. Ένας πρώτος πυρήνας του αρχειακού αυτού υλικού εντοπίστηκε στη Μονή Διονυσίου. Πρόκειται για 12 έγγραφα που τοποθετούνται χρονικά ανάμεσα στο 1555 και το 1704. Αφορούν δωρεές προς τη μονή Διονυσίου και μια δωρεά προς το ναό του Αγίου Νικήτα. Παρέχεται ο κατάλογος των εγγράφων και δημοσιεύονται τρία από αυτά: το παραχωρητήριο της μονής της Κυράς Καβαλαρέας στη μονή Διονυσίου (1581), η διαθήκη του ιερέα Κωνσταντίνου Τζελαΐτη με την οποία παραχωρείται όλη η περιουσία του στη μονή της Καβαλαρέας (1652) και μια επιστολή του αντιπροσώπου της μονής Διονυσίου που εστάλη στην Κρήτη για να επιτροπεύσει το συγκεκριμένο μετόχι (1678).
Μια σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψις: παλαιοχριστιανική βασιλική εν Πανόρμω Μυλοποτάμου Κρήτης.
Παρουσιάζεται το χρονικό της ανακάλυψης μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής στη θέση Αγία Σοφία, νοτιοδυτικά του Πανόρμου, στην επαρχία Μυλοποτάμου του νομού Ρεθύμνης. Από μία πρώτη επιφανειακή σκαφή διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για μια τρίκλιτη βασιλική σε σχήμα Τ, η οποία κτίστηκε σύμφωνα με το αργολιθοδομικό σύστημα. Τα γλυπτά και αρχιτεκτονικά μέλη του μνημείου ανάγονται στον 5ο ή στις αρχές του 6ου μ.Χ. αιώνα, χρονολόγηση που ενισχύεται και από την πιθανή αφιέρωσή του στην του Θεού Σοφία· επρόκειτο για όνομα σύνηθες την εποχή της οικοδόμησης του ναού της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, στο πλαίσιο της αναζωπύρωσης της ορθοδοξίας, που ακολούθησε την καταδίκη του αρειανισμού.
Fernand Chapouthier.
Ο Fernand Chapouthier γεννήθηκε στο Bordeaux το 1899. Σπούδασε στην École Normale Supérieure. Υπήρξε μέλος της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής της Αθήνας. Συμμετείχε σε ανασκαφές στους Φιλίππους, στη Σαμοθράκη, στη Δήλο και κυρίως στα Μάλια. Μετά την επιστροφή του στη Γαλλία ακολούθησε πανεπιστημιακή σταδιοδρομία. Το 1948 διορίστηκε συνδιευθυντής στην École Normale Supérieure. Σημαντικό τμήμα του συγγραφικού του έργου αναφέρεται στην κρητική προϊστορία: σε αρχαιολογικά ευρήματα της περιοχής των Μαλλ ίων, στη μινωική γραφή, στη σφραγιδογλυφία, στην εσωτερική ιστορία του κρητικού πολιτισμού, στις σχέσεις του με την Ανατολή κ.λπ. Άλλες μελέτες του εστιάζονται στην κλασική και τη μετακλασική Ελλάδα, σε ζητήματα της ελληνικής θρησκείας και μυθολογίας και στις ανασκαφές που διενήργησε. Εξέδωσε τις Φοίνισσες του Ευριπίδη. Αφιέρωσε δύο βιβλία του στη σύγχρονη Ελλάδα.
Συμβολή εις το τοπωνυμικόν, την τοπογραφίαν και την ιστορίαν ....
Εν αντιθέσει με παλαιότερες θεωρίες για την ολοσχερή καταστροφή των τειχών του Χάνδακα κατά την ανάκτησή του από το Νικηφόρο Φωκά και για την έλλειψη οχύρωσης έως την κατάληψη της πόλης από τον γενουάτη Pescatore, υποστηρίζεται με αρχαιολογικά, τοπωνυμικά και άλλα τεκμήρια ότι έγινε νέα οχύρωση στο Χάνδακα, στην οποία ενσωματώθηκαν υπολείμματα των αραβικών τειχών και που διατηρήθηκε σε όλη τη διάρκεια της δεύτερης βυζαντινής περιόδου. Χάρη σε αρχαιολογικά ευρήματα και σε βενετικές ιστορικές πηγές ενισχύεται επίσης η θεωρία ύπαρξης μιας προελληνικής πόλης με το όνομα Βαλχανία ή Βουκανία κοντά στη Σούδα, από όπου είναι πιθανόν να προήλθε το τοπωνύμιο Χανιά, το οποίο επικράτησε την εποχή της αραβικής κατάκτησης.
Κρητικά Παλαιογραφικά. 11. Αι ταλαιπωρίαι του Γρατιανού
Σε σύμμικτο κώδικα της Βοδλεϊανής Βιβλιοθήκης της Οξφόρδης (Baroccianus Graecus 76), με κείμενα κρητικού ενδιαφέροντος, σώζεται μεταξύ άλλων μία επιστολή που απηύθυνε ο φιλενωτικός ιερέας Γρατιανός στον καθολικό αρχιεπίσκοπο Κρήτης Φαντίνο Valaresso, προκειμένου να εξασφαλίσει κάποια χρηματική ενίσχυση. Ο άλλοτε ορθόδοξος Γρατιανός αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα εξαιτίας της μείωσης του ποιμνίου του, αλλά και της αδιαφορίας των καθολικών ευγενών που τον είχαν αρχικά υποστηρίξει. Η θέση του δυσχεραίνεται ακόμα περισσότερο από τις υποχρεώσεις του απέναντι στη σύζυγο και στα παιδιά του. Στην επιστολή του, με την οποία δεν παραλείπει να τονίσει την ιερότητα των οικογενειακών αυτών δεσμών, αποδίδει με τα μελανότερα χρώματα την περιθωριοποίηση που ενδέχετο να υποστούν όσοι ορθόδοξοι ιερείς του νησιού ασπάζονταν τις αποφάσεις της συνόδου Φεράρας-Φλωρεντίας.
Γραφική Απεικόνιση παθολογίας - 'Οψη - Ζωγραφική Επιφάνεια
Περιλαμβάνει: 1) Απώλειες ζωγραφικής επιφάνειας, 2) Αποφλοιώσεις ζωγραφικής επιφάνειας
Περιβάλλον - Εδαφος - Υπέδαφος
Βιβλιογραφία Ιωάννου Καλιτσουνάκη.
Παρέχεται πλήρης βιβλιογραφία του Ιωάννη Καλιτσουνάκη, στην οποία εμπεριέχονται 192 τίτλοι δημοσιευμάτων που κυκλοφόρησαν από το 1896 ως το 1953. Πρόκειται για συμβολές του σε ελληνικά και ξενόγλωσσα περιοδικά, επιστημονικά συγγράμματα, κριτικές εκδόσεις, λήμματα σε λεξικά και εγκυκλοπαίδειες, βιβλιοκρισίες, ομιλίες, επιστολές, βιογραφίες, νεκρολογίες, μεταφράσεις, καθώς και άρθρα σε εφημερίδες. Συντάχθηκαν κυρίως στα ελληνικά και τα γερμανικά και παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία θεμάτων, μαρτυρώντας την ευρύτητα των ενδιαφερόντων του.
Πατριαρχικόν εν μεμβράναις σιγίλλιον της εν Ρεθύμνω Ι. Μονής Μυριοκεφάλου
Με σιγίλιο που εξέδωσε ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Άνθιμος Δ΄ τον Ιανουάριο του 1852 η μονή Μυριοκεφάλων αποσπάστηκε από τη μονή Ρουστίκων και ανακηρύχθηκε σε σταυροπηγιακή. Το περγαμηνό αυτό έγγραφο, το οποίο φέρει μολύβδινη βούλα του Ανθίμου, εντοπίστηκε στη μονή Μυριοκεφάλων. Περιγράφεται, δημοσιεύεται και συνοδεύεται από σύντομα σχόλια.
Σημειώσεις - Σκέψεις 25 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Al. Camus, Τίτλος Καλιγούλας
Αφιέρωσις τόμου εις Αγαθάγγελον Ξηρουχάκην.
Ο ΙΑ΄ τόμος των Κρητικών Χρονικών αφιερώνεται στον επίσκοπο Κυδωνίας και Αποκορώνου Αγαθάγγελο Ξηρουχάκη (1872-1958). Εκδόθηκε υπό την εποπτεία του Νικολάου Β. Τωμαδάκη, καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Δύο κατάλογοι των εν Κερκύρα και Ζακύνθω Κρητών προσφύγων κατά τα έτη 1682 και 1683.
Μετά την άλωση της Κρήτης, πολλοί από τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στα Ιόνια νησιά υποστηρίχθηκαν οικονομικά από το βενετικό δημόσιο. Το μηνιαίο επίδομα, που εξακολουθούσαν να λαμβάνουν σε γαλέτα ή και σε χρήματα 223 κρητικές οικογένειες στη Ζάκυνθο και 206 αντίστοιχα στην Κέρκυρα δέκα χρόνια αργότερα, σημειώνεται σε δύο καταλόγους, που απέστειλε στον Δόγη της Βενετίας ο γενικός προβλεπτής θαλάσσης Ιερώνυμος Κορνάρος το 1683. Στα έγγραφα παρατίθενται τα ονόματα του αρχηγού και των μελών κάθε οικογένειας, καθώς και το είδος και το ύψος του βοηθήματος, που προσδιοριζόταν ανάλογα με τις εκτιμώμενες ανάγκες της και την κοινωνική της θέση. Οι δύο κατάλογοι εντοπίστηκαν στο Κρατικό Αρχείο της Βενετίας και δημοσιεύονται στο ιταλικό πρωτότυπο. Οι δύσκολες λέξεις και φράσεις ερμηνεύονται σε υποσημειώσεις.
Φωτογρφικό υλικό - Νεάπολη
Sir Arthur Evans
Ο βρετανός αρχαιολόγος Sir Arthur Evans συνέδεσε άρρηκτα το όνομά του με τις ανασκαφές των μινωικών ανακτόρων της Κνωσού και με την ενδελεχή μελέτη του μινωικού πολιτισμού. Στη νεκρολογία με την οποία τιμάται στον πρώτο τόμο των Κρητικών Χρονικών έξι χρόνια μετά από το θάνατό του, παρουσιάζονται οι σημαντικότεροι σταθμοί της ζωής και του έργου του, ενταγμένοι στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της ταραχώδους εποχής που εκτείνεται από τις παραμονές της κρητικής επανάστασης έως το ξέσπασμα του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.
Φωτογραφικό υλικό - Μακρυλιά
Ο Άγιος Γεώργιος ο Απανωσήφης (Ιστορία μιας Μονής).
Μελετάται η ιστορία της μονής του Αγίου Γεωργίου του Απανωσήφη από την ίδρυσή της, κατά την τελευταία περίοδο της βενετοκρατίας, ως τις αρχές του 20ου αιώνα. Πληροφορίες αντλούνται κυρίως από χειρόγραφα της μονής, έγγραφα του Τουρκικού Αρχείου Ηρακλείου και προφορικές παραδόσεις. Παράλληλα εξετάζεται η ιστορία ορισμένων μετοχίων της, όπως η πλησιόχωρη μονή του Αστρατήγου, η μονή της Θεοτόκου κοντά στο Βενεράτο κι ο ναός του Αγίου Γεωργίου στο Αϊδίνι της Μ. Ασίας. Δημοσιεύονται, μεταξύ άλλων, ένα απόσπασμα της Διηγήσεως περί του πώς και τίνι τρόπω συνεστήθη και ανηγέρθη η αγία αύτη Μονή, που συνέγραψε ο ιεροδιάκονος Ιάκωβος το 1864, καθώς κι ένας παρακλητικός κανόνας στον Άγιο Γεώργιο του Απανωσήφη, που συνετέθη την περίοδο της πολιορκίας του Χάνδακα από τους Οθωμανούς.
Ανέκδοτα διπλωματικά έγγραφα της προεπαναστατικής περιόδου του 1866 εν Κρήτη.
Δημοσιεύονται τα έγγραφα που απέστειλε το Γαλλικό Προξενείο Χανίων στο Υπουργείο Εξωτερικών της Γαλλίας σχετικά με τα τεκταινόμενα στην Κρήτη τα δύο χρόνια που προηγήθηκαν της κρητικής επανάστασης του 1866. Οι ιστορικές αυτές πηγές διαφωτίζουν ποικίλες πτυχές της έκρυθμης κατάστασης που είχε εξαπλωθεί σε ολόκληρο το νησί και αποκαλύπτουν ορισμένες από τις διπλωματικές κινήσεις που έγιναν πριν τον κρητικό αγώνα. Τα έγγραφα σώζονται στο αρχείο του Γαλλικού Προξενείου Χανίων, που φυλάσσεται στο Γαλλικό Υπουργείο Εξωτερικών.
Ανέκδοτα εκκλησιαστικά έγγραφα των χρόνων της Τουρκοκρατίας αποκείμενα εν τω Μουσείω Ηρακλείου (Συνέ
Συνεχίζεται η έκδοση πηγών της εκκλησιαστικής ιστορίας της Κρήτης, με έγγραφα της περιόδου 1831 – 1835. Δημοσιεύονται και σχολιάζονται: το συνοδικό γράμμα του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κωνσταντίνου Α΄, με το οποίο παροτρύνονται οι ορθόδοξοι να μην εγκαταλείψουν την Κρήτη· συνοδικά γράμματα σχετικά με την εκλογή του νέου μητροπολίτη Μελετίου Νικολετάκη και με τη ρύθμιση των εισοδημάτων και των δικαιωμάτων του· εγκύκλιοι σχετικά με την εγγραφή του Μελετίου στην ανακτορική τακτική έκδοση εφημερίδων και με την εβδομαδιαία έκδοση της ανακτορικής εφημερίδας στην ελληνική· πατριαρχικές επιστολές για την εξόφληση οφειλών των επισκόπων Ιεράς, Πέτρας, Λάμπης και Κισσάμου· η συνοδική επιστολή με την οποία απαγορευόταν η τέλεση ιεροπραξιών από ιερείς που έρχονταν από την Ελλάδα και υποδεικνυόταν η απομάκρυνσή τους από το νησί.
Περιλαμβάνει δύο φωτογραφίες που αποδεικνύουν τη κακή κατάσταση των τοιχογραφιών.
Ιωάννου Πλουσιαδηνού εγκύκλιος επιστολή προς τους ιερείς του Χάνδακος.
Δημοσιεύεται η εγκύκλιος επιστολή που απηύθυνε ο Ιωάννης Πλουσιαδηνός προς τους ιερείς του Χάνδακα, προτρέποντάς τους σε ομόνοια κατά την εποχή των έντονων θρησκευτικών ερίδων, που προκάλεσαν οι αποφάσεις της συνόδου Φεράρας-Φλωρεντίας για την ένωση της καθολικής με την ορθόδοξη εκκλησία. Το κείμενο γράφηκε το 1460 περίπου, όταν ο Πλουσιαδηνός δεν είχε ακόμα αναλάβει αποφασιστικά τη φιλενωτική του δράση. Πιθανότατα εκφωνήθηκε σε κάποια από τις εκκλησίες της πόλης. Σώζεται στον κώδικα Paris. Graec. 2500, που προέρχεται από τη γραφίδα του κρητικού Γεωργίου Αγαπητού. Φέρει χρονολογημένες ενθυμήσεις του ίδιου, του γιου του Μανούσου και του βενετού Zacaria Corner, που τοποθετούνται χρονικά ανάμεσα στο 1468 και το 1508. Οι δύο τελευταίες αναφέρονται σε σεισμό, που έγινε αισθητός στο μεγαλύτερο μέρος της Κρήτης.
†Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης (1872-1958). Βιογραφικόν και βιβλιογραφικόν σημείωμα
Μετά από μια σύντομη αναδρομή στη μακρόχρονη γνωριμία που τον συνέδεε με τον επίσκοπο Κυδωνίας και Αποκορώνου Αγαθάγγελο Ξηρουχάκη, ο συντάκτης του βιογραφικού και βιβλιογραφικού αυτού σημειώματος αναφέρεται στην απόφαση για την αφιέρωση του ΙΑ΄ τόμου των Κρητικών Χρονικών στον αποθανόντα επίσκοπο και στην κηδεία του. Ανιστορώντας τα βασικά γεγονότα της ζωής του, επισημαίνει το φιλολογικό, ιστοριογραφικό, ερευνητικό και διδακτικό του έργο, τη θεολογική του προσφορά στη Βενετία, τη Βιέννη και την Κρήτη και την πατριωτική του δράση στον καιρό της γερμανοϊταλικής κατοχής. Παραθέτει βιβλιογραφία των βιβλίων, των μελετημάτων, των λόγων και των άρθρων του, καθώς και κατάλογο των σχετικών με τον επίσκοπο δημοσιευμάτων.
Υπόμνημα του Μοροζίνη προς το Λουδοβίκο XIV (1669)
Με υπόμνημά του προς το Γάλλο βασιλιά Λουδοβίκο ΙΔ΄ ο πρεσβευτής της Βενετίας στο Παρίσι Giovanni Morosini ζητούσε στις 19 Σεπτεμβρίου 1669 ενισχύσεις για την άμυνα του Χάνδακα ενάντια στους Οθωμανούς. Δεν είχε ακόμα πληροφορηθεί ότι είχε ήδη συντελεστεί η παράδοση της πόλης. Ιταλική μετάφραση του γαλλικού πρωτοτύπου του υπομνήματος σώζεται στο Κρατικό Αρχείο της Φλωρεντίας, από όπου και δημοσιεύεται με παράλληλη ελληνική μετάφραση και σχόλια. Στην σύντομη εισαγωγή, που προτάσσεται της έκδοσης, μελετάται η στάση που κράτησε η γαλλική πολιτική κατά τα τελευταία έτη της πολιορκίας του Μεγάλου Κάστρου, επιχειρώντας αφενός να ενισχύσει μυστικά την άμυνα των χριστιανικών δυνάμεων και αφετέρου να μη διαταράξει την απρόσκοπτη διεξαγωγή του γαλλικού εμπορίου στην Ανατολή.
Το ζήτημα της αποστολής του Δ. Μαυροκορδάτου ως κυβερνήτου της Κρήτης το 1867 (Από τα παρασκήνια του
Η απόφαση της Κεντρικής επί του Κρητικού Επιτροπής Αθηνών για την αποστολή του Δημητρίου Μαυροκορδάτου το 1867 στην Κρήτη, προκειμένου να αναλάβει την κυβέρνηση του νησιού και να διευθύνει την επανάσταση, δεν πραγματοποιήθηκε. Οι λόγοι που οδήγησαν την Επιτροπή στην απόφαση αυτή, η υποδοχή της πρότασης από τους στρατιωτικούς ηγέτες, τη Γενική Συνέλευση και την Προσωρινή Κυβέρνηση της Κρήτης, οι απόψεις της Ελληνικής Κυβερνήσεως και οι συνθήκες που οδήγησαν στην αποχώρηση του Μαυροκορδάτου από την Κεντρική Επιτροπή, αναλύονται με βάση τα έγγραφα της Κεντρικής Επιτροπής Αθηνών, που φυλάσσονται στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, και άλλες αρχειακές πηγές από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Ως κύρια αιτία ματαίωσης της αποστολής Μαυροκορδάτου υποδεικνύεται η στάση της ελληνικής κυβέρνησης Κουμουνδούρου, που δεν την επιδοκίμασε.
Η επίδραση του ολοκαυτώματος του Αρκαδίου στην παγκόσμια κοινή γνώμη.
Ανάλυση του αντίκτυπου του ολοκαυτώματος του Αρκαδίου στην ελληνική, ευρωπαïκή και αμερικανική κοινή γνώμη αμέσως μετά το γεγονός, με βάση γραπτές μαρτυρίες της εποχής οι οποίες παρατίθενται στα Γαλλικά. Συμπεριλαμβάνονται αποσπάσματα επιστολών του Γάλλου Προξένου στα Χανιά, ο οποίος ευελπιστεί ότι το ολοκαύτωμα θα ενθαρρύνει τον ντόπιο πληθυσμό και τους υπόλοιπους Έλληνες και θα γίνει αιτία να στραφεί το ενδιαφέρον των Μεγάλων Δυνάμεων και της παγκόσμιας κοινής γνώμης στο Κρητικό Ζήτημα. Παρουσιάζονται αποσπάσματα από άρθρα του ελληνικού, ρωσικού, γαλλικού και βρετανικού τύπου, όπου διαφαίνεται η θετική άποψη του Ευρωπαïκού κοινού ως προς τον κρητικό αγώνα. Τέλος, αναφέρονται οι απόψεις επιφανών ανδρών όπως ο Garibaldi και ο Victor Hugo, καθώς και η αντίδραση κρητικών οργανώσεων των ΗΠΑ.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΙΟΥΛΙΟΣ 2024 - July 2024
Περιλαμβάνει: 1) Ολική απώλεια υποστρώματος, 2) Ρωγμές στην τοιχοποιία 3) Ρωγμές στο κονίαμα
Φωτογραφικό υλικό - Παπαδιανά
Σημειώσεις - Σκέψεις 27 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Χ. Θεοδωρίδης,Τίτλος - Επίκουρος
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΜΑΪΟΣ 2024 - May 2024
Δύο Κρήτες πατριάρχαι Αλεξανδρείας συγχεόμενοι: Γεράσιμος Α΄ Σπαρταλιώτης (1620-1636) και Γεράσιμος
Οι πατριάρχες Αλεξανδρείας Γεράσιμος Α΄ Σπαρταλιώτης και Γεράσιμος Β΄ Παλλαδάς, δύο από τους σημαντικότερους κρητικούς ιεράρχες και λογίους των μεταβυζαντινών χρόνων, συγχέονται ως ιστορικές προσωπικότητες και ως συγγραφείς ήδη από τον 18ο αιώνα. Προκειμένου να αποκατασταθεί η ταυτότητα και να χαρτογραφηθεί η συγγραφική παραγωγή του καθενός, ελέγχεται η προγενέστερη βιβλιογραφία με βάση τις βιογραφικές και εργογραφικές πληροφορίες που συνάγονται από τα εκδεδομένα και ανέκδοτα έργα τους, την αλληλογραφία τους, τα βιβλιογραφικά σημειώματα ορισμένων εντύπων που είχαν βρεθεί στην κατοχή τους, καθώς και από άλλες βιβλιακές και αρχειακές πηγές. Δημιουργούνται έτσι οι προϋποθέσεις για την διερεύνηση της πνευματικής τους κατάρτισης, της δράσης και της ιδεολογικής τους τοποθέτησης.
Π78 - Πολιτιστμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Γ'
Το Δουκικόν ανάκτορον του Χάνδακος.
Εξετάζεται η αρχιτεκτονική μορφή που είχε το δουκικό ανάκτορο του Χάνδακα με βάση ορισμένες αναπαραστάσεις του των χρόνων της βενετικής κυριαρχίας. Πρόκειται: α) για τη γενική άποψη της πόλης που σχεδίασε το 1429 ο περιηγητής Francesco Buondelmonti. β) για απόψεις της πλατείας του Αγίου Μάρκου και της πομπής του Corpus Christi μπροστά στο δουκικό ανάκτορο και για μια γενική απεικόνιση του Χάνδακα κατά την περίοδο της πανώλης του 1592-95, που συμπεριλαμβάνονται στον Μαρκιανό κώδικα του Κλόντζα. γ) για τον χάρτη του Χάνδακα του Werdmüller. Το ανάκτορο αναφέρεται ερειπωμένο το 1815. Καταστράφηκε πιθανότατα από τον σεισμό του 1856, όπως και πολλά άλλα βενετικά μνημεία της πόλης.
Σημειώσεις - Σκέψεις 20 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Gustav, Janus , Τίτλος- Κουβεντιάζοντας με το
Πήλινο ομοίωμα μυκηναϊκού φορείου.
Ένα πήλινο ομοίωμα μυκηναϊκού φορείου, πιθανώς της ΥΕ ΙΙΙ περιόδου, αγοράστηκε από τον J. Cook στο κατάστημα ενός εμπόρου αρχαιοτήτων της Αθήνας και δωρίσθηκε στη συλλογή της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής. Η χρήση φορητού καθίσματος στη μυκηναϊκή κυρίως Ελλάδα μαρτυρείται και από μια τοιχογραφία των Μυκηνών. Η συνήθεια προήλθε από τη μινωική Κρήτη. στα ανάκτορα της Κνωσού έχουν βρεθεί θραύσματα ενός πήλινου φορείου και λείψανα μιας τοιχογραφίας που ενδεχομένως παρίστανε πομπή με τον βασιλέα-αρχιερέα μέσα σε φορείο. Το μεταφορικό αυτό μέσο ήταν σε χρήση στην Αίγυπτο ήδη στο Αρχαίο Βασίλειο και αργότερα στη Μεσοποταμία. Στη Δύση η συνήθεια ήλθε από την Ανατολή. Αναφορές σε φορητά καθίσματα υπάρχουν σε Έλληνες συγγραφείς. Ωστόσο η χρήση τους δεν έφτασε ως τους ελληνικούς χρόνους.
Μολιέρος και Κρητικό Θέατρο. Συμβολή στη συγκριτική μελέτη των αναγεννησιακών λογοτεχνιών.
Οι επιδράσεις του λατινικού θεάτρου και της ιταλικής αναγεννησιακής κωμωδίας είναι διακριτές τόσο στην κρητική όσο και στη γαλλική θεατρική παραγωγή του 17ου αιώνα. Δικαιολογούν πολλές αναλογίες που υπάρχουν ανάμεσα σε έργα του Μολιέρου και στις κρητικές κωμωδίες. Σύνηθες κοινό στοιχείο στην πλοκή των μολιερικών και των κρητικών μύθων είναι ο αμοιβαίος έρωτας δύο νέων, που προσκρούει σε κάποια αρρωστημένη αντίληψη των κηδεμόνων τους. για τη λύση χρησιμοποιείται συχνά το μοτίβο του χαμένου παιδιού. Αναλογίες υπάρχουν και ως προς τα πρόσωπα: γέροι ερωτευμένοι, θρασείς λαίμαργοι υπηρέτες, προξενήτρες, σχολαστικοί δάσκαλοι κ.ά. Τα χαρακτηριστικά αυτά και πολλά ακόμα, όπως ο ζωντανός διάλογος και η αίσθηση του πραγματικού, προσδίδουν στην κρητική λογοτεχνία αναγεννησιακό χαρακτήρα και την καθιστούν εφάμιλλη των συγχρόνων της ευρωπαϊκών λογοτεχνιών.
Λαϊκά στοιχεία εν τω Ζήνωνι.
Η κρητική τραγωδία Ζήνων βασίζεται στο ομώνυμο λατινικό δράμα του Άγγλου ιησουίτη Joseph Simons. Από τη συστηματική παραβολή των δύο κειμένων διαπιστώνεται ότι ο ανώνυμος κρητικός ποιητής ακολούθησε πιστά το πρότυπό του ως προς το γενικό διάγραμμα της υπόθεσης, τις λεπτομέρειες της σκηνικής διάρθρωσης, την ανάπτυξη των ιδεών των ηρώων και την παρουσίαση των συναισθηματικών τους καταστάσεων. Προκειμένου, ωστόσο, να ανταποκριθεί στις πνευματικές απαιτήσεις και τις δεκτικές ικανότητες του κοινού του, αναγκάστηκε να θυσιάσει ορισμένα κλασικά στοιχεία της λόγιας παράδοσης, να παραλείψει δυσνόητες για τους συγχρόνους του μυθολογικές αναφορές και να εμπλουτίσει το σύνθεμά του με τον επιγραμματικό και παροιμιακό τόνο της λαϊκής γλώσσας και διανόησης, εισάγοντας εκφράσεις που απαντώνται σε δημώδη άσματα και σε άλλα έργα της κρητικής λογοτεχνίας.
Π78 - Φωτογραφικό υλικό της Ιστορία Νομού Λασιθίου.
Περιλαμβάνει φωτογραφικό υλικό ανά περιοχή.
Συνεχίζεται η έκδοση πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας με έγγραφα του επισκόπου Σητείας και μετέπειτα μητροπολίτη Κρήτης Μελετίου των ετών 1830-1831. Συγκεκριμένα δημοσιεύονται: α) επιστολή του προηγουμένου της μονής Βατοπεδίου για την αναζήτηση ιερών λειψάνων· β) επιστολή του προξένου της Ελλάδας Μιχαήλ Τοσίτζα σχετικά με μεσολάβησή του στον αντιβασιλέα της Αιγύπτου για την άνοδο του Μελετίου στον αρχιερατικό θρόνο· γ) επιστολή του επισκόπου Ρεθύμνης Ιωαννίκιου σχετικά με την απελευθέρωση συγγενών του· δ) επιστολή της μονής Γουβερνέτου για τον διακανονισμό ζητημάτων των μετοχίων της· ε) επιστολή του Τοσίτζα, με την οποία ανακοινώνεται έπαινος για το σύστημα καταγραφής των ονομάτων στις τελετουργίες και δίνεται παραγγελία προμήθειας λαδιού· στ) επιστολή του Στεφανάκη Βογορίδου, με την οποία ενθαρρύνεται ο Μελέτιος στο αρχιερατικό του έργο.
Φωτογραφικό υλικό - Άγιος Νικόλαος
Το Κρητικόν δημώδες άσμα της Σουσάννας.
Το άσμα της Σουσάννας σώζεται σε 78 παραλλαγές, οι περισσότερες από τις οποίες προέρχονται από την Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου. Υπόθεσή του είναι ο παράνομος έρωτας ενός Οθωμανού με τη χριστιανή Σουσάννα, που δολοφονείται από τον αδελφό της για να αποκατασταθεί η τιμή της οικογένειας. Συνετέθη στην Κρήτη, πιθανότατα στο Κάστρο. δεν αποκλείεται να σχετίζεται με τους Τουρκοκρητικούς. Η συγγραφή της αρχικής ρίμας, η διαμόρφωσή της σε δημώδες άσμα, η διάδοσή της και οι μεγάλες μορφολογικές της περιπέτειες τοποθετούνται χρονικά ανάμεσα στο 1669 και το 1800. Το άσμα δέχτηκε επιδράσεις από άλλα δημώδη άσματα και υπέστη πολλές και ποικίλες αλλοιώσεις ως προς τη μορφή και το περιεχόμενό του. Δημοσιεύονται δύο παραλλαγές του, της Ικαρίας και της Κρήτης.
Κρητικά Παλαιογραφικά. 15. Μελέτιος Βλαστός προς Θωμάν Κονταρίνην.
Δύο επιγράμματα και μία ομιλία, που αποδίδονται στον κρητικό ιερωμένο Μελέτιο Βλαστό, εκδίδονται με βάση τον κώδικα Venetus VII 915 (= 8593) της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Βενετίας. Παλαιότερος κτήτορας του χειρογράφου ήταν ο Ιερώνυμος Contarini. Τα κείμενα απευθύνονται στον καθολικό αρχιεπίσκοπο Κρήτης Θωμά Contarini, ο οποίος θα πρέπει να ήταν μέλος της ίδιας οικογένειας. Αποτελούν αξιόλογες πηγές για τη μελέτη των σχέσεων ανάμεσα στους λόγιους ελληνορθόδοξους κληρικούς και τους καθολικούς εκκλησιαστικούς παράγοντες της Κρήτης στα τέλη του 16ου και τις αρχές του 17ου αιώνα.
Ανέκδοτα έγγραφα εκ του Αρχείου Σκουλούδη σχετικά με την Κρητικήν Επανάστασιν του 1866-69.
Κατά την κρητική επανάσταση του 1866-1869 ο Στέφανος Σκουλούδης υπήρξε ένα από τα πιο δραστήρια μέλη της Επιτροπής που είχαν συστήσει οι ομογενείς της Κωνσταντινούπολης για την υποστήριξη του αγώνα. Συνεργαζόταν με τον ηπειρώτη γιατρό και φιλόλογο Ηροκλέα Βασιάδη, ο οποίος είχε ρόλο συνδέσμου ανάμεσα στην Επιτροπή της Κωνσταντινούπολης και την Κεντρική Επιτροπή Αθηνών. Τις μυστικές εκθέσεις του Βασιάδη φύλασσε ο Σκουλούδης στα αρχεία του, μαζί με αλληλογραφία των ετών 1866-68, που σχετιζόταν με τη δράση των Επιτροπών της Αθήνας, της Κωνσταντινούπολης και άλλων περιοχών για την ενίσχυση των επαναστατών της Κρήτης. Μικρό τμήμα του αρχειακού αυτού υλικού ανακαλύφθηκε τυχαία και δημοσιεύεται με τον ανάλογο σχολιασμό.
Φωτογραφικό υλικό Συλλογής Χανίων.
Περιλαμβάνει όλο το φωτογραφικό υλικό της Συλλογής κεραμικών του νομού Χανίων.
Συνεχίζεται η έκδοση πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας με έγγραφα του μητροπολίτη Κρήτης Μαξίμου των ετών 1786-1798. Συγκεκριμένα δημοσιεύονται: α) μια καταγραφή του χρέους της Επαρχίας Κρήτης· β) συγχαρητήρια επιστολή του Εφέσου Σαμουήλ· γ) απαντητική επιστολή του Κυζίκου Αγαπίου· δ) επιστολή του ιεροδιακόνου του μητροπολίτη Χαλκηδόνος Ιωάσαφ· ε) επιστολή του Ιωάννη Μικέλη, με την οποία διαβιβάζεται γράμμα του Κυζίκου και αναγγέλλεται η ανάρρηση του Νεοφύτου στον πατριαρχικό θρόνο· στ) επιστολή του Θεσσαλονίκης Γερασίμου· ζ) επιστολή του Δέρκων Μακαρίου· η) μια "δόσις" του χρέους της επαρχίας του μητροπολίτη Κρήτης· θ) επιστολή του Νεοκαισαρείας Ησαΐα, σχετικά με την υποστήριξη του Μαξίμου ενώπιον της Συνόδου· ι) επιστολή του εφόρου μητροπολίτη Ηρακλείας Μελετίου, σχετικά με την αποστολή χιλίων αλφαβηταρίων και τη ρύθμιση οικονομικών εκκρεμοτήτων.
Τρία έργα της κρητικής λογοτεχνίας εν Απεράθου-Νάξου.
Τρία από τα σημαντικότερα έργα της κρητικής λογοτεχνίας, ο Ερωτόκριτος, η Θυσία του Αβραάμ και η Βοσκοπούλα, εξακολουθούσαν να είναι δημοφιλή στο χωριό Απεράθου Νάξου στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Κάποιοι από τους κατοίκους διέθεταν αντίτυπα λαϊκών βενετικών ή αθηναϊκών εκδόσεων, τα οποία συνήθιζαν να διαβάζουν σε ομαδικές συγκεντρώσεις. Πολλοί ήταν εκείνοι που γνώριζαν τα κείμενα από μνήμης και απήγγελλαν ή τραγουδούσαν μικρά ή μεγάλα αποσπάσματα. Τα τρία έργα πέρασαν στην προφορική λαϊκή παράδοση λίγο ως πολύ παραλλαγμένα. Συντμήσεις, χάσματα, μεταθέσεις, συμφυρμοί των στίχων, αλλά και μεταβολές στις λέξεις, το νόημα και την υπόθεση, μπορούσαν να προκληθούν από την ατελή απομνημόνευση, την τάση του λαού για διόρθωση και την προσπάθειά του να προσαρμόσει τα κείμενα στη δική του νοοτροπία.
Οι Κρήτες τοξόται.
Ένας άγγλος ναυτικός κι έμπορος ονόματι Bodenham επισκέφτηκε την Κρήτη το 1550, ενώ υπήρχαν φήμες για επικείμενη επίθεση των Οθωμανών. Ο Bodenham αναφέρει ότι είχαν κατέβει από τα βουνά του νησιού τέσσερις ή πέντε χιλιάδες φυγόδικοι για να ενισχύσουν την άμυνά του. Τους περιγράφει ως καλούς τοξότες, εξοπλισμένους με τόξα, βέλη, σπαθιά και εγχειρίδια. Είχαν μακριά μαλλιά και φορούσαν μπότες ως τους μηρούς και ριχτούς λινοθώρακες. Διακατέχονταν από άμετρο πάθος για το κρασί. Η μαρτυρία του Bodenham συμπεριλαμβάνεται στον πέμπτο τόμο του βιβλίου του Hakluyt, The Principal Navigations, Traffiques and Discoveries of the English Nation (Γλασκόβη 1903). Συμπληρώνει τα στοιχεία για τους κρήτες τοξότες που δημοσιεύει Κ. Δ. Μέρτζιος στον ίδιο τόμο των Κρητικών Χρονικών.
Ετυμολογικά της κρητικής διαλέκτου
Η μορφολογική και σημασιολογική απόσταση του ρήματος ζυγώνω, με τη σημασία "πλησιάζω" της κοινής νέας ελληνικής, από το ρήμα ζιγώνω-ζιγώχνω, με τη σημασία "αποδιώκω" ή "καταδιώκω" της νεότερης κρητικής διαλέκτου, καθιστούν πιθανή την προέλευση του διαλεκτικού τύπου από το συνώνυμο διώκω-διώχνω. Αντίστοιχα το σύνθετο αποζιγώνω προέρχεται πιθανότατα από το αρχαίο αποδιώκω. Ο κρητικός διαλεκτικός τύπος όντιμος δεν πρέπει να σχετίζεται με το έτοιμος-ότοιμος, αλλά με το ότι μη ή ότε μη, που είναι παράλληλο και συνώνυμο με το ει μη, δηλαδή "εκτός, παρά (μόνο)", το οποίο κατέληξε να σημαίνει απλώς "αλλά". Ο επιρρηματικός τύπος ομπανέ, που χρησιμοποιείται στην Κρήτη με τη σημασία "αυτό το βράδυ", παράγεται από τη φράση όπου αν έ(νι), δηλαδή "όπου νά 'ναι", "εντός ολίγου", "όσον ούπω".
Περιλαμβάνει δύο φωτογραφίες του Παντοκράτορα.
Συνεχίζεται η έκδοση πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας με έγγραφα του μητροπολίτη Κρήτης Μελετίου των ετών 1834-1838. Συγκεκριμένα δημοσιεύονται: α) επιστολή του μητροπολίτη Ηρακλείας Διονυσίου· β) επιστολή της Εφορικής Κάσας για τον διακανονισμό χρεών· γ) δεύτερη επιστολή του Ηρακλείας Διονυσίου· δ) δεύτερη επιστολή της Εφορικής Κάσας· ε) τρίτη επιστολή του Ηρακλείας Διονυσίου· στ) επιστολή του μητροπολίτη Τζερβενού Νεοφύτου προς τον μητροπολίτη Τορνόβου· ζ) τρίτη επιστολή της Εφορικής Κάσας· η) επιστολή του Τορνόβου Ιλαρίωνος· θ) συστατική επιστολή του Πατριάρχη Αλεξανδρείας για λογαριασμό δύο Αρμενίων που μεταβαίνουν στην Κρήτη για περιουσιακές τους υποθέσεις· ι) επιστολή του Πατριάρχη Ιεροσολύμων, με την οποία βεβαιώνεται η γνησιότητα ομολογίας του Κοινού του Παναγίου Τάφου· ια-ιβ) επιστολές του προέδρου Καρπάθου Μεθοδίου· ιγ) επιστολή του μητροπολίτη Αδριανούπολης Γερασίμου.
Φωτογραφικό υλικό - Επάνω Χωριό
Για τα σλαβικά δάνεια στη νεοελληνική
Παρουσίαση και ανάλυση 18 δανείων σλαβικής προέλευσης στη νεοελληνική, τα οποία εντοπίσθηκαν από τον ερευνητή στο γλωσσάριο των Θρακικών του Ψάλτη (1905), ως ενδεικτικά του φαινομένου που καταγράφηκε το 1895 από τον Gustav Meyer στη μελέτη Die slavischen, albanischen und rumänischen Lehnwörter des Neugriechischen. Το σύνολο των λέξεων προέρχεται από τη βόρεια νεοελληνική διάλεκτο των Σαράντα Εκκλησιών, και οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η επιρροή της βουλγαρικής στη νεοελληνική της περιοχής είναι υπολειμματική, και μηδαμινή σε σύγκριση με τον αριθμό των λέξεων της ελληνικής στη βουλγαρική γλώσσα, ιδίως στον τομέα του πολιτισμού.
Effenterre, Henri van., La Crète et le monde grec de Platon à Polybe (Bibliothèque des écoles frança
Τις σχέσεις της Κρήτης με τον ελληνικό κόσμο από την εποχή του Πλάτωνα ως τη ρωμαϊκή κατάκτηση αναλύει ο Henri van Effenterre, αξιοποιώντας μνείες αρχαίων ελλήνων συγγραφέων, επιγραφές κι αρχαιολογικά ευρήματα. Από τα θέματα του βιβλίου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν: η ερμηνεία των απόψεων του Πλάτωνα για την Κρήτη, η εξέταση της δράσης των κρητών μισθοφόρων και ο έλεγχος των αυστηρών χαρακτηρισμών του Πολύβιου. Περαιτέρω ανάλυσης χρήζουν ορισμένες πληροφορίες που παραδίδονται από τον Πίνδαρο, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, καθώς και από δραματικά έργα κι επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας. Θα μπορούσαν επίσης να εξετασθούν τόσο η παρουσία των Κρητών στην Αίγυπτο και η ανάπτυξη των δημοκρατικών θεσμών στο νησί, όσο και οι όροι της οικονομικής ζωής και η εξέλιξη της θρησκείας.
Ανέκδοτος βίος του Γκρέκο.
Ο σιενέζος Giulio Cesare Mancini (1558-1630), που εργαζόταν ως προσωπικός γιατρός του Πάπα, έδειχνε ζωηρό ενδιαφέρον για τις τέχνες και μάλιστα για τη ζωγραφική. Συνέγραψε, μεταξύ άλλων, μια συλλογή βίων παλαιοτέρων και συγχρόνων του ζωγράφων, στους οποίους συμπεριέλαβε τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο κι έναν μαθητή που ο τελευταίος είχε αποκτήσει στη Ρώμη, τον επίσης σιενέζο Lattantio Bonastri. Από τον Bonastri φαίνεται να άντλησε ο Mancini τις πληροφορίες του για τον κρητικό ζωγράφο, λίγα χρόνια αφότου εκείνος αναχώρησε για την Ισπανία. Τα σχετικά χωρία του έργου του Mancini δημοσιεύονται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση. Αποδίδουν με ζωντάνια ορισμένες πτυχές της ζωής του Θεοτοκόπουλου στο ρωμαϊκό περιβάλλον, συμπληρώνοντας κι επιβεβαιώνοντας τις πληροφορίες που αντλούνται από άλλες πηγές.
Plexi Glass CONCRED
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2024 - September 2024
Τοπωνυμικαί περιπέτειαι του Ηρακλείου.
Η άποψη για την επιβίωση της αρχαίας πόλης Ηράκλειο ως τον 9ο αιώνα στο χώρο του σημερινού Ηρακλείου στηρίζεται σε αβάσιμα επιχειρήματα. Οι πηγές, που χρησιμοποιήθηκαν για να τεκμηριωθεί η συγκεκριμένη υπόθεση, επιδέχονται διαφορετικής ερμηνείας. Η αναφορά στο "Πραιτώριο του Ηρακλείου", που γίνεται στο βίο του οσίου Στεφάνου του Νέου, για παράδειγμα, δεν παραπέμπει στην πόλη Ηράκλειο αλλά στον αυτοκράτορα Ηράκλειο, του οποίου η σχέση με το Πραιτώριο της τότε πρωτεύουσας του νησιού Γόρτυνας επιβεβαιώνεται από αρχαιολογικά ευρήματα. Μνείες σε πόλη με το όνομα Ηράκλειο δεν υπάρχουν ούτε στον Συνέκδημο του Ιεροκλέους του 6ου αιώνα ούτε στα ιστορικά κείμενα για την άλωση της Κρήτης από τους Άραβες. Επίσης οι ανασκαφές στην περιοχή δεν έχουν αποδώσει ευρήματα της α΄ βυζαντινής περιόδου.
Η εκατόμπολις Κρήτη.
Συζήτηση του ομηρικού προσδιορισμού “Κρήτην εκατόμπολιν” με καταλόγους τοπωνυμίων γνωστών από αρχαίες και βυζαντινές πηγές. Συγγραφείς του 16ου αιώνα (Buondelmonti, Niger, Barozzi, Andrea Cornaro) συνέταξαν καταλόγους των 100 πόλεων, οι οποίοι όμως είναι γεμάτοι λάθη και φανταστικά ονόματα. Ορισμένοι μεταγενέστεροι Ευρωπαίοι συγγραφείς συνέταξαν καταλόγους πιο επιστημονικούς. Η έρευνα του Faure στηρίζεται στην επιτομή του έργου Περί πόλεων του Στέφανου Βυζάντιου, τη νομισματική, την επιγραφική και την αρχαία λογοτεχνία. Παρουσιάζεται κατάλογος 102 τοπωνυμίων από πηγές της ελληνιστικής εποχής και 23 της ρωμαïκής, καθώς και 30 “ψευδή” ονόματα και παρατηρήσεις πάνω σε 15 ονόματα που επαναλαμβάνονται. Συνολικά αναφέρονται 125 θέσεις οικισμών από τις οποίες 74 έχουν εντοπισθεί με ακρίβεια, 26 έχουν τοποθετηθεί γενικά και 25 παραμένουν άγνωστες.
Όπλα και εργαλεία της Συλλογής Γιαμαλάκη
Συνεχίζεται η δημοσίευση των κυριότερων αντικειμένων της αρχαιολογικής συλλογής Στυλ. Γιαμαλάκη με την παρουσίαση των όπλων και των εργαλείων που περιλαμβάνονται σε αυτήν. Την ομάδα των όπλων απαρτίζουν ξίφη, εγχειρίδια, δόρατα και βέλη μινωικού και γεωμετρικού ρυθμού, τα οποία είναι κατασκευασμένα από χαλκό και σίδηρο. Στην ομάδα των εργαλείων περιέχονται πελέκεις, σμίλες και άλλα χάλκινα αντικείμενα διαφόρων χρήσεων. Για κάθε ένα από τα συγκεκριμένα αρχαιολογικά ευρήματα παρέχεται αναλυτική περιγραφή.
Ο Θεοτοκόπουλος και ο Don Juan de Austria.
Οι τεχνοκριτικές παρατηρήσεις του Manuel B. Cossio για την πιθανότητα ταύτισης ενός νέου, που απεικονιζόταν σε πορτρέτο χωρίς επιγραφή θέματος, με τον ετεροθαλή αδελφό του Ισπανού βασιλιά Φιλίππου Β΄ Don Juan de Austria και για τη δυνατότητα απόδοσης του πορτρέτου αυτού στο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, αποτέλεσαν το έναυσμα της παρούσας μελέτης. Οι παραπάνω υποθέσεις ενισχύονται από ορισμένα ιστορικά στοιχεία: τη γοητεία που άσκησε η μορφή του ανώτατου ναυτικού αρχηγού της Ιερής Συμμαχίας Don Juan μετά τη νίκη της Ναυπάκτου στους καλλιτέχνες της εποχής και τις συγγενικές σχέσεις του Don Juan με τους Farnese, οι οποίοι υπήρξαν πάτρονες του Θεοτοκόπουλου. Το πορτρέτο φυλάσσεται στο Museo Romantico της Μαδρίτης.
Περιλαμβάνει την ανάλυση των τοιχογρφιών
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Α'
Περιλαμβάνει το σύνολο των άρθρων που βρίσκονται στον Α τόμο των Κρητικών Χρονικών με μια μικρή περίληψη του κάθε άρθρου καθώς και το αντίστοιχο άρθρο.
Συμβολή εις την ιστορίαν της μονής Βροντισίου.
Η κρητική μονή του Αγίου Αντωνίου Βροντισίου χαρακτηριζόταν από έντονη πνευματική και καλλιτεχνική κίνηση την τελευταία περίοδο της βενετικής κυριαρχίας. Οι πρώτες μαρτυρίες για την ύπαρξή της ανάγονται στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Άρχισε να ακμάζει στα τέλη του επόμενου αιώνα, όταν ηγούμενοί της διετέλεσαν ορισμένοι διαπρεπείς κρητικοί λόγιοι της εποχής, όπως ο Λαυρέντιος Μαρίνος. Παρουσιάζονται οι μαρτυρίες για την ιστορία της μονής και τη δράση του ανθρώπινου δυναμικού της από τον 15ο ως τον 19ο αιώνα. Πρόκειται κυρίως για αρχειακό υλικό από τα βενετικά αρχεία και το Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου, για ενθυμήσεις και σημειώματα σε κώδικες και για επιστολές που απηύθυναν στον Λαυρέντιο Μαρίνο ο Διονύσιος Κατηλιανός, ο Κύριλλος Λούκαρης, ο Μελέτιος Πηγάς και ο Μάξιμος Μαργούνιος.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου ΙΒ'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων του Τόμου ΙΒ' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Θ'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων που περιλαμβάνονται στον Τόμο Θ΄ καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Τα χάσματα της κρητικής κωμωδίας Στάθης.
Ενισχύεται η υπόθεση για την ύπαρξη χασμάτων στην κρητική κωμωδία Στάθης. Η υποκατάσταση του Χρύσιππου από τον Πάμφιλο στις ερωτικές συναντήσεις με τη Φαίδρα, που δε δηλώνεται σαφώς στην μορφή με την οποία παραδίδεται το κείμενο, είναι μοτίβο συνηθισμένο σε ιταλικές αναγεννησιακές κωμωδίες, όπως το έργο του Ariosto I Suppositi. Μολονότι έχουν παραλει φθεί και τα κυριότερα επεισόδια της σκηνικής δράσης του Μπράβου και του Δασκάλου, εντοπίζονται ίχνη τους. Ένδειξη για χάσμα αποτελεί επίσης η εμφάνιση ενός αινιγματικού προσώπου, της Μαργαρίτας, στο τέλος του έργου. Οι περικοπές μπορούν να αποδοθούν σε κάποιον διασκευαστή που προσάρμοσε το έργο στις ανάγκες θεατρικής παράστασης, η οποία δόθηκε πιθανότατα στα Επτάνησα. Έτσι εξηγείται επίσης η τρίπρακτη δομή του Στάθη και η χαλαρή σύνδεση των σκηνών.
Άγιο Πνεύμα, Λιμνάκαρος
Ιστορικά στοιχεία περί Κρήτης εν τη προς Τίτον επιστολή του αποστόλου Παύλου.
Η επιστολή του αποστόλου Παύλου προς τον Τίτο στην Κρήτη αποσκοπεί στη ρύθμιση της εκκλησιαστικής οργάνωσης του νησιού, στη διευθέτηση των καθηκόντων που είχαν τα μέλη της χριστιανικής κοινότητας απέναντι στην πολιτεία, καθώς και στην καθοδήγηση της οικογενειακής και κοινωνικής συμπεριφοράς των Κρητών. Απηχεί, παράλληλα, την εικόνα που είχε αποκομίσει ο απόστολος για τα ήθη και τα έθιμα του ντόπιου πληθυσμού, τόσο από προσωπική αντίληψη όσο και από άλλες πηγές, όπως είναι ο ακόλουθος στίχος του Επιμενίδη, τον οποίο μεταφέρει: “Κρήτες αεί ψεύσται, θηρία κακά, γαστέρες αργαί". Οι πληροφορίες της επιστολής συνεξετάζονται με τις μαρτυρίες ορισμένων αρχαίων συγγραφέων, όπως ο Πολύβιος, ο Πλούταρχος και ο Τίτος Λίβιος, και η κατάσταση την οποία περιγράφουν αιτιολογείται με βάση τα ιστορικά δεδομένα.
Παρατηρήσεις εις 'Κρητικά Παλαιογραφικά'.
Επισημαίνονται αδυναμίες και ανακρίβειες σε μελετήματα του Βασιλείου Λαούρδα, που συμπεριλήφθηκαν στους πρώτους τόμους των Κρητικών Χρονικών με τον γενικό τίτλο Κρητικά Παλαιογραφικά και με θέματα από την ιστορία και τη φιλολογία της Κρήτης του 15ου, του 16ου και του 17ου αιώνα. Υποδεικνύονται και επανορθώνονται τα κυριότερα από τα σφάλματα που έγιναν κατά την κριτική επεξεργασία, την έκδοση και τον υπομνηματισμό ορισμένων από τα κείμενα που ο Λαούρδας δημοσίευσε για πρώτη φορά. Παρέχονται επίσης παραπομπές σε εκδόσεις ήδη γνωστών έργων, τα οποία ο μελετητής είχε θεωρήσει ανέκδοτα.
Ο Πάνος Κορωναίος και η εκστρατεία του Ομέρ στο Λασίθι (από τα παρασκήνια του κρητικού αγώνα του 186
Κατά την πρώτη περίοδο της Κρητικής Επανάστασης καθοριστικές για την έκβαση του αγώνα υπήρξαν τόσο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του γενικού αρχηγού του τμήματος Ρεθύμνου Πάνου Κορωναίου, όσο και οι διαμάχες του με τους αρχηγούς της ανατολικής Κρήτης Δ. Πετροπουλάκη και Μ. Κόρακα. Τα παρασκήνια των πολεμικών συρράξεων που διεξήχθησαν από τον Ιανουάριο ως τον Ιούλιο του 1867, καταλήγοντας στην αποτυχία των επαναστατών να αντικρούσουν τα στρατεύματα του Ομέρ στο Λασίθι, παρουσιάζονται μέσω επιστολών που αντάλλαξαν οι αγωνιστές με την Κεντρική Επιτροπή Αθηνών, την Επιτροπή των Κρητών στη Σύρο, τη Γενική Συνέλευση και την Προσωρινή Κυβέρνηση της Κρήτης, καθώς και με άλλους πολιτικούς παράγοντες, συναγωνιστές και οικείους τους. Το υλικό εντοπίστηκε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης.
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1954. Στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εμπλουτίστηκε το μουσείο, η βιβλιοθήκη και το αρχείο. Κυκλοφόρησε ο αγγλικός οδηγός του μουσείου και άλλο τουριστικό υλικό. Άρχισε να λειτουργεί πρατήριο λαϊκής τέχνης. Συνεχίστηκε η συλλογή στοιχείων για την έκδοση τοπωνυμικού λεξικού. Εξασφαλίστηκαν οι πόροι για την αποκατάσταση του μωσαϊκού Χερσονήσου, αναστηλώθηκε η "κρήνη του Ιδομενέως" και προφυλάχθηκε ο ναός της Παναγίας των Σταυροφόρων. Ο κατάγραφος θόλος της Παναγίας Καρδιώτισσας μεταφέρθηκε στο Ιστορικό Μουσείο. Απονεμήθηκαν τα βραβεία του Γεωργίου και της Χρυσής Κατεχάκη και το Ξανθουδίδειο Λαογραφικό Βραβείο. Κυκλοφόρησε η Κρητική Ανθολογία του Στυλιανού Αλεξίου. Αυξήθηκαν τα έσοδα και μειώθηκαν τα έξοδα της Εταιρίας. Εγγράφηκαν σε αυτήν νέα μέλη.
Κρητικά
Προτείνονται καλύτερες αναγνώσεις ορισμένων αρχαίων ελληνικών επιγραμμάτων που εμπεριέχονται σε αρχαιολογικά ευρήματα της Κρήτης, με βάση τη λεπτομερή ανάλυση της γλώσσας, του ύφους και του περιεχομένου τους. Σε ένα από τα επιγράμματα αυτά διακρίνεται και η επίδραση του Σιμωνίδη. Παράλληλα παρουσιάζονται κριτικά οι απόπειρες των παλαιότερων μελετητών για την αποκατάσταση των ίδιων κειμένων, με ιδιαίτερη έμφαση στις λύσεις που υιοθέτησε η Margherita Guarducci στην έκδοση του συνόλου των κρητικών επιγραφών (Corpus Inscriptionum Creticarum), αλλά και σε διορθώσεις που έγιναν από άλλους μελετητές, όπως ο Adolf Wilhelm και ο Werner Peek.
Παρατηρήσεις εις κρητικάς παλαιοχριστιανικάς επιγραφάς
Προτείνονται καλύτερες αναγνώσεις ορισμένων παλαιοχριστιανικών επιγραφών, που απόκεινται στη Δημόσια Αρχαιολογική Συλλογή του Καστελίου Κισσάμου και προέρχονται τόσο από την ίδια την πόλη όσο και από πλησιόχωρες περιοχές. Κάποια από τα κείμενα των επιγραφών είχαν συμπεριληφθεί παλαιότερα στο έργο Inscriptiones Creticαe της M. Guarducci. Στο σύνολό τους εκδόθηκαν το 1948 από τον Β. Δ. Θεοφανείδη, μαζί με φωτογραφικές αναπαραγωγές, στις οποίες στηρίζεται η εκ νέου ανάγνωσή τους.
Freight 4 all newsletter no 4
Περιλαμβάνει την 5η και 6η συνάντηση καθώς και την επίδειξη και Αξιολόγηση του προγράμματος.
Υπόμνημα της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών περί του κινδύνου εξαφανίσεως του τοπωνυμικού πλούτ
Ετοιμάζοντας την έκδοση Τοπωνυμικού Λεξικού της Κρήτης, η Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών συγκέντρωσε περίπου 30.000 τοπωνύμια από όλο το νησί. Πολλά από αυτά ανάγονται στους προελληνικούς, τους αρχαίους ελληνικούς και τους βυζαντινούς χρόνους, ελάχιστα υποδεικνύουν εγκατάσταση ξενόγλωσσων στο νησί, ενώ υπάρχουν και τοπωνύμια αγνώστου ετυμολογίας. Ο θαυμαστός αυτός τοπωνυμικός πλούτος αντικατοπτρίζει τις ιστορικές τύχες της Κρήτης. Κινδυνεύει, ωστόσο, να χαθεί ή να αλλοιωθεί λόγω μιας τάσης κακώς εννοούμενου εξευγενισμού, που αφορμάται από τη πολιτική του Κράτους για τον εξελληνισμό των τοπωνυμίων. Η Εταιρία ζητά να τεθεί φραγμός στην ανεξέλεγκτη μετονομαστική δραστηριότητα στην Κρήτη, να εξαιρεθεί το νησί από τις διατάξεις περί μετονομασιών και να ανατεθεί στην Ε.Κ.Ι.Μ. η επεξεργασία των προτάσεων μετονομασίας ή να ζητηθεί τουλάχιστον η γνώμη της.
Συνεισφορά της Μονής Προφήτη Ηλία (Ρούστικων Κρήτης) στις κρητικές επαναστάσεις του 19ου αιώνα.
Λεπτομερής περιγραφή του ρόλου που έπαιξε η Μονή Προφήτη Ηλία στις κρητικές επαναστάσεις του 19ου αι., διαιρούμενες σε τέσσερις χρονικές ενότητες: α) 1821-1830, β) 1866, γ) 1877, 1878 και δ) 1896-97. Η ανάλυση στηρίζεται σε ανέκδοτα έγγραφα από το αρχείο της Μονής, που παρατίθενται στα Ελληνικά συνοδευόμενα από γαλλική μετάφραση, περιγραφή του κάθε χειρογράφου και γενική ανάλυση των περιεχομένων του. Για την πρώτη περίοδο παρουσιάζονται κατάστιχα πολεμοφοδίων και χρημάτων που προμήθευσε η Μονή σε οπλαρχηγούς και χωριά των νομών Ρεθύμνης και Χανίων. Για την επανάσταση του 1866 υπάρχουν αποσπάσματα μυστικού ημερολογίου της Μονής, ενώ για εκείνη του 1877-78 έχουμε επιστολές του Πατριαρχείου και της Επαναστατικής Επιτροπής προς τη Μονή. Τέλος παρουσιάζεται η δράση του Ηγούμενου Αγαθάγγελου κατά την επανάσταση του 1896-97, με αριθμό επιστολών που απευθύνονται σ’ αυτόν.
Συμβολή εις την ιστορίαν των Σφακίων (1645-1770).
Όπως συνάγεται από το πλήθος των εγγράφων του Τουρκικού Αρχείου Ηρακλείου που αφορούν τα Σφακιά, η περιοχή υπήρξε αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας από πλευράς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Πλούσια είναι και η σχετική ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία. Ωστόσο, στην πραγμάτευση της ιστορίας των Σφακίων επικρατούν ορισμένες πλάνες, που οφείλονται είτε στην άγνοια των τουρκικών ιστορικών πηγών, είτε στον τοπικισμό και σε κάποια ρομαντική προκατάληψη. Προκειμένου να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια και να προαχθεί η έρευνα, δημοσιεύονται 45 έγγραφα της περιόδου 1659-1770, που προέρχονται από το Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου. Αφορούν κυρίως το φορολογικό και διοικητικό σύστημα που ίσχυε στα Σφακιά, τη στάση των Σφακιανών απέναντι στους Οθωμανούς, καθώς και ποικίλες ακόμα πτυχές της τοπικής ιστορίας.
Το ιστορικόν των εν Κρήτη βοτανικών ερευνών από της Αναγεννήσεως μέχρι των καθ’ ημάς χρόνων.
Η κρητική χλωρίδα απασχόλησε βοτανικούς, φαρμακολόγους και γιατρούς, γεωγράφους, περιηγητές, ιστορικούς και άλλους συγγραφείς και ποιητές ήδη κατά την αρχαιότητα. Ωστόσο, ανάμεσα στον 5ο και τον 14ο αιώνα οι φυτολογικές γνώσεις δεν προήχθησαν σημαντικά, εφόσον η φυσιογνωσία της περιόδου στηρίχθηκε κυρίως στη μελέτη των αρχαίων κειμένων. Η τάση ελέγχου και συμπλήρωσης των φυτολογικών συγγραφών και η ανάγκη δημιουργίας νέων συστημάτων ταξινόμησης των φυτών ήλθαν στο προσκήνιο κατά την Αναγέννηση. Τότε κατέστη αντικείμενο ενδελεχούς έρευνας και η κρητική χλωρίδα. Ο πλούσιος φυτικός κόσμος του νησιού, που αποτελεί μεταβατικό τύπο μεταξύ των χλωρίδων της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής, προσέλκυσε το ενδιαφέρον μιας σειράς μελετητών από τον 16ο ως τον 20ο αιώνα. Παρουσιάζονται οι παρατηρήσεις τους και παρατίθεται η σχετική βιβλιογραφία.
Περί το στιχούργημα Συναξάριον των ευγενικών γυναικών και τιμιωτάτων αρχοντισσών.
Το στιχούργημα Συναξάριον των ευγενικών γυναικών και τιμιωτάτων αρχοντισσών παραδίδεται από έναν κώδικα του 16ου αιώνα, που φυλάσσεται στο Collegio Greco της Ρώμης. Εκδόθηκε το 1905 από τον Κάρολο Krumbacher, ο οποίος επιχείρησε να αποκαταστήσει κριτικά το κείμενο. Ορισμένα χωρία του, ωστόσο, επιδέχονται διορθώσεις και καλύτερες αναγνώσεις. Το έργο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τη γλωσσική του μορφή. Πρόκειται για τη δημώδη ελληνική του 16ου αιώνα, με τύπους και παροιμιώδεις φράσεις που προδίδουν την αρχική κρητική προέλευσή του. Ακολουθώντας την ποιητική παράδοση του Στέφανου Σαχλίκη, ο ανώνυμος ποιητής του Συναξαρίου παρουσιάζει με αθυροστομία τις συνήθειες των γυναικών και το πολιτισμικό πλαίσιο της εποχής.
Κρήτες πρόσφυγες του 1667.
Στο Αρχειοφυλακείο Ζακύνθου, το οποίο καταστράφηκε από τον σεισμό και την πυρκαγιά του 1953, σωζόταν πλούσιο αρχειακό υλικό που αφορούσε τους Κρητικούς πρόσφυγες στη Ζάκυνθο. Το περιεχόμενο ορισμένων εγγράφων διασώθηκε χάρη στις σημειώσεις και τις μεταγραφές του αρχειοφύλακα Λεωνίδα Ζώη. Παραδίδεται, μεταξύ άλλων, η πληροφορία ότι οι αδελφοί του κρητικού ναού του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, οι οποίοι έφτασαν στη Ζάκυνθο το 1669, έφεραν μαζί τους εικόνες και εκκλησιαστικά σκεύη, τα οποία αφιέρωσαν στο ναό του Αγίου Νικολάου του Μόλου. Καταγράφηκαν μάλιστα μεταξύ των αδελφών του τελευταίου αυτού ναού. Δημοσιεύεται ο κατάλογος των ονομάτων τους. Εκδίδονται επίσης οι διαθήκες των κρητικών Αντώνη Λουροτόμου και Μιχελάκη Κλάδου, που συντάχθηκαν από τον νοτάριο Ιωάννη Κόττη τον Αύγουστο του 1681 και τον Ιούνιο του 1684 αντίστοιχα.
Τα Μινωικά Οικιακά Ιερά.
Η ύπαρξη ιερών-κρυπτών σε μινωικές οικίες κι ενίοτε σε τάφους τεκμηριώνεται από αρχαιολογικά ευρήματα στην Κνωσό, στην Αμνισό, στο Βαθύπετρο, στην Πρασά Ηρακλείου, στο Μέγαρο Νίρου, στα Μάλια, στην Τύλισο, στο Μέγαρο Σκλαβοκάμπου, στη Φαιστό, στην Αγία Τριάδα, στην Κουμάσα, στο Απεσωκάρι, στα Γουρνιά, στην Ψείρα, στο Παλαίκαστρο, στη Ζάκρο, αλλά και σε περιοχές εκτός Κρήτης, όπως οι Μυκήνες και η Φυλακωπή Μήλου. Τα ανασκαφικά δεδομένα μελετώνται συγκριτικά, προκειμένου να διαπιστωθούν ο χαρακτήρας και η μορφή των συγκεκριμένων ιερών χώρων, οι οποίοι βρίσκονταν συνήθως κάτω από άλλα ιερά και κοντά σε προπαρασκευαστικές για την τελετουργία αίθουσες, σε αποθέτες και θησαυροφυλάκια. Στις κρύπτες και στα αμέσως συνεχόμενα δωμάτια έχουν εντοπιστεί είδωλα, τελετουργικά σκεύη και όργανα, ιερά σύμβολα και λείψανα θυσιών.
Σχετικά με ορισμένες ατελείς ομάδες από την Αγία Τριάδα.
Σύγκριση ορισμένων ατελών ομάδων μινωικών χαρακτήρων Γραμμικής γραφής Α από πινακίδες της Αγίας Τριάδας με γνωστές ομάδες από την ίδια περιοχή. Οι συγκεκριμένες ομάδες είναι οι HT 25 a, HT 55 b, HT 62, HT 115 b και HT 125 b, με βάση την αρίθμηση του G. Pugliese Carratelli στο έργο του Le inscrizioni preelleniche di H. Triada (Ρώμη 1945). Συγκρίνονται με παρόμοιες ομάδες οι οποίες παρατίθενται στο κείμενο. Η συζήτηση γίνεται με βάση τις φωτογραφίες και τα σχέδια του Carratelli, με αναφορά στα συμπεράσματά του κι εκείνα του J. Sundwall στο Weitere Bemerkungen zu den H. Triada Täfelchen III (1945).
'Εγκύκλιος Επιτροπής εορτασμού 75ετηρίδος Ιωάννου Καλιτσουνάκη'
Δημοσιεύεται η εγκύκλιος που απηύθυνε η Επιτροπή Εορτασμού της 75ετηρίδος του Ιωάννη Καλιτσουνάκη στους φίλους και τους μαθητές του, προκειμένου να τους ενημερώσει για την αφιέρωση του Ζ΄ τόμου των Κρητικών Χρονικών στον συγκεκριμένο καθηγητή και ακαδημαϊκό και να τους παροτρύνει ώστε να συνεισφέρουν επιστημονικά με μελέτες που θα εστιάζονται κυρίως στην κρητική ιστορία, αρχαιολογία και φιλολογία. Η επιτροπή αποτελείται από τον επίσκοπο Λάμπης και Σφακίων Ευμένιο, τον Ν. Β. Τωμαδάκη, τον Ε. Κριαρά, τον Μ. Ι. Μανούσακα, τον Ν. Ε. Πλάτωνα και τον Γ. Κ. Σπυριδάκη.
Π78 - Πολιτισμός - Ναοί και Ιερές Μονές Νομού Λασιθίου.
Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος. 3. Ρίμα παρηγορητική.
Δημοσιεύεται κριτικά το στιχούργημα Ρίμα παρηγορητική του κρητικού ποιητή Μαρίνου Φαλιέρου με βάση τους δύο σωζόμενους χειρόγραφους μάρτυρες: τον κώδικα Y 89 sup. της Αμβροσιανής Βιβλιοθήκης του Μιλάνου και τον κώδικα III B 27 της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Νάπολης. Τα προβλήματα της κριτικής αποκατάστασης της Ρίμας παρουσιάζονται στο εισαγωγικό σημείωμα που προτάσσεται της έκδοσης. Το κείμενο συνοδεύεται και από αναλυτικό σχολιασμό.
Άγιον Όρος Άθως, χιλιετηρίς από της πρώτης αγιορειτικής Ιεραποστολής (961-1961).
Ο αθωνίτης μοναχός και μετέπειτα άγιος Αθανάσιος υπήρξε επιστήθιος φίλος του Νικηφόρου Φωκά και μετέβη στην Κρήτη για να ενισχύσει τον αγώνα του κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Χάνδακα. Μετά την ανάκτηση του νησιού από τους Άραβες, συνεργάστηκε με τον Ιωάννη τον ερημίτη και τον Νίκωνα τον "Μετανοείτε" για την αποκατάσταση της ορθοδοξίας. Έφερε έτσι εις πέρας την πρώτη αγιορειτική ιεραποστολή. Στη συνέχεια αποσύρθηκε στο Άγιο Όρος, όπου ίδρυσε με την υποστήριξη του Φωκά τη μονή της Μεγίστης Λαύρας και αναδιοργάνωσε τον αγιορειτικό μοναχισμό. Σώζεται το αυτόγραφο τυπικό του αγίου Αθανασίου, από το οποίο δημοσιεύεται ένα απόσπασμα.
Κρητικά Παλαιογραφικά. 16. Περί του Αγίου Μύρωνος.
Δημοσιεύεται μία άγνωστη παραλλαγή του βίου του αγίου Μύρωνα, η οποία σώζεται στον κώδικα 17 της κυρίως Πατριαρχικής Βιβλιοθήκης Ιεροσολύμων των αρχών του 12ου αιώνα. Μεταγενέστερο αντίγραφο της ίδιας παραλλαγής υπάρχει στον κώδικα 16 της Βιβλιοθήκης του Σταυρού, που φυλάσσεται επίσης στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Σε χειρόγραφο του Βατικανού (Vaticanus graecus 1190), που αντιγράφηκε στα μέσα του 16ου αιώνα με δαπάνη του καθολικού επισκόπου Σητείας Γεωργίου του Αβραμιαίου, εμπεριέχεται κείμενο με τίτλο Βίος και πολιτεία του αγίου και θαυματουργού Μύρωνος επισκόπου Κρήτης. Πρόκειται, ωστόσο, για συμφυρμό δύο διαφορετικών κειμένων: του βίου του αγίου Αυτονόμου και της φοβεράς και ωφελίμου οπτασίας Κοσμά μοναχού. Στον ίδιο κώδικα σώζεται επίσης μία συλλογή θαυμάτων που πραγματοποίησε ο άγιος Φανούριος στη Ρόδο και στην Κρήτη.
Μινωικαί πινακίδες της Συλλογής Γιαμαλάκη.
Δημοσιεύονται 16 μινωικές πινακίδες γραμμικής β΄ που περιέχονται στη Συλλογή Γιαμαλάκη και που προέρχονται κατά πάσα πιθανότητα από την περιοχή της Κνωσού. Είναι πήλινες, ταινιόσχημες και παρουσιάζουν οριζόντια κατεύθυνση γραφής. Για κάθε μία σημειώνεται ο κωδικός της, το υλικό από το οποίο έχει κατασκευαστεί και το χρώμα της, η κατάσταση φθοράς, το μήκος και το πλάτος της, καθώς και τα σημεία της γραμμικής β΄ που περιέχει. Φωτογραφίες των πινακίδων απαρτίζουν τους δύο πίνακες που συνοδεύουν την έκδοση.
Σημειώσεις - Σκέψεις 39 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Adolphe, Lods, Τίτλος - Ο Μωυσής
Κωνστ. Δημ. Κτιστοπούλου, Παρατηρήσεις τινές επί ....(Μελέτη ....τη 10η Μαρτίου 1947)
Παρουσιάζονται δύο μελέτες του Κωνσταντίνου Κτιστόπουλου με θέμα την μινωική γραφή και γλώσσα. Αναγνωρίζεται η προσπάθεια του συγγραφέα να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της συγκριτικής μελέτης των μινωικών σημείων με σημεία του κυπριακού συλλαβαρίου και των αλφαβήτων της Αιγύπτου, της Φοινίκης και της Ελλάδας. Ελέγχεται ωστόσο ως επισφαλής η συσχέτιση ορισμένων ομάδων σημείων με ονόματα τόπων και προσώπων μόνο φαινομενικά προελληνικών. Το μεθοδολογικό αυτό ατόπημα επιβαρύνεται στη δεύτερη μελέτη, όπου συμπεριλαμβάνονται στο ερμηνευτικό υλικό και προσηγορικά αντλημένα από γλώσσες αρχαίων λεξικογράφων και από το λεξικό ορισμένων ανατολικών γλωσσών. Αξιολογούνται, ωστόσο, θετικά ορισμένες παρατηρήσεις ως προς τη μορφολογία των λέξεων και τη σχέση των γραφικών συστημάτων της Κρήτης μεταξύ τους και με τη γραφή της κυρίως Ελλάδας.
Φωτογραφικό υλικό - ΄Αγίος Γεώργιος
Δύο πατριαρχικά γράμματα προς τον Μητροπολίτην Μελέτιον Καβάσιλαν.
Δημοσιεύονται δύο πατριαρχικά γράμματα που αφορούν τον μητροπολίτη Κρήτης Μελέτιο Καβάσιλα. Το πρώτο εστάλη από τον Πατριάρχη Γρηγόριο ΣΤ΄, την εποχή που ο Καβάσιλας διατελούσε μητροπολίτης Διδυμότειχου, προκειμένου να του αναγγελθεί η μετάθεσή του στη Μητρόπολη Κρήτης. Το δεύτερο εστάλη από τον ίδιο Πατριάρχη προς τους δημογέροντες και τους προκρίτους της επαρχίας Διδυμότειχου προκειμένου να τους ενημερώσει για την αδυναμία ανάκλησης της μετάθεσης του τέως μητροπολίτη τους Καβάσιλα στη Μητρόπολη Κρήτης. Τα δύο έγγραφα συντάχθηκαν στις 4 Δεκεμβρίου του 1868. Απόκεινται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.
Μάρκου Μουσούρου του Κρητός ποίημα εις τον Πλάτωνα.
Το 1513 κυκλοφόρησε από το τυπογραφείο του Άλδου Μανούτιου στη Βενετία η πρώτη έκδοση των Απάντων του Πλάτωνα. Προτάσσεται του κειμένου ένα ποίημα του Μάρκου Μουσούρου προς τον Πλάτωνα, ο οποίος καλείται να παραλάβει το βιβλίο και να το παραδώσει στον Πάπα Λέοντα Ι΄, ζητώντας ως αντάλλαγμα τη βοήθειά του για την απελευθέρωση της Ελλάδας και την καλλιέργεια των ελληνικών γραμμάτων. Η αρχαιοπρεπής γλώσσα του ποιήματος έχει δεχτεί επιδράσεις από τον Όμηρο, τον Ευριπίδη, τον Ησύχιο και τον Αριστοφάνη, των οποίων κείμενα πρώτος εξέδωσε ο Μουσούρος. Έχει χαρακτήρα ελεγειακό και λυρικό. Με το αναγεννησιακό πνεύμα, που το διατρέχει, συνδυάζονται ο αρχαίος με τον χριστιανικό κόσμο. Γνώρισε πολλές ανατυπώσεις και μεταφράσεις και επηρέασε άλλους μεταγενέστερους δημιουργούς. Δημοσιεύεται με εισαγωγή και σχόλια.
Κερά Γωνιώτισσα , Λατσίδα
Νέα παράστασις λατρείας επί μινωϊκού αναγλύφου αγγείου.
Ένα τεμάχιο ανάγλυφου λίθινου αγγείου βρέθηκε τυχαία στην περιοχή των μινωικών οικιών της Κνωσού που ανέσκαψε ο Hogarth. Άλλο τμήμα του ίδιου αγγείου φυλάσσεται στο Μουσείο Ηρακλείου. Συμπληρώνεται έτσι μια από τις σπουδαιότερες γνωστές σκηνές μινωικής λατρείας. Σε αυτήν παριστάνεται σε κορυφή βραχώδους όρους ένα τριμερές ιερό. μπροστά του σκύβει μια ανδρική μορφή για να αποθέσει κάνιστρο, πιθανώς με φρούτα. Η προσφορά τροφίμων στη θεότητα αποτελεί μια από τις βασικές πράξεις λατρείας όλων των ανατολικών θρησκειών. Διακρίνονται ορισμένες ομοιότητες ανάμεσα στη σκηνή αυτή και στην τοιχογραφία του "κροκοσυλλέκτη", η οποία επίσης επιδέχεται θρησκευτική ερμηνεία. Το είδος και η τεχνική του αγγείου και η μορφή του ιερού παραπέμπουν στο διάστημα ανάμεσα στους ΜΜ ΙΙΙ B και τους ΥΜ Ι A χρόνους.
Ν. Β. Τωμαδάκη, Ο Ιωσήφ Βρυέννιος και η Κρήτη κατά το 1400. Μελέτη φιλολογική και ιστορική. Εν Αθήνα
Από τη μελέτη του Ν. Τωμαδάκη για το βυζαντινό λόγιο Ιωσήφ Βρυέννιο και για τη δράση του στην Κρήτη στα τέλη του 14ου αιώνα, όταν εστάλη ως έξαρχος του πατριαρχείου να προασπίσει την ορθοδοξία στο νησί, αναδεικνύονται όχι μόνο οι ιδέες και η προσωπικότητα του Βρυεννίου, αλλά και τα ήθη και έθιμα της κρητικής κοινωνίας. Παρουσιάζεται παράλληλα η δράση άλλων συγχρόνων του Βρυεννίου κληρικών της Κρήτης, προκειμένου να διερευνηθούν σε βάθος οι εκκλησιαστικές ζυμώσεις της περιόδου. Υπάρχουν, πάντως, ορισμένες πληροφορίες του βυζαντινού λογίου που ίσως να επιδέχονται καλύτερη ερμηνεία. Η εικόνα, επίσης, της καθημερινής ζωής των ελληνορθοδόξων μπορεί να συμπληρωθεί με τις αναφορές σε ήθη κι έθιμα και άλλων ελληνικών πληθυσμών της εποχής, που κάνει ο Βρυέννιος στα έργα του.
Ο ζωγράφος Ευφρόσυνος.
Στη Μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους σώζονται πέντε εικόνες του ζωγράφου Ευφρόσυνου, οι οποίες απαρτίζουν μια Μεγάλη Δέηση. Σε αναθηματικό επίγραμμα, που τις συνοδεύει, αναφέρεται - μαζί με το όνομα του ζωγράφου - η χρονολογία (1542) και το όνομα του αφιερωτή. πιθανότατα πρόκειται για τον κρητικό ιερομόναχο Κλήμη Γαητάνη, ο οποίος κληροδότησε στη Μονή Διονυσίου την ιδιόκτητη κρητική μονή της Κεράς Καβαλαρέας. Από τη συγκριτική μελέτη της τεχνικής και της τεχνοτροπίας των πέντε εικόνων με άλλα έργα, τεκμαίρεται ότι ο Ευφρόσυνος εμπνεύστηκε από μνημεία της Μακεδονικής Σχολής, στα οποία προσέδωσε ιδεαλιστικότερο πνεύμα με τα μέσα που του παρείχε η κρητική τέχνη της εποχής. Κοντά σε αυτή την καλλιτεχνική αντίληψη έμειναν οι ζωγράφοι φορητών εικόνων στην Κρήτη της αμέσως επόμενης περιόδου.
Ανέκδοτο γαλλικό χειρόγραφο γύρω στα τελευταία χρόνια της πολιορκίας του Χάνδακα (μέρος 1ο).
Το άρθρο έχει χωριστεί λόγω μεγέθους σε δύο ενότητες, στις σελ. 92-130 και 163-203 του ΣΤ΄ τόμου. Πρόκειται για την πρώτη δημοσίευση και μετάφραση στην ελληνική γλώσσα ενός γαλλικού χειρογράφου που εξιστορεί τα γεγονότα της πολιορκίας του Χάνδακα από το 1667 έως την πτώση της πόλης το 1669. Το κείμενο παρατίθεται ως έχει, με την αρχική του ορθογραφία και στίξη. Γράφτηκε πιθανότατα από Γάλλο στρατιώτη, αυτόπτη μάρτυρα των γεγονότων και γνώστη των οχυρωματικών έργων, τα οποία περιγράφει λεπτομερώς. Υπάρχει σύντομη περίληψη του περιεχομένου, που εστιάζεται στην τακτική υπονόμευσης με μίνες των Τούρκων, την αποτυχημένη έξοδο του Δούκα του Μπωφόρ, τη συνθηκολόγηση του Χάνδακα και την αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων.
Ιππόλυτος Χίου Κρης
Ο Ιππόλυτος Χίου υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ιεράρχες του 17ου αιώνα. Γεννήθηκε και μορφώθηκε στην Κρήτη, υπήρξε καστρίνσιος του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, διετέλεσε επίσκοπος Μηθύμνης Λέσβου και μητροπολίτης Χίου, και στη συνέχεια επέστρεψε στην ιδιαίτερή του πατρίδα. Διατηρούσε επαφές με ορισμένους εξέχοντες λογίους κληρικούς της εποχής του, όπως τον Γεώργιο Αιτωλό, τον Κύριλλο Λούκαρη, τον Μάξιμο Μαργούνιο, τον Μελέτιο Πηγά και τον Γαβριήλ Σεβήρο. Σκιαγραφούνται η ζωή και το έργο του, παρατίθεται κατάλογος της αλληλογραφίας του και εκδίδεται ένα γράμμα που απέστειλε στις 23 Σεπτεμβρίου 1580 στους οφικιαλίους της Μεγάλης Εκκλησίας.
Ιωάννης Κορνάρος Κρης ζωγράφος (1745-1796).
Εξετάζεται η ζωή και το έργο του Ιωάννη Κορνάρου, ενός από τους σημαντικότερους κρητικούς ζωγράφους της Τουρκοκρατίας, ο οποίος ταξίδεψε επίσης στο Σινά και στην Κύπρο. Συνεκτιμώνται οι μαρτυρίες της προφορικής παράδοσης, με βιογραφικά σημειώματα παλαιότερων μελετητών και με τα στοιχεία που προκύπτουν από τα ενυπόγραφα έργα του Κορνάρου. Φορητές εικόνες, που φιλοτέχνησε ή συντήρησε ο ζωγράφος, σώζονται στη μονή Τοπλού και στο σιναϊτικό μετόχι του Αγίου Ματθαίου στο Ηράκλειο, στη μονή Σινά και σε άλλες ορθόδοξες εκκλησίες στην Αίγυπτο, καθώς και σε ναούς της Κύπρου, όπου ο Κορνάρος επιδόθηκε παράλληλα στην τοιχογραφία και ίδρυσε, κατά πάσα πιθανότητα, σχολή. Άλλα έργα του φυλάσσονται στο μουσείο της Ιστορικής Εθνολογικής Εταιρείας και στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας.
Η συλλογή εικόνων της Ελληνικής Κοινότητος της Βενετίας.
Τίθενται οι μεθοδολογικές βάσεις και οι ερευνητικοί προσανατολισμοί για τη μελέτη των βυζαντινών και μεταβυζαντινών εικόνων που απαρτίζουν την πολύτιμη συλλογή του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων της Βενετίας και της εκεί ελληνικής κοινότητας: προβλήματα αισθητικής αξιολόγησης και ιδεολογικού περιεχομένου των έργων· ζητήματα συσχέτισής τους με τη βυζαντινή τέχνη και με τη δυτική ευρωπαϊκή ζωγραφική· ερωτήματα σχετικά με τη διαμόρφωση και την εξέλιξη των σημαντικότερων μεταβυζαντινών ζωγράφων, καθώς και σχετικά με τις επιδράσεις που δέχτηκαν· θέματα εικονογραφίας, τεχνικής και τεχνοτροπίας. Παρουσιάζεται ο κατάλογος της συλλογής που εκπονήθηκε από την Sandra Marconi, La Raccolta di Icone Veneto-Cretesi della Communità Greco-Ortodossa di Venezia (Βενετία 1948). Παρατίθενται, τέλος, τα ενυπόγραφα έργα που σημειώνονται στην εργασία της Marconi και παρέχονται συμπληρωματικές πληροφορίες γι' αυτά.
Ανδρέας Μπαρότσης, ο προδότης του Μεγάλου Κάστρου
Μελετάται η τελευταία περίοδος της πολιορκίας του Χάνδακα από τους Οθωμανούς σε συνάρτηση με τις συνέπειες της προδοσίας του στρατιωτικού μηχανικού Ανδρέα Μπαρότση, ο οποίος υπέδειξε τα ευπαθέστερα σημεία της οχυρωματικής ζώνης στους πολιορκητές. Οι ήδη γνωστές βιβλιογραφικά πηγές των γεγονότων συμπληρώνονται από οθωμανικά έγγραφα που εντοπίστηκαν στο Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου και που εκδίδονται στο επίμετρο της μελέτης. Παράλληλα σκιαγραφείται η προσωπικότητα του Μπαρότση και η μετέπειτα της άλωσης δράση του, έως την τελική εξόντωσή του που επιτεύχθηκε από το βενετό βάιλο στην Κωνσταντινούπολη.
Χειρόγραφον εκ Χάνδακος Κρήτης του έτους 1624.
Στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας εντοπίστηκε μία βεβαίωση για τα χρηστά ήθη, την αμερόληπτη συμπεριφορά και τις εποικοδομητικές διδαχές του λατίνου αρχιεπισκόπου Παροναξίας Σεβαστιανού Κουϊρίνου, την οποία συνυπέγραψαν σαράντα τρεις κληρικοί του Χάνδακα στις 2 Μαΐου 1624. Το έγγραφο και οι υπογραφές που το συνοδεύουν έχουν συνταχθεί στα ελληνικά. Το γεγονός αποτελεί μία ισχυρή ένδειξη για το καλό επίπεδο εγγραμματοσύνης που χαρακτήριζε τους κρητικούς κληρικούς στις αρχές του 17ου αιώνα.
Σούδα και Σπιναλόγκα. Πότε και πώς ηλώθησαν υπό των Τούρκων.
Τα φρούρια της Σούδας και της Σπιναλόγκας, τα οποία είχαν παραμείνει στην κατοχή των Βενετών μετά την άλωση του Χάνδακα το 1669, κατελήφθησαν από τους Οθωμανούς το 1715. Όπως πληροφόρησε τον Βενετό Δόγη ο Γενικός Προνοητής Δολφίν στις 26 Νοεμβρίου του έτους αυτού, τόσο οι Προνοητές της Σούδας Αλβίζε Μάνιο και Πάολο Πασκουάλι όσο και ο Προνοητής της Σπιναλόγκας Φραγκίσκος Γιουστινιάν έκαναν το καθήκον τους, αλλά δεν μπόρεσαν να προβάλουν ισχυρή αντίσταση. Δημοσιεύονται σε ελληνική μετάφραση ορισμένα χωρία από την έκθεση που υπέβαλε ο Μάνιο στις 23 Νοεμβρίου 1715 στον Δολφίν σχετικά με την πολιορκία της Σούδας. Εκδίδεται επίσης η ελληνιστί γραμμένη προκήρυξη του Καπουδάν Πασά της 4ης Οκτωβρίου 1715 σχετικά με την παράδοση της Σπιναλόγκας.
Βεβαίωση παρακολούθησης
Περιλαμβάνει την πρότυπη βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου.
Πάλιν περί των βυζαντινών τειχών του Χάνδακος (Συμπλήρωμα εις Κρητικά Χρονικά Α΄, σσ. 239-248).
Με την ανακάλυψη ενός βυζαντινού πύργου, που είχε περικαλυφθεί από το ενετικό τείχος του Ηρακλείου, επιβεβαιώνεται η ύπαρξη τειχών στην πόλη κατά τη δεύτερη βυζαντινή περίοδο. Για να προσδιοριστεί η μορφή των τειχών αυτών, ο τρόπος δόμησής τους και οι μεταγενέστερες επεμβάσεις που δέχτηκαν, μελετάται το τμήμα της τείχισης που αποκαλύφθηκε σε συνδυασμό με σχέδια του Buondelmonti, του De Rossi και άλλων χαρτογράφων, που έδρασαν κατά τον 15ο, τον 16ο και τον 17ο αιώνα. Συμπεραίνεται ότι οι Βενετοί χρησιμοποίησαν την παλαιότερη βυζαντινή τείχιση, την οποία βρήκαν σε καλή κατάσταση λόγω των επισκευών που είχαν κάνει οι Γενοβέζοι· φρόντισαν, ωστόσο, για τη διαπλάτυνση των οχυρώσεων, επικαλύπτοντας τους πύργους και κατασκευάζοντας ένα νέο συνεχές προπέτασμα· στη συνέχεια ανύψωσαν πυργίσκους πάνω στα τείχη.
Έκθεσις πεπραγμένων του Δ. Σ. της Ε.Κ.Ι.Μ. κατά το 1957.
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1957. Στο διάστημα αυτό καταβλήθηκαν προσπάθειες για την επίλυση του οικονομικού προβλήματος. Εμπλουτίσθηκαν οι συλλογές του Ιστορικού Μουσείου, η βιβλιοθήκη και το αρχείο. Άρχισαν οι εργασίες αποκατάστασης του Αγίου Μάρκου. Συνεχίστηκε η αποδελτίωση των τοπωνυμικών πινάκων για την έκδοση Τοπωνυμικού Λεξικού της Κρήτης. Πραγματοποιήθηκε ο Ξανθουδίδειος Λαογραφικός Διαγωνισμός και επιχορηγήθηκαν εκδόσεις. Η Εταιρία συμμετείχε στις φροντίδες για την κηδεία του Νίκου Καζαντζάκη, αποφάσισε να αφιερώσει σε αυτόν μια αίθουσα του Μουσείου και μερίμνησε για την ανέγερση προτομής του. Εξέδωσε ψήφισμα για τον θάνατο του Πρίγκιπα Γεωργίου. Έχασε δύο από τα επίλεκτα μέλη της, τον Γρηγόριο Ζερβουδάκη και τον Ανδροκλή Ξανθουδίδη. Εγγράφηκαν σε αυτή νέα μέλη.
Φωτογραφικό υλικό - Παλαίκαστρου
Περιλαμβάνει: 1) Αποφλοιώσεις ζωγραφικής επιφάνειας
Αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1960.
Κατά το 1960 συνεχίστηκαν οι εργασίες έκθεσης των Μουσείων Ηρακλείου και Χανίων και διαρρυθμίστηκε ένας χώρος κατάλληλος για το Μουσείο Αγίου Νικολάου. Εμπλουτίσθηκαν το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και το Μουσείο Ρεθύμνου. Ιδρύθηκε η αρχαιολογική Συλλογή Μεταξά. Έργα αποκατάστασης έγιναν στην Κνωσό, στο μέγαρο Νίρου, στα Μάλια, στη Φαιστό και σε μεσαιωνικά μνημεία του Ηρακλείου, των Χανίων και της επαρχίας Ρεθύμνης. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές σε θέσεις του Ηρακλείου και των Χανίων και στις περιοχές Αρχανών, Κατσαμπά, Μητρόπολης Γόρτυνας, Λεβήνας, Χόνδρου Βιάννου, Ολούντας, Τουρτούλων και Λισσού. Διεξήχθησαν υποβρύχιες έρευνες στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Αγίας Γαλήνης και Κόκκινου Πύργου. Οι ξένες αρχαιολογικές σχολές συνέχισαν τις ανασκαφές στην Κνωσό, στα Μάλια και στη Φαιστό. Ήρθαν τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα σε διάφορα σημεία του νησιού.
Η οικογένεια των Σολομών της Κρήτης.
Η οικογένεια των Σολομών της Ζακύνθου έχει κρητική καταγωγή. Το όνομα Salamone-Salamon-Salomone απαντάται σε κρητικά νοταριακά έγγραφα από τα τέλη του 13ου αιώνα. Αρχικά επρόκειτο για κύριο όνομα Εβραίων. Στη συνέχεια, ωστόσο, έγινε επώνυμο βενετικών και κρητικών οικογενειών. Στα ελληνικά αποδόθηκε ως Σολομός, καθώς αυτή είναι η λαϊκή κρητική ονομασία του σοφού βασιλιά των Εβραίων. Αναδημοσιεύεται μια σειρά εγγράφων από τα κατάστιχα των νοταρίων Pietro Scaradon και Benvenuto de Brixano, που φυλάσσονται στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας. μαρτυρούν την ύπαρξη των εβραίων Salamon στον Χάνδακα το 1271 και το 1301. Μεταγενέστερες πληροφορίες για τους Σολομούς του Χάνδακα και της Σητείας αντλούνται από άλλες βενετικές πηγές, όπως η απογραφή του Καστροφύλακα. Το επώνυμο απαντάται και σε οθωμανικά έγγραφα.
Σημειώσεις - Σκέψεις 19 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας- E. Jarololski, Τίτλος- Εισαγωγή στην Ιστορία τ
Το άρθρο χωρίζεται λόγω μεγέθους σε τέσσερις ενότητες, στις σελ. 323-325 του Η΄, 372-394 του Ι΄, 109-146 και 466-491 του ΙΔ΄ τόμου. Πρόκειται για δημοσίευση μέρους της αλληλογραφίας των Γάλλων προξένων της Κρήτης από το 1686 έως το 1730, στη γαλλική γλώσσα. Παρατίθενται υπομνήματα και εκθέσεις γενικού ενδιαφέροντος, που δίνουν μια γενική εικόνα της κατάστασης στην Κρήτη. Η αλληλογραφία φυλάσσεται στα Εθνικά Αρχεία της Γαλλίας, Aff. Etr. B1. Η αλληλογραφία της παρούσας ενότητας αναφέρεται στο εμπόριο με τη Γαλλία των ετών 1725-1730, το κρητικό ελαιόλαδο και το μετάξι Ρεθύμνου, καθώς και τα ισχύοντα νομίσματα, μέτρα και σταθμά. Το υπόμνημα αρ. 20 περιλαμβάνει περιγραφή της Μονής Αρκαδίου και της Ίδης το 1730.
Varia ad Varios.
Προτείνονται καλύτερες αναγνώσεις των ακόλουθων χωρίων: Λουκιανός Θεών Διάλογοι 4, 1· Διόδωρος ΙΑ΄, 40.1 και ΙΗ΄, 11.3· Αριστείδης, τόμ. Β΄, σελ. 665, 13· Δίων Χρυσόστομος Η΄, 27· Σχόλια εις Οδύσσεια α. 346· Διογένης Λαέρτιος 7,130· Νικήτας πρεσβύτερος Βίος Ανδρέα του Σαλού τόμ. 111, 813.818· Λέων Διάκονος σελ. 135, 24 Bonn· Γεώργιος Φραντζής σελ. 284, 20 Bonn.
Ιστορία - Ενετοκρατία - Περιφέρεια Φουρνής
Ψηφιακό Βοτανικό Μουσείο
Σημειώσεις - Σκέψεις 22 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας -, Τίτλος - Η Καταπιεστική Οικογένεια
Νέαι ειδήσεις περί Κρητών, εκ των Αρχείων της Βενετίας. 'Α. Μιχαήλ Δαμασκηνός.
Κοσμήματα αργυρά και χρυσά με πολύτιμους λίθους, οικιακά σκεύη κι έπιπλα, είδη ένδυσης και υφάσματα για ποικίλες οικιακές χρήσεις, απάρτιζαν την προίκα που έδωσε στην κόρη του Αντωνία ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, ένας από τους σημαντικότερους κρητικούς ζωγράφους του φθίνοντος 16ου αιώνα. Σε κατάστιχο της δουκικής γραμματείας του Χάνδακα που φυλάσσεται στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας, εντοπίστηκε η πράξη με την οποία επικυρωνόταν η εκτίμηση της αξίας όλων των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων από τα αρμόδια όργανα της βενετικής διοίκησης στην Κρήτη. Το έγγραφο δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση με σύντομα σχόλια.
Η κρητική παραλλαγή του Θανάτου του Διγενή.
Η κρητική παραλλαγή του Θανάτου του Διγενή, ολιγόστιχη, λυρική και δραματική, ενώνει άμεσα σε τεχνική το ακριτικό με το κλέφτικο τραγούδι. Τολμηρές εικόνες, που προέρχονται από σημασιολογικές μετατοπίσεις του όρου "γη" στους πρώτους στίχους, καθιστούν το ψυχορράγημα του Διγενή ανάλογο με εκείνο του Εσταυρωμένου. Στο παλαιότερο μοτίβο της ευκινησίας και της ταχύτητας του ήρωα προστίθεται ένα νέο, ισοδύναμο αλλά ασύμβατο, του υπερφυσικού του αναστήματος, που τον κάνει να πλησιάζει τους αντρειωμένους των πεζών παραδόσεων της Κρήτης. Η εικόνα του Χάρου, που τοξεύει κρυφά το Διγενή, παραδίδεται ως κατάληξη του επεισοδίου της πάλης Διγενή και Χάρου και σε άλλες παραλλαγές. Η χρονική ανακολουθία των γεγονότων οφείλεται σε επίδραση από εκτενέστερες κυπριακές παραλλαγές, όπου ο ετοιμοθάνατος Διγενής διηγείται αναδρομικά τα κατορθώματά του.
Κρητικά Παλαιογραφικά. 12. Ιωάννου του Πλουσιαδινού, Υποθήκαι προς τους ιερείς της Κρήτης .
Δημοσιεύεται μία αυτόγραφη επιστολή του φιλοκαθολικού ιερέα Ιωάννη Πλουσιαδηνού προς τους ορθόδοξους ιερείς της Κρήτης, η οποία εμπεριέχεται στον κώδικα 2378 της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης της Μπολόνιας. Η επιστολή συντάχθηκε γύρω στο 1467, μερικές δεκαετίες δηλαδή μετά τη σύνοδο της Φεράρας-Φλωρεντίας. Αποτελεί μία ζωντανή εικόνα των αντιστάσεων που προέβαλαν απέναντι στην ένωση της καθολικής με την ορθόδοξη εκκλησία τα κατώτερα κυρίως κοινωνικά στρώματα του νησιού, που συσπειρώθηκαν γύρω από τον ελληνορθόδοξο κλήρο. Το ίδιο κλίμα εκφράζουν επίσης επιστολές του Μιχαήλ Αποστόλη και του Γεωργίου Τραπεζουντίου. Η ένωση των εκκλησιών στην Κρήτη φαίνεται να είχε κύριους υπέρμαχους τους λογίους, που συμμετείχαν μαζί με τους δυτικούς ουμανιστές στο πνεύμα και τις αναζητήσεις της Αναγέννησης.
Εμμανουήλ, Κωνσταντίνος και Μαρίνος Τζάνε Μπουνιαλής (φιλολογικόν και βιβλιογραφικόν διάγραμμα).
Μελετάται το έργο τριών ρεθύμνιων καλλιτεχνών, των αδελφών Εμμανουήλ, Κωνσταντίνου και Μαρίνου Τζάνε Μπουνιαλή. Ανασυντίθενται τα βιογραφικά στοιχεία τους και εξακριβώνεται η συγγενική τους σχέση. Αναλύεται η διήγηση του Κρητικού Πολέμου του Μαρίνου Τζάνε, υποδεικνύονται οι πηγές της κι επιχειρείται η ταύτιση του Μάρκου Καγιάννη, στον οποίο αφιερώθηκε το κείμενο. Η μελέτη ολοκληρώνεται με την επισκόπηση του συγγραφικού και του εικονογραφικού έργου του Εμμανουήλ, των αγιογραφικών συνθέσεων του Κωνσταντίνου και των ιστορικών και ποιητικών έργων του Μαρίνου Τζάνε Μπουνιαλή.
Ανασκαφαί των ξένων αρχαιολογικών Σχολών.
Παρουσιάζεται η δράση των ξένων αρχαιολογικών Σχολών στην Κρήτη κατά το 1957. Η Αγγλική Σχολή πραγματοποίησε ανασκαφικές έρευνες στην περιοχή της Κνωσού και συγκεκριμένα κοντά στη θέση της οπλοθήκης βορειοδυτικά του ανακτόρου, μέσα στην κεντρική αυλή του, νότια του βασιλικού δρόμου, στο λόφο των Γυψάδων, κοντά στις οικίες Χόγκαρθ, στη ρωμαϊκή έπαυλη Διονύσου, στην παλαιοχριστιανική βασιλική κοντά στο Βενιζέλειο νοσοκομείο, στον Προφήτη Ηλία και στον μικρό κλίβανο που βρίσκεται δίπλα στην οικία του Ιερού Βήματος. Η Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή έκανε ανασκαφές στο ανάκτορο της Φαιστού και στη θέση Πατερικιές, στη Γόρτυνα και στο Πετροκεφάλι. Η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή συνέχισε τις ανασκαφές της στα Μάλια.
Μ.Ι. Μανούσακας, Η εν Κρήτη συνωμοσία του Σήφη Βλαστού (1453-1454) και η νέα συνωμοτική κίνησις του
Παρουσιάζεται η μονογραφία του διευθυντή του Μεσαιωνικού Αρχείου της Ακαδημίας Αθηνών Μανούσου Μανούσακα για τη συνωμοσία που οργάνωσε ο Σήφης Βλαστός στην Κρήτη λίγους μόλις μήνες μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Στο βιβλίο εξετάζεται επίσης η συνωμοτική κίνηση της περιόδου 1460-1462. Η ιστορική ανασκόπηση των γεγονότων βασίζεται σε πλούσιο ανέκδοτο υλικό που αντλήθηκε από τα βενετικά αρχεία. Η πραγμάτευση του θέματος έγινε με καλλιέπεια, ακριβολογία, σαφήνεια και αμεροληψία, από έναν καλό γνώστη της ιστορίας της εποχής, που χειρίζεται με άνεση την ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία. Παρέχεται έτσι μια σημαντική συμβολή στην ιστορική έρευνα για τη βενετοκρατία στην Κρήτη, η οποία έχει αρχίσει να προσελκύει το ενδιαφέρον μιας σειράς Ελλήνων και ξένων μελετητών.
Το ιερόν Μαζά (Καλού Χωριού Πεδιάδος) και τα μινωικά ιερά κορυφής.
Η αρχαιολογική έρευνα στην τοποθεσία Μαζά κοντά στο Καλό Χωριό Πεδιάδος οδήγησε στον εντοπισμό θραυσμάτων πήλινων αναθημάτων της μεσομινωικής Ι περιόδου στα κοιλώματα ενός βράχου που δεσπόζει στην περιοχή. Τα ευρήματα αποδεικνύουν την ύπαρξη ιερού κορυφής. Συνδέονται με την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης τελετουργίας, που συνίστατο στη ρίψη ειδωλίων σε ιερή πυρά και στον διασκορπισμό των θραυσμάτων τους μαζί με τη στάχτη σε βράχο, όπου θεωρούνταν ότι κατοικούσε η λατρευόμενη θεότητα. Άλλα κρητικά ιερά κορυφής έχουν εντοπιστεί στις περιοχές Πετσοφά, Ζάκρου, Χαμαίζι, Πισκοκεφάλου Σητείας, Προφήτη Ηλία Μαλίων, Εντίχτη και Καρφί Λασιθίου, Γιούχτα, Κουμάσας και Αφέντη Χριστού. Τα ευρήματα από τους λατρευτικούς αυτούς χώρους συνεξετάζονται προκειμένου να διαπιστωθεί η μορφή και η περίοδος χρήσης τους, αλλά και το είδος της απονεμόμενης λατρείας.
Ιωάννης Παγωμένος, ο βυζαντινός ζωγράφος του ΙΔ' αιώνος.
Στο πρώτο μισό του 14ου αιώνα ο Ιωάννης Παγωμένος τοιχογράφησε μια σειρά εκκλησιών της δυτικής Κρήτης. Έργα του σώζονται στον Άγιο Γεώργιο Κομητάδων, στον Άγιο Νικόλαο στη Μονή, στο ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου στον Αλίκαμπο, στον Άγιο Γεώργιο Ανύδρων, στον Άγιο Νικόλαο Μάζας, στον Μιχαήλ Αρχάγγελο Κανδάνου, στο ναό της Θεοτόκου στο Κακοδίκι και στην Παναγία Σκαφιδιανή. Στον ίδιο μπορούν επίσης να αποδοθούν οι τοιχογραφίες του Αγίου Ιωάννη Κανδάνου, του Αγίου Παντελεήμονα στο Προδρόμι και της Θεοτόκου στο Κάδρος. Ως προς την τεχνική, την τεχνοτροπία και την εικονογραφία ο Παγωμένος ακολουθεί αρχαϊκά ανατολικά πρότυπα. ενίοτε, ωστόσο, δέχεται τις ανανεωτικές επιδράσεις της παλαιολόγειας τέχνης. Με τη δημιουργική αφομοίωση παλαιότερων και νέων στοιχείων ο επαρχιακός αυτός ζωγράφος διαμορφώνει ένα προσωπικό ύφος.
Οι σεισμοί της Κρήτης από των αρχαιοτάτων μέχρι των καθ' ημάς χρόνων.
Μελετάται ο γεωλογικός σχηματισμός της Κρήτης, η σύσταση των στρωμάτων του υπεδάφους της και η σεισμική δραστηριότητα που έχει εκδηλωθεί στην περιοχή της. Καταλογογραφούνται και περιγράφονται όσοι σεισμοί έπληξαν το νησί από το 2100 π.Χ. ως το 1930 μ.Χ. Σε ορισμένες περιπτώσεις δημοσιεύονται αυτούσιες οι πηγές από τις οποίες αντλούνται οι σχετικές πληροφορίες, όπως για παράδειγμα η λατινική επιστολή του Δούκα της Κρήτης Ιερωνύμου Δωνάτου προς τον Πέτρο Κονταρήνο για το σεισμό του 1508, κάποια αποσπάσματα από κείμενα βυζαντινών και δυτικών συγγραφέων, μεταβυζαντινά στιχουργήματα, δημοτικά τραγούδια, ιστορικές ενθυμήσεις χειρογράφων και παλαιών εντύπων κ.ά. Για την περίοδο από το 1913 και εξής τα στοιχεία αντλούνται από τους καταλόγους των Annales του Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Φωτογραφικό υλικό - Σφάκας
Φωτογραφικό υλικό -Σητεία
Συμβολή εις την σπουδήν της μινωικής τοιχογραφίας. Β΄. Η τοιχογραφία της προσφοράς Σπονδών.
Μια από τις σημαντικότερες τοιχογραφίες της Κνωσού είναι η γνωστή από την ανασύνθεση του Έβανς ως "Camp-Stool Fresco" ή "της Ιεράς Κοινωνίας". Ωστόσο, η πρότασή του για τις θέσεις των σωζόμενων τεμαχίων δεν ικανοποιεί. παρουσιάζει ερμηνευτικά προβλήματα και στερείται αναλογικής βάσης. Από τη μελέτη των αντίστοιχων παραστάσεων του κρητομυκηναϊκού κύκλου κυρίως σε μικροτεχνήματα, προκύπτει το συμπέρασμα ότι η τοιχογραφία παρέπεμπε στην τελετουργία της προσφοράς σπονδών και της μετάδοσης της ιερής κύλικας. Για το λόγο αυτό κοσμούσε μια μεγάλη αίθουσα τελετουργιών στη δυτική πτέρυγα του ανακτόρου. Βάσει των θεμάτων του συγκεκριμένου κύκλου αναζητούνται λύσεις περισσότερο πρόσφορες από τεχνικής και συνδυαστικής πλευράς για την ανασύνθεσή της. Η τοιχογραφία της προσφοράς των σπονδών, που προκύπτει κατ' αυτόν τον τρόπο, δημοσιεύεται σε έγχρωμο πίνακα.
Φωτογραφικό Υλικό Εκκλησιαστικών Αντικειμένων Μονής Πρεβέλης Ν. Ρεθύμνου
Η κρητική λογοτεχνία και η εποχή της
Από το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα ως την οθωμανική κατάκτηση η Κρήτη ακολουθεί ως προς τις πνευματικές εκδηλώσεις και τις γενικότερες ιστορικές συνθήκες μια πορεία ανάλογη με εκείνη που είχαν ακολουθήσει οι χώρες της δυτικής Ευρώπης. Τα νέα ρεύματα της Αναγέννησης και της όψιμης Αναγέννησης συντίθενται με τις βυζαντινές επιβιώσεις. Διαφοροποιούνται έτσι οι εκφραστικοί τρόποι, εισάγονται νέα γραμματολογικά είδη κι ανανεώνεται το ύφος της κρητικής λογοτεχνικής παραγωγής. Οι δημιουργοί προέρχονται από τα μέσα και ανώτερα στρώματα μιας ακμαίας κοινωνίας αστικής με έντονα ελληνικό χαρακτήρα. Η εσφαλμένη εντύπωση ότι η κρητική λογοτεχνία είναι δημιουργία λαϊκή οφείλεται στη σύγχυσή της με το δημοτικό τραγούδι και στη μεταμόρφωση του αστικού πολιτισμού της Κρήτης του 1600 σε λαϊκό πολιτισμό στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
Φωτογραφικό υλικό - Ίστρο
Σημειώσεις - Σκέψεις 20 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας- E. Jarololski , Τίτλος - Πώς Γεννιούνται, Ζουν
Εμμ. Κριαρά, Κατσαΐτης, Ιφιγένεια – Θυέστης – Κλαθμός Πελοποννήσου 24. Ανέκδοτα έργα.
Από ένα χειρόγραφο της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δημοσίευσε τα έργα του κεφαλονίτη ποιητή Πέτρου Κατσαΐτη ο Εμμανουήλ Κριαράς. Πρόκειται για τον Κλαθμό Πελοποννήσου προς την Ελλάδα, ένα εκτενές στιχούργημα που αναφέρεται στην άλωση της Πελοποννήσου από τους Τούρκους το 1715, και για δύο τραγωδίες, την Ιφιγένεια και το Θυέστη. Το πρώτο γράφηκε κατά τη διάρκεια της παραμονής του Κατσαΐτη ως αιχμαλώτου στην Κρήτη, όπου είχε την ευκαιρία να εξοικειωθεί με την κρητική γλώσσα και λογοτεχνία, οι οποίες επηρέασαν καθοριστικά και το μεταγενέστερο έργο του. Στην εισαγωγή της έκδοσης διερευνώνται τα βιογραφικά στοιχεία του Κατσαΐτη, αναλύονται τα έργα του, εξετάζεται η γλώσσα και η στιχουργία τους και επισημαίνονται ίχνη κρητικών επιδράσεων. Τα κείμενα συνοδεύονται από σχόλια του εκδότη και γλωσσάρια.
Ειδήσεις περί των σχολείων Ρεθύμνης κατά το δεύτερον τέταρτον του 19ου αιώνος
Πτυχές της νεοελληνικής εκπαιδευτικής εμπειρίας στο Ρέθυμνο μελετώνται με βάση τα μαθητολόγια και τα οικονομικά βιβλία των σχολείων της πόλης των ετών 1834-1851. Ειδικότερα εξετάζονται οι εκπαιδευτικές ευκαιρίες που είχαν οι Ρεθυμνιώτες ως τις αρχές του 19ου αιώνα, οι συνθήκες ίδρυσης του ελληνικού και του αλληλοδιδακτικού σχολείου, καθώς και της αλληλοδιδακτικής σχολής θηλέων, η προέλευση του διδακτικού προσωπικού, η καταγωγή, ο αριθμός και οι οικονομικές υποχρεώσεις των μαθητών, η εξασφάλιση των κτιρίων, η επίπλωσή τους, οι μέθοδοι διδασκαλίας, οι έπαινοι και τα απολυτήρια που παρέχονταν, ο χρόνος φοίτησης, τα διδασκόμενα μαθήματα, οι προμήθειες βιβλίων και γραφικής ύλης, η διοίκηση των σχολείων και η οικονομική τους διαχείριση, οι φορείς που επόπτευαν τη λειτουργία τους, τα περιουσιακά στοιχεία και η χρηματοδότησή τους.
Π78 - Πολιτιστμός- Κρητικά Χρονικά Τόμος Α'
Σημειώσεις - Σκέψεις 18 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Βασίλης Φίλιας, Τίτλος - Μαξ Βέμπερ
25. Posidippus Ant. Palatina XII. 98
Νέα ανάγνωση του Posidippus Anth. Pal. XII.98, με σκοπό να αποσαφηνίσει το συγκεκριμένο επίγραμμα. Κρίσιμης σημασίας είναι η ερμηνεία της φράσης δήσας επ’ ακάνθαις, που οδηγεί στην εξής απόδοση: «ο έρωτάς, με το να δένει τον τζίτζικα των Μουσών στα αγκάθια, προσπαθεί να τον μετατρέψει σε ‘ακάνθιο τέττιγα’, δηλ. σιωπηλό τζίτζικα». Προβληματικό επίσης είναι το συμπέρασμα που βγαίνει από το επίγραμμα: ο ποιητής νικά τον Έρωτα ή υποκύπτει σε αυτόν; Παρουσιάζονται επιχειρήματα υπέρ της πρώτης ερμηνείας.
Η επανάστασις των Σφακιανών και ο Δασκαλογιάννης κατά τα έγγρ. του Τουρκ. Αρχ. Ηρακ..
Η επανάσταση των Σφακιανών εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1770 παρουσιάζεται μέσα από οθωμανικές πηγές, που σώζονται στο Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου: δύο αυτοκρατορικά φιρμάνια, τρεις αναφορές του γραμματέα του εκστρατευτικού σώματος των Οθωμανών στα Σφακιά προς τον πασά του Χάνδακα και μια διαταγή του πασά. Τα έγγραφα αυτά δημοσιεύονται σε ελληνική μετάφραση του Ν. Σταυρινίδη και συνοδεύονται από λεπτομερή σχολιασμό. Με βάση τα συγκεκριμένα έγγραφα ελέγχεται η ακρίβεια των στοιχείων που παρέχουν άλλες ιστορικές πηγές της επανάστασης, όπως το τραγούδι του Μπάρμπα – Παντζελιού για το Δασκαλογιάννη και τα έγγραφα που χρησιμοποίησε για να συγγράψει την Ιστορία των Σφακίων στα μέσα του 19ου αιώνα ο Γρηγόριος Παπαδοπετράκης.
Φωτογραφικό υλικό - Ιεράπετρα
Ανέκδοτα εκκλησιαστικά έγγραφα των χρόνων της Τουρκοκρατίας αποκείμενα εν τω Μουσείω Ηρακλείου. Β΄ Έ
Συνεχίζεται η δημοσίευση των εκκλησιαστικών πηγών της κρητικής ιστορίας με έγγραφα που απεστάλησαν από την εκκλησία Κρήτης προς το οικουμενικό πατριαρχείο κατά την εικοσαετία 1774 - 1794. Πρόκειται για: α) μια επιστολή του επισκόπου της Κνωσού Γερασίμου, όπου παρουσιάζεται η δυσχερής οικονομική κατάσταση των επισκοπών του νησιού· β) μια αναφορά του μητροπολίτη Κρήτης Μαξίμου και των επισκόπων της ανατολικής Κρήτης με στόχο να εξασφαλίσουν τη μεσολάβηση του πατριαρχείου για την ευνοϊκή ρύθμιση του φόρου των οινοπνευματωδών· γ) μια αναφορά των αρχιερέων της ανατολικής Κρήτης για τα προβλήματα που προκάλεσαν οι αυθαιρεσίες του ενοικιαστή του συγκεκριμένου φόρου· και δ) μια επιστολή του μητροπολίτη Κρήτης σχετικά με την αδυναμία τόσο του ίδιου όσο και των επισκόπων να καταβάλουν την ετήσια εισφορά τους.
Κείμενο και σήμα Πιστοποίησης
12. Sopra alcune epigrafi metriche di ostia
Μελετώνται τρία αρχαία ελληνικά επιγράμματα που βρέθηκαν σε ταφικά μνημεία της Όστιας στη Ρώμη και προτείνονται λύσεις για την αποκατάσταση χωρίων τους που σώζονται ελλιπή. Ελέγχεται η υπόθεση να απηχούν τα επιγράμματα αυτά ιδέες του Πυθαγόρα, όπως είχε υποστηριχθεί παλαιότερα από την Margherita Guarducci, και υποδεικνύονται ορισμένες διαφορετικές πηγές έμπνευσης των ανώνυμων συντακτών, μεταξύ των οποίων και τα έπη του Ομήρου.
Σημειώσεις - Σκέψεις 28 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Hans, Peter, Duer, Τίτλος - Ονειρικός Κόσμος
Το έργον της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών κατά το 1956.
Παρουσιάζεται το έργο της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών κατά το 1956. Στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα συμπληρώθηκαν οι εργασίες έκθεσης του Ιστορικού Μουσείου και εμπλουτίσθηκαν οι συλλογές του. Συνεχίστηκε η αποδελτίωση των τοπωνυμικών πινάκων της Κρήτης για την έκδοση του Τοπωνυμικού Λεξικού. Εμπλουτίστηκαν επίσης η βιβλιοθήκη και το αρχείο με τόμους βιβλίων, έγγραφα, φωτογραφίες και μικροταινίες βενετικών εκθέσεων. Άρχισε η αποκατάσταση του ναού του Αγίου Μάρκου. Εγκαινιάστηκε η σειρά εκδόσεων της Ε.Κ.Ι.Μ. με την ιστορική πραγματεία του Στέργιου Σπανάκη Συμβολή εις την ιστορίαν του Λασιθίου. Εγγράφηκαν στην Εταιρία νέα αντεπιστέλλοντα μέλη.
Η ανάγνωσις της κρητομυκηναϊκής γραφής υπό του Β. Hrozny
Για την ανάγνωση της κρητομυκηναϊκής γραφής ο ανατολιστής λόγιος Bedrich Hrozny, ένας από τους διαπρεπέστερους μελετητές των προαλφαβητικών γραφικών συστημάτων, χρησιμοποιεί μεθόδους συνδυασμού και παραβολής, που είχε ήδη δοκιμάσει στην ανάγνωση της χετταϊκής και άλλων ασιατικών γραφών. Η ακρίβεια των αναγνώσεών του ελέγχεται με βάση τη γενικότερη γνώση του κρητομυκηναϊκού πολιτισμού, όπως αυτή διαμορφώνεται με τη βοήθεια των αρχαιολογικών ευρημάτων και των μαρτυριών που άφησε η κλασική αρχαιότητα. Προτείνονται εν κατακλείδι ορισμένες άλλες μέθοδοι που θα πρέπει να ακολουθηθούν για την ανάγνωση των προελληνικών γραπτών μνημείων.
Ανέκδοτοι επιγραφαί και χαράγματα εκ μεσαιωνικών μνημείων Κρήτης.
Δημοσιεύονται επιγραφές και χαράγματα που προέρχονται από ναούς των επαρχιών Ρεθύμνου, Μυλοποτάμου και Αμαρίου και χρονολογούνται ανάμεσα στις αρχές του 13ου και τα μέσα του 18ου αιώνα. Πιο συγκεκριμένα το υλικό έχει εντοπιστεί στη μονή Αρκαδίου, στη μονή Αγίου Αντωνίου, στον Άγιο Στέφανο και στο ναό της Θεοτόκου στην περιοχή του χωριού Καστρί, στο ναό της Θεοτόκου στα Σκουλούφια, στους Αγίους Θεοδώρους και στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο κοντά στο χωριό Νευς Αμαρίου, στο ναό της Θεοτόκου στο Θρόνο, στους Αγίους Αποστόλους στο Πετροχώρι, στον Άγιο Γεώργιο κοντά στο Φουρφουρά, στην Αγία Παρασκευή στο ομώνυμο χωριό, στον Άγιο Γεώργιο τον Ξιφηφόρο κοντά στο Αποδούλου, στον Μιχαήλ Αρχάγγελο στο Μοναστηράκι, στον Άγιο Δημήτριο στο όρος Σάμιτος και στη μονή Ασωμάτων.
Ένα πρόσφατο εύρημα νομισμάτων των Εμίρηδων της Κρήτης
Περιγραφή έξι χάλκινων νομισμάτων (fulūs) από την περίοδο της Αραβοκρατίας τα οποία βρέθηκαν στο Ηράκλειο. Αν και τα νομίσματα είναι σε κακή κατάσταση, η ταυτότητά τους είναι βέβαιη. Ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια εκσκαφών για τα θεμέλια ενός ξενοδοχείου στη Λεωφόρο Μαρτύρων 25ης Αυγούστου, σε βάθος μερικών μέτρων κάτω από στρώμα βενετικών κτισμάτων. Δυο από τα νομίσματα αποδίδονται στον πρώτο Εμίρη της Κρήτης Abu-Hafs ‘Umar και χρονολογούνται περί τα 850 μ.Χ. Τα άλλα τέσσερα φέρουν το όνομα του γιου του Shu‘aib και άρα χρονολογούνται στη βασιλεία του τελευταίου, μετά το 854 μ.Χ.
Η διαθήκη του Κορνάρου και ο ποιητής του Ερωτοκρίτου.
Δημοσιεύοντας τη διαθήκη του Ανδρέα Κορνάρου, ο Στέργιος Σπανάκης υποστήριξε ότι ο ποιητής Βιτσέντζος Κορνάρος ενδέχεται να ανήκε στην ίδια βενετοκρητική αρχοντική οικογένεια και να ταυτίζεται με τον αδελφό του διαθέτη. Η υπόθεση αντιβαίνει σε παλαιότερες αντιλήψεις του Στ. Ξανθουδίδη και του Ν. Πολίτη ότι οι Κορνάροι της Κρήτης δεν είχαν εξελληνισθεί. Η κοινωνική τους θέση και το καθολικό τους δόγμα θεωρούνταν ασύμβατα με τον κόσμο του ποιητή του Ερωτοκρίτου. Η πατρότητα του έργου αποδιδόταν σε κάποιον ορθόδοξο Κρητικό και η συγγραφή του τοποθετούνταν λίγο πριν τον κρητικό πόλεμο ή κατά τη διάρκειά του. Ωστόσο, οι θέσεις αυτές αποδυναμώνονται από τη συγκριτική εξέταση του ποιήματος με άλλα έργα της εποχής και τη μελέτη της κρητικής κοινωνίας του 17ου αιώνα.
Συντακτικά της μεσαιωνικής και νέας ελληνικής
Η σύνταξη του ρήματος "πονώ" με υποκείμενο εκείνον που υποφέρει και αντικείμενο το μέλος του σώματος, όπου εντοπίζεται ο πόνος, απαντά σε πολλά περιφερειακά νεοελληνικά ιδιώματα, αλλά και σε κείμενα της μεσαιωνικής και της αρχαίας ελληνικής. Πρόκειται για αναλογική επίδραση από τη σύνταξη του "αλγώ" μετά τη σημασιολογική σύμπτωση των δύο ρημάτων. Η σύνταξη του επιθέτου "γεμάτος" και των ρημάτων "γέμω" και "γεμίζω" με έναρθρη αιτιατική, που εκφράζει την ύλη από την οποία είναι γεμάτο κάτι, παρατηρείται επίσης σε πολλά περιφερειακά ιδιώματα της νέας ελληνικής. Και στην περίπτωση αυτή πρόκειται για λείψανο παλαιότερης μεσαιωνικής χρήσης, χωρίς ωστόσο καταβολές από την αρχαιότητα. Η εκάστοτε επιλογή της έναρθρης ή της άναρθρης αιτιατικής υπαγορεύεται από τις μετρικές ανάγκες.
Η βασιλική της βυζαντινής Συβρίτου.
Κατά τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους η επισκοπή Συβρίτου είχε την έδρα της στην αρχαία Σύβριτο (τον σημερινό Θρόνο Αμαρίου). Όταν άρχισαν οι επιδρομές των Αράβων, η έδρα αυτή μεταφέρθηκε κοντά στο σημερινό χωριό Βυζάρι. η τοποθεσία ήταν ασφαλέστερη και βρισκόταν σε οικισμό που άκμαζε από τους ρωμαϊκούς χρόνους. Εκεί κτίστηκε μια μεγάλη τρίκλιτη βυζαντινή βασιλική ελληνιστικού τύπου, η οποία αποτέλεσε το θρησκευτικό κέντρο της περιοχής από τα τέλη του 7ου ως τις αρχές του 9ου αιώνα. Καταστράφηκε από πυρκαγιά μετά την αραβική κατάκτηση της Κρήτης. Κατά τη δεύτερη βυζαντινή περίοδο εδράστηκε σε βορειότερη θέση η νεοΐδρυτη επισκοπή Αρίου. Δημοσιεύονται τα πορίσματα που προέκυψαν από την ανασκαφική έρευνα στα ερείπια της βασιλικής, σε συνδυασμό με ιστορικές μαρτυρίες που αντλήθηκαν από άλλες πηγές.
Τοπωνυμικά της Κρήτης
Η λέξη "Λούμα" και παράγωγά της απαντώνται ως τοπωνύμια στην Κρήτη, την Κύπρο, την Κάρπαθο και άλλες περιοχές. Από την αρχική της σημασία, του αποτελέσματος της λούσεως, που είχε την εποχή του Βυζαντίου, εξελίχθηκε εννοιολογικά και κατέληξε να σημαίνει τον βαλτώδη και υγρό τόπο στην κρητική διάλεκτο. Αντίστοιχα η λέξη "λουματέας", που απαντάται στον Σαχλίκη, δηλώνει τον τόπο που βρίθει από "λούματα", που είναι δηλαδή λασπώδης. Η σχεδόν ταυτόσημη και γλωσσικά ανάλογη λέξη "Ρούμα", η οποία επίσης απαντάται ως τοπωνύμιο ή συνθετικό τοπωνυμίων στην Κρήτη, σημαίνει το ποτάμι ή το ρυάκι. Παράγεται ετυμολογικά από τη λέξη ρεύμα (ρεύμα> ρέμα > ρόμα > ρούμα).
Ο Samuel Howe και η κρητική επανάσταση του 1866.
Η φιλελληνική κίνηση που αναπτύχθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής κατά το 19ο αιώνα εκδηλώθηκε, μεταξύ άλλων, με την αποστολή χρημάτων και όπλων για την ενίσχυση της κρητικής επανάστασης. Τη διαχείριση χρηματικών ποσών, που προέρχονταν από αμερικανικούς εράνους, προκειμένου να διατεθούν για την αγορά τροφίμων και ενδυμάτων, που αποστέλλονταν με αμερικανικά κυρίως πλοία στην Κρήτη, είχε αναλάβει ο αμερικανός φιλέλληνας Samuel Howe, ο οποίος είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα. Οι ενέργειες του Howe και οι συνεννοήσεις του με την Κεντρική υπέρ των Κρητών Επιτροπή Αθηνών, την Επιτροπή Αποστολών της Σύρου και τη Γενική Συνέλευση των Κρητών, μελετώνται με βάση τα Έγγραφα της Κεντρικής Επιτροπής Αθηνών, που φυλάσσονται στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, και άλλες αρχειακές πηγές από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους.
University Student Entrepreneurship (UNISTEP): an innovative approach to generate technological proj
Στην παρούσα εργασία παρουσιάζουμε και αναλύουμε μια καινοτόμο προσέγγιση, που εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η οποία δίνει τη δυνατότητα στους φοιτητές να αναπτύξουν ένα πρωτότυπο, δοκιμάζοντας την αρχική τους ιδέα και της οποίας η επιτυχής εφαρμογή μπορεί να οδηγήσει σε νέα τεχνολογικά εγχειρήματα. Η προσέγγιση περιλαμβάνει τη συνεργασία φοιτητών με τεχνικό και ακαδημαϊκό προσωπικό, εκμεταλλεύεται την υπάρχουσα ακαδημαϊκή γνώση και τη δημιουργικότητα των φοιτητών, παρέχει πρόσβαση σε μεγάλο και ακριβό εξοπλισμό εργαστηρίων των Ινστιτούτων που απαιτείται για την υλοποίηση πρωτοτύπων και χρηματοδότηση απαραίτητη για την ανάπτυξη πρωτοτύπων. Το έργο απευθύνεται ειδικά σε φοιτητές πανεπιστημίου και προστίθεται σε άλλες spin-off πρωτοβουλίες υποστήριξης των Οργανισμών.
Σημειώσεις - Σκέψεις 23 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Α. Γεωργίου, Τίτλος - Η Μυθολογία των Ελλήνων
Η τύχη των αρχαιοτήτων της Κρήτης κατά τον πόλεμον (μέρος 2ο)
Freight 4 all newsletter no 2 Ενημερωτικό Δελτίο
Περιλαμβάνει: 1)Συναντήσεις για το έργο, 2) Προσεχείς εκδηλώσεις, 3) Πώς να γίνεται μέλος της κοινότητας Freight 4all, 4) Οι εταίροι του έργου.
Fritz Schachermeyer, Die ältesten Kulturen Griechenlands, Stuttgart 1955, σ. 300, Taf. XVI
Παρουσιάζεται το βιβλίο του Fritz Schachermeyer με θέμα τους αρχαιότατους πολιτισμούς της Ελλάδας σε σχέση με τους υπόλοιπους σύγχρονους προελληνικούς κύκλους. Το κατώτατο χρονικό όριο της μελέτης είναι το έτος 2000 π.Χ., δηλαδή η αρχή των παλαιότερων ανακτόρων της Κρήτης και του μεσοελλαδικού πολιτισμού. Ο συγγραφέας μελετά τους βόρειους και τους νοτιοανατολικούς συστατικούς παράγοντες του ελληνικού στοιχείου κατά την προϊστορική περίοδο και εξετάζει την προέλευση, το χαρακτήρα και την επίδρασή τους. Παρουσιάζει συνολικά την εξέλιξη και την κίνηση των εκπολιτιστικών ρευμάτων της ανατολικής-αιγαιακής κοινότητας και διατυπώνει ορισμένα γενικά συμπεράσματα. Η πραγμάτευση των θεμάτων αυτών γίνεται με συστηματικότητα και σαφήνεια. Ωστόσο, ορισμένες από τις απόψεις που υποστηρίζονται μπορούν να ελεγχθούν επισφαλείς ή να ανατραπούν με βάση νέα αρχαιολογικά ευρήματα.
Δύο εγκώμια των Αγίων Δέκα Μαρτύρων
Από τον κώδικα 1592 12 της μονής Καρακάλλου αντλείται και δημοσιεύεται ένα εγκώμιο των Αγίων Δέκα Μαρτύρων που συνετέθη από τον πρωτοπαπά και ιεροκήρυκα στην Κρήτη Θεόδωρο Παλλαδά, από τον οποίο και εκφωνήθηκε στην εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης του Κάστρου την ημέρα της εορτής τους το έτος 1633. Άλλο εγκώμιο για τους ίδιους αγίους συνέγραψε ο γιος του Θεοδώρου Γεράσιμος Παλλαδάς, ο μετέπειτα πατριάρχης Αλεξανδρείας. Εκδίδεται και το δεύτερο αυτό κείμενο, με βάση τον κώδικα 473 30 της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος.
Αι μικρογραφίαι του Ερωτοκρίτου (Κώδιξ του Βρεττανικού Μουσείου Harley 5644)
Ο κώδικας Harley 5644 του Βρετανικού Μουσείου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μάρτυρες της παράδοσης του Ερωτοκρίτου. Η αντιγραφή του ανάγεται στο έτος 1710. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα τον αγόρασε ο H. Wanley, βιβλιοφύλακας του Edward Harley, από έναν νέο ονόματι Νικόλαο Ροδόσταμο στην Κέρκυρα. Κοσμείται από 122 μικρογραφίες που παρακολουθούν στενά το κείμενο και αποτελούν εικονογραφημένα σχόλια στην πλοκή του έργου. Κάποιες από αυτές συνοδεύονται από ελληνικές επιγραφές από το χέρι του αντιγραφέα, ενώ άλλες φέρουν επιγραφές στα ιταλικά, ενισχύοντας την υπόθεση ότι ο συνθέτης των μικρογραφιών είχε ιταλική καταγωγή. Οι μικρογραφίες περιγράφηκαν αναλυτικά από τον πρώτο εκδότη του Ερωτοκρίτου Στέφανο Ξανθουδίδη. Οι περιγραφές του αναδημοσιεύονται από κοινού με φωτογραφικές αναπαραστάσεις του συνόλου των μικρογραφιών.
Η παρά Trivan απογραφή της Κρήτης (1644) και ο δήθεν κατάλογος των κρητικών οίκων Κερκύρας.
Το χρονικό του Trivan απαρτίζεται από έγγραφα και διηγήσεις που αναφέρονται στην περίοδο της βενετικής κυριαρχίας στην Κρήτη. Περιλαμβάνει τα ονόματα των οικογενειών που ζούσαν στο νησί το 1644, κατανεμημένα ανά διοικητικό διαμέρισμα και κοινωνική τάξη. Προτάσσονται οι κατάλογοι των βενετών ευγενών (nobili veneti), των στρατιωτικών και των οικογενειών που είχαν χάσει τη βενετική ευγένεια. Έπονται οι κρητικοί ευγενείς (nobili cretensi), οι αστοί (cittadini) και οι έμποροι (mercanti). Στη συνέχεια παρατίθενται ορισμένα στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό των χωριών και τον πληθυσμό του νησιού στις παραμονές του Κρητικού πολέμου. Διαπιστώνεται ότι ο κατάλογος των κρητικών οικογενειών της Κέρκυρας που είχε δημοσιεύσει ο Σπυρίδων Λάμπρος αποτελεί αντίγραφο του χρονικού του Trivan. Οι κατάλογοι και τα στατιστικά στοιχεία δημοσιεύονται βάσει βενετικών χειρογράφων.
Ανέκδοτα εκκλησιαστικά έγγραφα των χρόνων της Τουρκοκρατίας αποκείμενα εν τω Μουσείω Ηρακλείου. Γ΄.
Συνεχίζεται η δημοσίευση των εκκλησιαστικών πηγών της κρητικής ιστορίας με γράμματα της μητροπόλεως και των επισκόπων Κρήτης και με επιστολές προς το ορθόδοξο πλήρωμα. Συνετάχθησαν κατά την περίοδο 1779 - 1798. Πρόκειται για: α) το γράμμα του μητροπολίτη Κρήτης Ζαχαρία, με το οποίο ανατίθεται η ποιμαντική διοίκηση της επαρχίας Σφακίων στον επίσκοπο Αυλοποτάμου Παρθένιο· β) το γράμμα του ίδιου μητροπολίτη σχετικά με τη μετάθεση του επισκόπου Σητείας Φιλοθέου στην επισκοπή Κνωσού· γ) το συνοδικό επιτίμιο της Εκκλησίας Κρήτης κατά των κλεφτών του Χατζή Γιαννιού Ψαράκη· δ) την επιστολή του Κυδωνίας Γερασίμου προς το μητροπολίτη Κρήτης Μάξιμο σχετικά με τις καταγγελίες των χριστιανών εναντίον του· και ε) την επιστολή του Κισσάμου Ιωάσαφ προς το μητροπολίτη Κρήτης, σχετικά με την εκτέλεση ορισμένων παραγγελιών.
Λόγος επί τη επετείω της ολοκαυτώσεως της μονής του Αρκαδίου και των υπερασπιστών της εν Ρεθύμνω τη
Παρουσιάζεται η διεθνής συγκυρία που επηρέασε την κρητική επανάσταση των ετών 1866-1869. Οι Ρώσοι πανσλαβιστές είχαν επικεντρωθεί στην προστασία των αλύτρωτων σλαβικών λαών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στην αναζήτηση διεξόδου προς το Αιγαίο. Η Γαλλία, μολονότι επεδίωκε να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην ανατολική Μεσόγειο, είχε απορροφηθεί από την προσπάθεια να αντισταθμίσει την υπέρμετρη ενίσχυση της θέσης της Πρωσίας. Η Αγγλία, προκειμένου να διασφαλίσει την οδό προς το αποικιακό της κράτος στις Ινδίες, επέμενε στη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η τελευταία συναίνεσε σε παραχωρήσεις προς τους Κρητικούς με τον "οργανικό νόμο της Κρήτης του έτους 1868", ο οποίος ωστόσο δεν εφαρμόστηκε. Η κυβέρνηση της Ελλάδας εξασφάλισε συμμαχία με το ημιανεξάρτητο κράτος της Σερβίας, αλλά χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Εκθέσεις και υπομνήματα από την αλληλογραφία του Γαλλ. Προξεν. Κρήτ.
Το άρθρο χωρίζεται λόγω μεγέθους σε τέσσερις ενότητες, στις σελ. 323-325 του Η΄, 372-394 του Ι΄, 109-146 και 466-491 του ΙΔ΄ τόμου. Πρόκειται για δημοσίευση μέρους της αλληλογραφίας των Γάλλων προξένων της Κρήτης από το 1686 έως το 1730, στη γαλλική γλώσσα. Παρατίθενται υπομνήματα και εκθέσεις γενικού ενδιαφέροντος, που δίνουν μια γενική εικόνα της κατάστασης στην Κρήτη. Η αλληλογραφία φυλάσσεται στα Εθνικά Αρχεία της Γαλλίας, Aff. Etr. B1. Στην Κρήτη υπήρχε το προξενείο των Χανίων, το υποπροξενείο του Χάνδακα και το πρακτορείο του Ρεθύμνου. Η αλληλογραφία της παρούσας ενότητας αναφέρεται στο εμπόριο με τη Γαλλία των ετών 1738-1740, ειδικότερα την εισαγωγή υφασμάτων και μπαχαρικών στο νησί και την εξαγωγή ελαιολάδου, μεταξιού και κεριού, καθώς και το παράνομο εμπόριο τυριού.
Σημειώσεις - Σκέψεις 8 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Robert Graves, Τίτλος - Οι Ελληνικοί Μύθοι
Χλωρίδα Νομού Λασιθίου
Άμφοδον κρητικόν.
Σε παπύρους του 2ου, του 3ου και του 4ου μ.Χ. αιώνα, που βρέθηκαν στην πόλη Οξύρυγχο της Αιγύπτου ή σχετίζονται με αυτήν, γίνεται συχνή αναφορά σε κάποιο "άμφοδον Κρητικόν", φράση που μπορεί να σημαίνει την ύπαρξη κάποιου διοικητικού διαμερίσματος όπου είχε εγκατασταθεί σημαντικός αριθμός εποίκων από την Κρήτη. Η παρουσία Κρητικών στην Οξύρυγχο εξυπηρετούσε κατά πάσα πιθανότητα εμπορικούς σκοπούς. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, η συγκεκριμένη ονομασία να αποτελεί απλή ανάμνηση της πατρίδας των πρώτων οικιστών της περιοχής, που ίσως να είχαν εν τω μεταξύ αφομοιωθεί από το εγχώριο στοιχείο.
Ο αφέντης της Πάτρας.
Εξέταση των ιστορικών συγκυριών στον 13ο και 14ο αιώνα, με την παρουσίαση στοιχείων υπέρ της υπόθεσης ότι ο Αφέντης της Πάτρας στον Ερωτόκριτο δεν είναι Έλληνας, αλλά Αλβανός ή Τούρκος. Βάσει της υπερβολικά βάρβαρης συμπεριφοράς του Αφέντη, ελέγχεται η αρχική θεωρία του Ξανθουδίδη, σύμφωνα με την οποία πρόκειται για Έλληνα που απεικονίζεται ως άγριος ώστε να αποτελεί αντίβαρο στον Σπιθόλιοντα. Η υπόθεση του Αλεξίου ότι πρόκειται για Τούρκο θεωρείται πειστική, αν και η πιθανότητα να είναι Αλβανός δεν αποκλείεται.
Φωτογραφικό υλικό - Μόχλος
Γραφική Απεικόνιση παθολογίας - ΄Άλατα
Περιλαμβάνει: Πέπλο αλάτων
Συνεχίζεται η έκδοση πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας με έγγραφα του μητροπολίτη Κρήτης Μελετίου των ετών 1832-1833. Συγκεκριμένα δημοσιεύονται: α) απαντητική και ευχετική επιστολή του Γεροκυρίλλου από την Πάρο· β) επιστολή του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Αθανασίου, με την οποία ευχαριστεί τον Μελέτιο για την υποδοχή του πρωτοσύγκελλου του και αναιρεί τις συκοφαντίες για τις δήθεν αρνητικές εναντίον του μητροπολίτη διαθέσεις του· γ) ευχαριστήρια και απαντητική επιστολή των προϊσταμένων της μονής Βατοπεδίου· δ) έγγραφο της Δημογεροντίας Σαντορίνης, με το οποίο αιτείται αρωγή για την αποπεράτωση ναού που ανεγείρεται από τον Νεόφυτο Πελώνια· ε) επιστολή του ομογενούς Μιχαήλ Τοσίτζα εν όψει της επίσκεψης του Μεχμέτ Αλή στην Κρήτη.
Σημασιολογικά στον Ερωτόκριτο και σε άλλα κείμενα (προδίδω-προδότης, πους-ποδότης-ποδότας, αποδίδω-α
Σε άρθρο του στον Θ΄ τόμο των Κρητικών Χρονικών ο Νικόλαος Παναγιωτάκης υποστήριξε ότι ο χαρακτηρισμός "προδότης", που αποδίδεται στον έμπιστο υπηρέτη του Ερωτοκρίτου στον στίχο Δ 800 του έργου, πρέπει να διορθωθεί σε "ποδότης", δηλαδή "απεσταλμένος". Ωστόσο η λέξη "προδότης" / "προδοτής" απαντάται σε άλλο χωρίο του ποιήματος με τη σημασία "πληροφοριοδότης", η οποία ταιριάζει και στον συγκεκριμένο στίχο. Το ρήμα "προδίδω", χωρίς την απόχρωση της "προδοσίας", υπάρχει σε κρητικά και άλλα παλαιότερα κείμενα. Η λέξη "ποδότης" δε σημαίνει "απεσταλμένος". στην κυριολεξία της δηλώνει τον πιλότο και γενικότερα τον οδηγό, εκείνον που υπεύθυνα κατευθύνει ένα έργο. Δεν σχετίζεται με τη λέξη "αποδότης", αλλά. με τα "πους"-"πόδι" στη χρήση τους ως ναυτικών όρων. Η λέξη "αποδότης" έχει τη σημασία "βοηθός".
Πιστοποιημένα Εστιατόρια σε Ελληνική και Αγγλική γλώσσα
Κατάλογος Πιστοποιημένων Εστιατορίων στην Κρήτη σε Ελληνική και Αγγλική γλώσσα
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1957
Κατά το 1957 συνεχίστηκαν οι εργασίες έκθεσης του Μουσείου Ηρακλείου και εμπλουτίσθηκαν το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, οι συλλογές Ιεράπετρας, Αγίου Νικολάου και Γόρτυνας και τα Μουσεία Ρεθύμνης και Χανίων. Εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν στην Κνωσό και τη Φαιστό. Προστατεύθηκαν ορισμένα βενετικά και οθωμανικά μνημεία του Ηρακλείου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφικές εργασίες ή περισυλλογές αρχαιοτήτων στις περιοχές των Αρχανών, του Χόνδρου Βιάννου, της Μητρόπολης, του Σελόπουλου, της Μαθιάς Πεδιάδος, της Γόρτυνας, των Αθανάτων Μαλεβυζίου, του Καμηλάρη, του Γαζίου, του Πόρου Κατσαμπά, του Αγίου Κωνσταντίνου και του Αγίου Ιωάννη Ηρακλείου, της Λύττου και του χωριού Πετροκεφάλι. Εξερευνητική εκδρομή έγινε στη θέση Καστρί του Κερατόκαμπου. Ήρθαν τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα και επισημάνθηκαν νέοι αρχαιολογικοί χώροι σε διάφορα σημεία του νησιού.
Ad Sunesii H. 1. 292 adnotatiuncula
Στην ομάδα β των χειρογράφων που παραδίδουν τον πρώτο ύμνο του Συνεσίου του Κυρηναίου, υπάρχει πριν από τη λέξη "γένος" του στίχου 292 η σημείωση "άλιμα" ή "άλημα" ή "άλμα". Η λέξη αυτή δεν ανήκει στο πρωτότυπο και δεν υποστηρίζεται από το μέτρο. Πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα για μεταγενέστερη προσθήκη ενός αντιγραφέα, που θέλησε με τον συγκεκριμένο τρόπο να δηλώσει ότι το αρχέτυπο παρουσίαζε στο δεύτερο μέρος του στίχου πρόβλημα στην ανάγνωση, επειδή ένας λεκές ("άλειμμα") είχε λερώσει το χαρτί. Για την αποκατάσταση του χωρίου ενδεχομένως χρησιμοποιήθηκαν άλλοι χειρόγραφοι μάρτυρες του κειμένου.
Το Ιστορικόν Μουσείον Ηρακλείου κατά το 1952
Ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά γεγονότα του 1952 είναι η ίδρυση και η μερική έκθεση του Ιστορικού Μουσείου Ηρακλείου χάρη στις ενέργειες της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών και τη χρηματοδότηση των Φιλανθρωπικών Ιδρυμάτων Ηρακλείου, του Εφεδρικού Ταμείου και του Δήμου Ηρακλείου. Το Μουσείο στεγάστηκε στην οικία που είχε παραχωρήσει για το σκοπό αυτό με τη διαθήκη του ο Ανδρέας Καλοκαιρινός. Είναι ήδη έτοιμες οι αίθουσες των παλαιοχριστιανικών, των βυζαντινών, των ενετικών και των τουρκικών γλυπτών, καθώς και των ελληνικών και λατινικών επιγραφών. Αναμένεται να ολοκληρωθούν σύντομα οι εργασίες στις αίθουσες της βυζαντινής, της μεσαιωνικής, της ιστορικής και της λαογραφικής συλλογής, καθώς και η αναπαράσταση ενός κρητικού λαϊκού σπιτιού. Συντάσσεται, τέλος, ο οδηγός του Μουσείου.
Αι επισκοπαί της Κρήτης μέχρι του ι΄ αιώνος.
Προκειμένου να εξακριβωθεί ο αριθμός των επισκοπών που δημιουργήθηκαν στην Κρήτη ως τον 10ο αιώνα αντλούνται στοιχεία από μία σειρά πηγών: μία επιστολή του αποστόλου Παύλου, μία μαρτυρία του Ευσεβίου από την αλληλογραφία του Διονυσίου Κορίνθου, τα Πρακτικά των Οικουμενικών Συνόδων και της εν Σαρδική τοπικής Συνόδου, την Πολιτική Γεωγραφία του Ιεροκλέους, το Τακτικό των Λέοντος Γ΄ και Κωνσταντίνου Ε΄, τα Τακτικά του 9ου αιώνα και το Τακτικό του Βασιλείου Βουλγαροκτόνου. Στα τέλη του 1ου αιώνα υπήρχαν περισσότερες από μία χριστιανικές κοινότητες. Τον 3ο και 4ο αιώνα οι επισκοπές πλησίαζαν τις οκτώ. Αυξήθηκαν κατά μία ή δύο τον 5ο και 6ο αιώνα. Η περίοδος της ακμής τους τοποθετείται ανάμεσα στα χρόνια του Ανδρέα Κρήτης και στην αραβική κατάκτηση του νησιού.
Η πολιορκία του Βάμου και οι διπλωματικές της συνέπειες (Μάιος 1896).
Σημείο καμπής στην πολιτική των Μεγάλων Δυνάμεων για το Κρητικό ζήτημα υπήρξε η Μεταπολιτευτική Επανάσταση του 1895-96. Στόχος της ήταν η επίτευξη μερικής αυτονομίας της Κρήτης. Η Ελληνική Κυβέρνηση δεν την ενίσχυσε, προκειμένου να αποφύγει τους σοβαρούς κινδύνους που εμπεριέκλειε. Ανάλογη απραξία ή διστακτικότητα χαρακτήρισε αρχικά και τη στάση των Μεγάλων Δυνάμεων. Από τις 4/16 Μαΐου 1896 οι επαναστάτες άρχισαν να επιτίθενται, πολιορκώντας το Βάμο. Οι εχθροπραξίες κορυφώθηκαν με τη σφαγή χριστιανών στα Χανιά. το γεγονός προκάλεσε την κοινή επέμβαση των εκεί Προξένων. Μολονότι οι επαναστάτες τελικά νικήθηκαν, το εγχείρημα συνετέλεσε στην εξάπλωση του κρητικού αγώνα, ευαισθητοποίησε την ελληνική και διεθνή κοινή γνώμη και κινητοποίησε την ευρωπαϊκή διπλωματία. Αποτέλεσμα ήταν η προσωρινή έστω ρύθμιση του ζητήματος τον Αύγουστο του 1896.
Επί τα ίχνη των Χερσίφρονος και Μεταγένους εν Αμνισώ.
Στο μινωικό επίνειο του Αμνισού ανακαλύφθηκε το ιερό του Δία Θενάτα. Κατά τις ανασκαφές ήρθαν στο φως δύο αετοί από πωρόλιθο του 6ου π.Χ. αιώνα σε βάθρα ιωνικού ρυθμού. Τα πρώιμα αυτά φανερώματα αρχαϊκής ιωνικής τέχνης στη Κρήτη μπορούν να αποδοθούν σε επίδραση δύο Κνωσίων αρχιτεκτόνων, του Χερσίφρονος και του Μεταγένη, που εργάστηκαν επί σειρά ετών στην Ιωνία, κατασκευάζοντας μάλιστα το Αρτεμίσιο της Εφέσου. Τα δύο γλυπτά στηρίζονταν πιθανότατα σε κίονες, που ήταν τοποθετημένοι ανατολικά του υπαίθριου βωμού του θεού. Ανάλογοι κίονες με αετούς υπήρχαν, σύμφωνα με τον Παυσανία, ανατολικά του υπαίθριου βωμού του Λυκαίου Διός στην Αρκαδία. Στις δύο περιοχές διαπιστώνεται και συνάφεια μύθων, εφόσον ο Δίας του Λυκαίου φέρει όλα τα χαρακτηριστικά του κρητικού νηπίου θεού της ευφορίας.
Συμβολή εις την καλυτέραν γνώσιν της επαναστατικής περιόδου του 1841 εν Κρήτη.
Στις αρχές του 1841, ένοπλα μέλη των κρητικών επαναστατικών οργανώσεων της Αθήνας αποβιβάστηκαν στην επαρχία Σελίνου με σκοπό να υποκινήσουν εξέγερση, επωφελούμενοι των διαφορών μεταξύ του Σουλτάνου και του Μεχμέτ Αλί. Οι πρόξενοι των Μεγάλων Δυνάμεων και της Ελλάδας επιχείρησαν να μεσολαβήσουν για την πρόληψη της εξέγερσης και την αποχώρηση των επαναστατών, πράγμα που έγινε τελικά τον Μάιο του ίδιου έτους. Η έκθεση του θέματος γίνεται με βάση 20 σχετικά έγγραφα από το αρχείο του Γαλλικού προξενείο Χανίων προς το Υπουργείο Εξωτερικών της Γαλλίας, είτε στα Ελληνικά είτε στα Γαλλικά. Συμπεριλαμβάνονται προκηρύξεις των επαναστατών και υπομνήματά τους προς τις Μεγάλες Δυνάμεις, προκηρύξεις του Γενικού Διοικητή Κρήτης Μουσταφά Πασά και αναφορές για τη δράση των προξένων.
Του Δασκαλογιάννη τα τραγούδια.
Η υπόθεση του Cyril Mango για την προέλευση της πολύστιχης ρίμας του Δασκαλογιάννη από μοιρολόγια και μικρότερα ποιήματα για τη δράση και το τέλος του Σφακιανού επαναστάτη, δε στηρίζεται σε ασφαλή επιχειρήματα. Δε λαμβάνεται υπόψη το μεγάλο χρονικό διάστημα που απαιτεί η διαδικασία της συγχώνευσης και της αναδημιουργίας. Η ριμάδα συντέθηκε από τον μπάρμπα Παντζελιό μόλις 16 χρόνια μετά από τα γεγονότα που εξιστορεί, καταγράφηκε από τον Αναγνώστη του Παπασήφη Σκορδύλη, κυκλοφόρησε σε χειρόγραφα στην αρχή και τυπώθηκε αργότερα. Διασώθηκε, επίσης, μέσω της προφορικής παράδοσης. Η δυσκολία απομνημόνευσης συνετέλεσε, ωστόσο, στη συντόμευση και στην τροποποίηση του τραγουδιού. Δημιουργήθηκαν μικρότερες παραλλαγές, στις οποίες οι τραγουδιστές προσέθεταν ενίοτε νέα στοιχεία χάρη στην προσωπική τους έμπνευση ή λόγω συμφυρμών με άλλα όμοια τραγούδια.
Γραφική Απεικόνιση παθολογίας - Άλατα
Περιλαμβάνει: 1) Πέπλο αλάτων. 2) Συμπληρώσεις με κονίαμα
Πατριαρχικόν γράμμα περί της Αγίας Μονής μετοχίου της Μ. Λαύρας εν Κυδωνία (1659).
Κοντά στο χωριό Μουρνιές των Χανίων βρίσκεται η Αγία Μονή, η οποία είναι μετόχι της μονής Μεγίστης Λαύρας του Άθω. Σε πτυχές της ιστορίας της αναφέρονται δύο έγγραφα που δημοσιεύονται με σύντομα σχόλια. Πρόκειται για το βεβαιωτήριο, με το οποίο ο οικουμενικός πατριάρχης Παρθένιος Δ΄ διασφάλιζε τα προνόμια της μονής τον Φεβρουάριο του 1657, ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η πολιορκία του Χάνδακα, καθώς και για ένα σημείωμα του 1729 από αθωνίτικο κώδικα σχετικά με το καθεστώς, το ανθρώπινο δυναμικό και τις τύχες της από τα τέλη του 16ου αιώνα έως και την πρώτη περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας.
Άγιος Γεώργιος ο Ανυδριώτης.
Στον μικρό οικισμό των Ανύδρων της επαρχίας Σελίνου υπάρχει ο κατάγραφος σταυρεπίστεγος ναός του Αγίου Γεωργίου του Ανυδριώτη. Σύμφωνα με επιγραφή που σώζεται στη δυτικότερη παραστάδα του νότιου τοίχου, ο ζωγραφικός του διάκοσμος είναι έργο του Ιωάννη Παγωμένου και ανάγεται χρονικά στο 1323. Στις επίπεδες και τις κυρτές επιφάνειες του κτιρίου απλώνονται οι πολυπρόσωπες συνθέσεις, που ακολουθούν την καθιερωμένη από την παράδοση τάξη με κάποια ελευθερία. Στους πεσσούς και τις παραστάδες εικονίζονται όρθιες, ολόσωμες και κατ' ενώπιον οι μορφές των αγίων, δημιουργώντας μια αίσθηση μνημειακής ακινησίας. Παρουσιάζονται αναλυτικά οι σωζόμενες τοιχογραφίες. Πλάι στα αρχαϊκά ανατολικά στοιχεία τους διακρίνονται ορισμένες μακεδονικές και παλαιολόγειες τεχνοτροπικές επιδράσεις. Το άνετο σχέδιο του καλλιτέχνη προδίδει λαϊκότροπη διάθεση.
Προσπάθεια προσηλυτισμού των Κρητών εις τον καθολικισμόν κατά τον ΙΘ' αιώνα.
Παρουσίαση ενός συγκεκριμένου γεγονότος του 1859, όταν ένας χωρικός από τις Καλύβες Σφακίων ζήτησε την προστασία του καθολικού ιερέα Σεραφείμ από τις διαρπαγές Τούρκων στρατιωτών. Ο Σεραφείμ απευθύνθηκε στον Γάλλο Πρόξενο, ο οποίος μεσολάβησε ώστε να μετατεθεί η τουρκική φρουρά από το χωριό. Το γεγονός αυτό προκάλεσε αναστάτωση στους νομούς Χανίων και Ρεθύμνου, καθώς μεγάλο μέρος του πληθυσμού ζήτησε να ασπαστεί τον καθολικισμό για να τύχει της προστασίας της Καθολικής Εκκλησίας. Το θέμα έλαβε διπλωματικές διαστάσεις, είχε σοβαρές επιπτώσεις στις γαλλοτουρκικές σχέσεις και προκάλεσε την επέμβαση του Μητροπολίτη Κρήτης. Η έκθεση του ζητήματος γίνεται με βάση τις σχετικές επιστολές από το αρχείο του Γαλλικού Προξενείου Χανίων, οι οποίες παρατίθενται στα Γαλλικά με σύντομη περιγραφή στα Ελληνικά.
Γ. Μέγα - Η θυσία του Αβραάμ, κριτική έκδοσις αναθεωρηθείσα, Αθήνα 1954.
Παρουσιάζεται η νέα κριτική έκδοση της Θυσίας του Αβραάμ από τον Γ. Μέγα. Πρόκειται για αναθεώρηση της έκδοσης του 1943 με νέα στοιχεία για την πρώτη βενετική έκδοση του έργου. Στην εισαγωγή του βιβλίου ο Μέγας πραγματεύεται, μεταξύ άλλων, ορισμένα ζητήματα που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, όπως η αξία των χειρογράφων και των έντυπων εκδόσεων για την κριτική αποκατάσταση του κειμένου, οι λόγοι για τους οποίους ορισμένα ελληνικά κείμενα γράφονταν με ιταλικούς χαρακτήρες, η επιλογή του εκδότη να μην προσδώσει στο κείμενο γλωσσική ομοιομορφία με βάση άλλα κρητικά έργα, οι απόψεις του για τις αναλογίες μεταξύ Θυσίας και Ερωτοκρίτου και για την ενδεχόμενη ταύτιση των ποιητών τους, η χρονολογία σύνθεσης της Θυσίας και η σχέση της με το ιταλικό πρότυπό της.
Κανονισμός της φρουράς του "Βασιλείου της Κρήτης"
Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση ο κανονισμός που εξέδωσε ο γενικός αρχηγός του πεζικού της Βενετίας στην Κρήτη Giovanni Batt(ist)a dal Monte το 1588 προκειμένου να επιβάλει την τάξη στα σώματα του μισθοφορικού στρατού, ιταλικής κυρίως προελεύσεως, τα οποία είχαν κατανεμηθεί στα 8 φρούρια του νησιού. Οι επιμέρους διατάξεις του κανονισμού ρυθμίζουν θέματα ηθικής συμπεριφοράς, καθημερινής διαβίωσης, εκπαίδευσης, εξοπλισμού και συντήρησης των όπλων, και ορίζουν τις υποχρεώσεις και τις αρμοδιότητες των στρατιωτών ανάλογα με τη θέση τους στη στρατιωτική ιεραρχία.
Ο άγιος Ιωάννης ο Ξένος και η διαθήκη αυτού.
Ο άγιος Ιωάννης ο Ξένος υπήρξε ανάμεσα στους πρωτεργάτες της αναζωπύρωσης της ορθοδοξίας και της αναδιοργάνωσης του μοναστικού βίου στη δυτική Κρήτη, μετά την ανάκτηση του νησιού από το Νικηφόρο Φωκά. Μελετάται η λειτουργική και λατρευτική παράδοση του αγίου, που είχε διχαστεί ανάμεσα στις παραδόσεις για τον άγιο Ιωάννη τον Ερημίτη, ο οποίος τιμάται στην περιοχή της Κυδωνίας, και για τον άγιο κυρ Γιάννη, που τιμάται στη γενέτειρά του, το Σίβα Πυργιωτίσσης, και στην Κίσσαμο. Ταυτίζονται τα ερείπια μονής που σώζονται στο ακρωτήρι Μελέχας των Χανίων με τον Άγιο Γεώργιο το Δούβρικα, που έκτισε ο άγιος. Δημοσιεύεται ο βίος με τη διαθήκη του σε λόγια και σε δημώδη μορφή. Η έκδοση συνοδεύεται από πίνακα λέξεων και σημειώσεις.
Δύο ονόματα ανύπαρκτων κρητικών πόλεων.
Οι προσπάθειες για την ταύτιση ορισμένων αρχαίων τοποθεσιών της Κρήτης με τη βοήθεια αρχαιολογικών ευρημάτων και μαρτυριών των αρχαίων ιστορικών και γεωγράφων, ελλοχεύουν κινδύνους εσφαλμένων αναγνώσεων και παρανοήσεων. Η πληροφορία του Πλίνιου για την ύπαρξη μιας υποθετικής πόλης Μάτιον στα βόρεια κρητικά παράλια αποδίδεται σε κακή τμήση των λέξεων των ελληνικών πρωτοτύπων που είχε υπόψη και όπου κατά πάσα πιθανότητα υπήρχε ο όρος ΠΟΛΙΣΜΑΤΙΟΝ. Ανάλογο σφάλμα φαίνεται ότι έγινε κατά την παρανάγνωση της επιγραφής ΓΟΡΤΥΝΙ, που έφεραν ορισμένα αρχαϊκά νομίσματα γορτυνιακού τύπου, ως ΤΙΣΥΡΟΙ, με αποτέλεσμα να υποστηριχθεί η ύπαρξη μιας υποθετικής πόλης Τίσυροι και να επιχειρηθεί η ταύτισή της με την πόλη Τίτυρο που αναφέρεται από σχολιαστή του Θεοκρίτου.
Η αρχαιολογική συλλογή Γιαμαλάκη κατά το έτος 1951
Παρουσιάζονται τα νέα αρχαιολογικά ευρήματα, με τα οποία εμπλουτίστηκε η συλλογή Γιαμαλάκη το 1951. Πρόκειται για: πήλινα μυκηναϊκά αγγεία· ελληνικά και ελληνιστικά αγγεία από την Ιεράπετρα· δύο πήλινα ειδώλια κι ένα γυάλινο δοχείο από ρωμαϊκό τάφο της Γόρτυνας· πήλινες προτομές και μορφές γυναικών· αγγείο σε μορφή κεφαλής Αρποκράτους. Αποκτήθηκαν επίσης: λίθινα δοχεία από πρωτομινωικό τάφο της Μεσαράς· λίθινος λύχνος από το Λασίθι· αλαβάστρινα μυροδοχεία ελληνιστικών χρόνων από τάφους της Ιεράπετρας· μαρμάρινη κεφαλή παιδιού από τον Άγιο Μύρωνα· χάλκινες μίτρες από την Αξό· χάλκινο σύμπλεγμα δαιδαλικής τέχνης· προτομή γρυπός· χάλκινη περικεφαλαία· τμήματα λέβητος από την Αξό και άλλα χάλκινα αντικείμενα. Η συλλογή συμπληρώθηκε με μία σφραγίδα ύστερων μεσαιωνικών χρόνων, χρυσά αντικείμενα διαφόρων περιόδων, μία λαβή εργαλείου από ελεφαντοστό και μινωικές σφραγίδες.
Γαλλικά και ιταλικά στοιχεία στον Ερωτόκριτο.
Eξέταση των δυο ομάδων χειρόγραφων του Paris et Vienne και της επίδρασής τους στον Ερωτόκριτο. Η Ομάδα Α' αποτελείται από μόλις πέντε γαλλικά χειρόγραφα, ενώ η Ομάδα Β' από όλο το υπόλοιπο υλικό, συμπεριλαμβανομένων και των ιταλικών μεταφράσεων. Η συγκριτική εξέτασή τους σε αντιπαραβολή με το ελληνικό κείμενο οδηγεί στο εξής συμπέρασμα: αν ο ποιητής του Ερωτοκρίτου χρησιμοποίησε μόνο όσες διασκευές του Paris et Vienne μάς είναι γνωστές, τότε το ποίημα πρέπει είναι προϊόν σύγκρισης και ταυτόχρονου χειρισμού δυο προτύπων, ενός γαλλικού και ενός ιταλικού. Αν, όμως, χρησιμοποιήθηκε μονάχα ένα πρότυπο, είναι σχεδόν σίγουρο ότι πρόκειται για κάποιο άγνωστο σε μας χειρόγραφο μιας ιταλικής διασκευής που βρίσκεται ανάμεσα στις ομάδες Α' και Β'.
Πρωτομινωικαί ταφαί παρά το Κανλί Καστέλλι Ηρακλείου
Μία θέση πρωτομινωικών ταφών του τύπου των “βραχωδών στεγασμάτων” (rock shelters) εντοπίστηκε στο ύψωμα Κορφή του Βαθιά ή Τειχίδα κοντά στο Κανλί Καστέλλι Ηρακλείου. Τα κεραμικά και χάλκινα αντικείμενα, που απέδωσε η ανασκαφή, περιγράφονται και κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το σχήμα και την τεχνική κατασκευής τους. Στα ευρήματα συμπεριλαμβάνονται και αγγεία, τα οποία χρονολογούνται ανάμεσα στους ΠΜ IB και τους ΠΜ IIA χρόνους και ομοιάζουν με αγγεία που βρέθηκαν στο πρώτο στρώμα της Τροίας και σε πρώιμους κυκλαδικούς τάφους. Εντοπίστηκαν επίσης ανθρώπινα οστά, αποτεθειμένα ανάκατα και με ίχνη πυράς, σύμφωνα με ταφικά έθιμα ήδη γνωστά από άλλες κρητικές πρωτομινωικές ταφές. Χάρη στα νέα αυτά αρχαιολογικά ευρήματα επανεκτιμάται η σημασία που είχε η περιοχή του Κανλί Καστελλίου κατά τους πρωτομινωικούς χρόνους.
Policies and Tools for Efficient Design of Broadband Development
Κρητικά Παλαιογραφικά. 2. Δύο Κρήτες κωδικογράφοι κατά τους προ της αλώσεως της Κων/πόλεως χρόνους.
Η κωδικογραφική παραγωγή του πρωτοπαπά του Χάνδακα Ιωάννη Συμεωνάκη, οι διασυνδέσεις του με ανώτερους βενετούς αξιωματούχους, καθώς και το φιλολογικό και διδακτικό του έργο, όπως αναδεικνύονται από πρόσφατο μελέτημα του Silvio Giuseppe Mercati, μπορούν να ενταχθούν στο κλίμα του κρητικού ουμανισμού του πρώιμου 15ου αιώνα, στα πλαίσια του οποίου η αρχαία ελληνική παράδοση συναντά τον ορθόδοξο χριστιανισμό και το βενετικό πολιτισμό. Στους μαθητές του Συμεωνάκη συγκαταλέγεται ο κρητικός κωδικογράφος Πέτρος Λαμπάρδος. Δύο επιστολές του τελευταίου προς τους ιερομονάχους Κάλλιστο και Άνθιμο περιέχονται στον κώδικα Bodl. Misc. Gr. 242, από όπου και δημοσιεύονται κριτικά.
Παραστάσεις πολύποδος επί πρωτοελληνικών αγγείων εκ Κρήτης
Κατά την ανασκαφή ενός λαξευτού θαλαμωτού τάφου που βρίσκεται στο προάστιο του Αγίου Ιωάννη στο Ηράκλειο βρέθηκαν γεωμετρικά όστρακα που έφεραν την παράσταση ενός πολύποδος. Ανάλογες παραστάσεις διαπιστώθηκαν και σε ευρήματα που απέδωσαν οι τάφοι της Κνωσού και της Φορτέτσας. Η εμφάνιση του τυπικού μινωικού αυτού θέματος σε πρωτοελληνικά αγγεία της Κρήτης αποτελεί μια από τις σημαντικότερες επιβιώσεις της κρητομυκηναϊκής διακοσμητικής στην πρωτοελληνική τέχνη. Με την συγκριτική ανάλυση αρχαιολογικών ευρημάτων της μινωικής, μυκηναϊκής και πρωτοελλαδικής τέχνης, καθώς και ορισμένων μοτίβων που προέρχονται από ανατολικούς κύκλους, μελετάται ο τρόπος με τον οποίο επιβίωσε το θέμα. Υποστηρίζεται έτσι ότι κάποια από τα διακοσμητικά θέματα της γεωμετρικής κεραμικής της Κρήτης αντλήθηκαν από τα λείψανα του μινωικού κόσμου και άλλα επιβίωσαν με συνεχή αναπαραγωγή.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΙΟΥΛΙΟΣ 2023 - July 2023
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΜΑΪΟΣ 2025 - May 2025
Βυζαντινά Μνημεία της Κρήτης
Δημοσιεύεται ο ναός της Παναγίας (Κεράς) της Κριτσάς μετά την ολοκλήρωση αναστηλωτικών εργασιών. Πρόκειται για τρίκλιτο ναό με τρούλο, που χρονολογείται ανάμεσα στον 14ο και τον 15ο αιώνα. Το μεσαίο κλίτος είναι αφιερωμένο στην Παναγία, ενώ τα δύο πλάγια στην Αγία Άννα και στον Άγιο Αντώνιο. Παρουσιάζεται η αρχιτεκτονική δομή του μνημείου και διερευνώνται τα στάδια διαμόρφωσής του. Εξετάζονται τα θέματα των τοιχογραφιών παράλληλα με ανάλογες τοιχογραφίες του Μυστρά και του Γερακίου Πελοποννήσου, του Αγίου Όρους, της Μονής της Χώρας (Καχριέ), της Όμορφης Εκκλησιάς Αιγίνης, της Σερβίας, ορισμένων μακεδονικών και άλλων κρητικών μνημείων. Προσδιορίζονται επίσης η τεχνοτροπία και η τεχνική της εικονογράφησης, όπως εξελίχθηκαν κατά τις διαφορετικές περιόδους κατασκευής του κτιρίου. Παρατίθενται οι κτητορικές επιγραφές και τα χαράγματα του ναού.
Κρητικά Παλαιογραφικά. 18. Ο Παΐσιος Λιγαρίδης και οι περί Κρήτης χρησμοί.
Στα μέσα του 17ου αιώνα ο ιεράρχης Παΐσιος Λιγαρίδης συνέλεξε από βυζαντινές πηγές και προφορικές παραδόσεις χρησμούς που αναφέρονταν στην Κωνσταντινούπολη και τους ερμήνευσε ως προοικονομία για την επέμβαση της Ρωσίας στο εσωτερικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας υπέρ των ελληνορθόδοξων πληθυσμών. Το έργο του με τίτλο Χρησμολόγιον Κωνσταντινουπόλεως συνοδεύεται από αφιερωτική επιστολή προς τον αυτοκράτορα των Ρώσων Αλέξιο. Ένα αντίγραφο του κειμένου, που παραχωρήθηκε από τον Λιγαρίδη στον πατριάρχη Αντιοχείας Μακάριο στην Μολδοβλαχία το 1658, σώζεται σήμερα στην κυρίως Πατριαρχική Βιβλιοθήκη Ιεροσολύμων (κώδικας 160). Δεύτερο αντίγραφο των αρχών του 18ου αιώνα εμπεριέχεται στον κώδικα 23 του Μετοχίου Παναγίου Τάφου Κωνσταντινουπόλεως. Από τον παλαιότερο και καλύτερο μάρτυρα του κειμένου επιλέγονται και δημοσιεύονται οι χρησμοί που σχετίζονται με την Κρήτη.
Η ρεθεμνιώτισσα σουλτάνα Ευμενία Βεργίτση στις ευρωπαϊκές χαλκογραφίες και στα ελληνικά δημοτικά τρα
Πρώτη ευνοούμενη του σουλτάνου Μεχμέτ Δ΄ και μητέρα των διαδόχων του Μουσταφά Β΄ και Αχμέτ Γ΄ υπήρξε η σουλτάνα Gülnûs (ca. 1643-1715), η οποία είχε ρεθύμνια καταγωγή. Χαλκογραφίες των γάλλων χαρακτών Larmessin και Jollain και του φλαμανδού van Merlen διασώζουν το βαφτιστικό της όνομα, το οποίο ήταν Ευμενία, και ορισμένα ατομικά της χαρακτηριστικά, που επιβεβαιώνονται και από άλλες πηγές. Σε έκθεση του βενετού βαΐλου στην Κωνσταντινούπολη Giovanni Battista Donato αναφέρεται και το της επίθετό της: Βεργίτση. Η οικογένεια πράγματι απαντάται στο Ρέθυμνο σε πηγές της όψιμης βενετοκρατίας. Η απρόσμενη τύχη της χριστιανής σκλάβας που εξισλαμίστηκε και κατόρθωσε να ξεχωρίσει με την ομορφιά και την επιτηδειότητά της έδωσε αφορμή για τη δημιουργία δύο τουλάχιστον δημοτικών τραγουδιών με αρκετές παραλλαγές.
Δημοσιεύονται συνοδικά γράμματα, πατριαρχικές εγκύκλιοι και επιστολές που εστάλησαν από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριο ΣΤ΄ στην Κρήτη κατά τη διετία 1837-1839. Με τα έγγραφα αυτά ρυθμίζονται ορισμένες οικονομικές υποχρεώσεις της μητροπόλεως Κρήτης και των σταυροπηγιακών μονών του νησιού απέναντι στο πατριαρχείο, αποκαθίσταται ο θεσμός των εφόρων, περιορίζεται το ύψος της οικονομικής εισφοράς τεσσάρων σταυροπηγιακών μονών του νησιού υπέρ της αλληλοδιδακτικής σχολής των Χανίων και συντονίζεται η δράση της ορθόδοξης εκκλησίας εναντίον των λουθηροκαλβινιστών, με μέτρα που λαμβάνονται κατά της λειτουργίας του αμερικανικού αλληλοδιδακτικού σχολείου που είχε ιδρυθεί στα Χανιά· προαναγγέλλεται, τέλος, η άφιξη του πρωτοπαπά Αντωνίου στην Κρήτη για την παραλαβή της κινητής περιουσίας του εκλιπόντος αρχιμανδρίτη Νεοφύτου, την επιστασία των υποστατικών του πατριαρχικού θρόνου και τη συλλογή βοηθημάτων.
Κρητικά μελετήματα: Β΄. Αι μικρογραφίαι του Ερωτοκρίτου εις τον κώδικα του Λονδίνου
Στο χειρόγραφο Harley 5644 της Βρετανικής Βιβλιοθήκης του Λονδίνου, το οποίο παρήχθη το 1710 στο εξιταλισμένο καλλιτεχνικό περιβάλλον της Ζακύνθου, σώζεται το κείμενο του Ερωτοκρίτου με σειρά μικρογραφιών. Στις περισσότερες από αυτές διακρίνονται βαθύτατες επιδράσεις από την ιταλική και μάλιστα τη βενετική τέχνη. Υπάρχουν, ωστόσο, και ορισμένες μικρογραφίες που σχετίζονται με τη βυζαντινή εικονογραφική παράδοση, καθώς προέρχονται από πολύ συνηθισμένες θρησκευτικές συνθέσεις. Μια τρίτη κατηγορία μικρογραφιών παρουσιάζει έναν εντελώς ιδιάζοντα τρόπο απεικόνισης των οικοδομημάτων στο βάθος της σύνθεσης, ο οποίος θυμίζει σκηνογραφίες θεάτρου. Δεν αποκλείεται ο μικρογράφος να εμπνεύστηκε από κάποιο εικονογραφημένο χειρόγραφο κρητικού θεατρικού έργου, όπως η Ερωφίλη του Χορτάτση, που θα μπορούσαν να έχουν φέρει μαζί τους Κρητικοί πρόσφυγες στη Ζάκυνθο.
Τοιχογραφίες στην Κρήτη.
Καταγράφεται συνοπτικά ο ζωγραφικός διάκοσμος ορισμένων μεσαιωνικών ναών της Κρήτης: της Παναγίας (Κεράς), του Αγίου Γεωργίου Καβουσιώτη, του Αγίου Πνεύματος, του Σωτήρος, του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Παρασκευής στην Κριτσά· του Αγίου Ιωάννη Ευαγγελιστή Λιμνών· της Παναγίας Κεραγωνιώτισσας Λατσίδας· της Παναγίας Γκουβερνιώτισσας και του Αφέντη Χριστού στις Ποταμιές· του Αγίου Κωνσταντίνου, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Αντωνίου στο Αβδού· του Αγίου Παντελεήμονα Μπιζαριανού· του Αγίου Γεωργίου Σφακιώτη στο Διαβαϊδέ· του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Γεωργίου στον Ξυδά· της Αγίας Φωτεινής και του Αφέντη Χριστού Καστελίου· της Παναγίας Καρδουλιανού· των Εισοδίων Σκλαβεροχωρίου· της Αγίας Τριάδας, της Αγίας Παρασκευής και του Ασώματου στις Αρχάνες· της Παναγίας Χανουτιάς· των μονών Βροντησίου και Βαλσαμονέρου και του Αγίου Γεωργίου και Αϊ-κυρ-Γιάννη Αλικιανού.
Ριμάδα για τη θρόνιαση της Μητρόπολης του Αγίου Μηνά.
Δημοσιεύεται η Ριμάδα για τη θρόνιαση της Μητρόπολης του Αγίου Μηνά με βάση το αυτόγραφο του συντάκτη της Νικολή Μαρκάκη από το Χουδέτσι. Το έργο είχε ολοκληρωθεί στις 5 Μαΐου 1895, είκοσι μέρες μετά το γεγονός που παρουσίαζε. Αναδεικνύει τον πατριωτισμό και τη θρησκευτικότητα του απλοϊκού ριμαδόρου. Γράφηκε σε δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους στίχους και στη γλώσσα των χωριών της ανατολικής Κρήτης με στοιχεία δανεισμένα από τις εφημερίδες της εποχής και τη φρασεολογία της διοίκησης. Στην εισαγωγή, που προτάσσεται του κειμένου, γίνεται μια εκτενής ιστορική ανασκόπηση της τελευταίας περιόδου της τουρκικής κυριαρχίας στην Κρήτη. Η ίδρυση της μητρόπολης συνδέεται με την αναγνώριση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανεξιθρησκίας μέσω του Χάτι-Χουμαγιούν, που εκδόθηκε μετά τον Κριμαϊκό πόλεμο.
Ο Μάξιμος Μαργούνιος και οι παρισινές συλλογές της αλληλογραφίας του.
Πρόκειται για λεπτομερή κατάλογο 194 επιστολών από την αλληλογραφία του Επισκόπου Κυθήρων Μαξίμου Μαργουνίου (1549-1602), από τα χειρόγραφα του Parisini Supplément grec αρ. 621, 1310 και 1334. Προηγείται μια σύντομη βιογραφία του Κρητικού κληρικού και λογίου. Η περιγραφή κάθε επιστολής περιλαμβάνει τη διεύθυνση και την ημερομηνία στα Γαλλικά και τα Ελληνικά και την αρχή της επιστολής στα Ελληνικά. Παρατίθενται πίνακες συμφωνιών μεταξύ των χειρογράφων, ευρετήριο πρώτων γραμμών και ευρετήριο κυρίων ονομάτων. Οι επιστολές γράφτηκαν την εποχή της διαμονής του Μαργουνίου στη Βενετία το 1569-1601 και οι περισσότερες είναι του 1590-91. Το μεγαλύτερο μέρος των επιστολών γράφτηκε από τον ίδιο τον Μαργούνιο και απευθύνεται σε πάνω από 50 άτομα. Υπάρχουν και επτά δευτερεύοντα έργα του Επισκόπου.
Αγγλικά κρατικά έγγραφα για την πολιορκία του Χάνδακα.
Παρουσίαση αναφορών στην πολιορκία του Χάνδακα σε κρατικά έγγραφα της Αγγλίας. Υποστηρίζεται ότι ο Κρητικός Πόλεμος δεν μνημονεύεται παρά ελάχιστα στα διπλωματικά έγγραφα της χώρας προ του 1666, επειδή η παρουσία των Τούρκων δεν θεωρείτο απειλή για τα συμφέροντα της Αγγλίας. Αναδημοσιεύονται δυο εκτενείς αναφορές: μια επιστολή του Thomas Lynch, προσωπικού γραμματέα του Άγγλου Υπουργού Εξωτερικών Λόρδου Arlington, στην οποία περιγράφεται η αποτυχημένη επίθεση κατά των Τούρκων υπό την ηγεσία του Δούκα Μπωφόρ το 1669, και μια Ιταλικά γραμμένη σατιρική "Πράξη τελευταίας βούλησης και διαθήκη της πόλης του Χάνδακα", στην οποία καυτηριάζονται ορισμένοι από τους αμυνόμενους.
Anatolian Studies, vol. I 1951. Journal of the British Institute of Archaeology at Ankara.
Παρουσιάζεται ο πρώτος τόμος του περιοδικού Anatolian Studies, που εκδόθηκε από το Βρετανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Άγκυρας. Ο τόμος ανοίγει με μία έκθεση για τις ανακαλύψεις και τις επιστημονικές έρευνες στην Τουρκία κατά τα έτη 1949-50. Ακολουθούν τρία δημοσιεύματα με θέμα τις αγγλικές και τις αγγλοτουρκικές ανασκαφές στις περιοχές Πολατλί, Χαρράν και Ταβάρα. Παρέχονται περιλήψεις των δημοσιευμάτων αυτών, που εστιάζονται στη σημασία της κάθε τοποθεσίας από αρχαιολογική σκοπιά, στις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν σε αυτήν και στα συμπεράσματα που προέκυψαν από τη μελέτη των αρχαιολογικών ευρημάτων.
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Άγιος Κωνσταντίνος, Αγίου Κωνσταντίνου
Φωτογραφικό υλικό - Κρούστας
Mylonas G., Athens and Minoan Crete (Athenian Studies Presented to William Scott Ferguson). Harvard
Στη μελέτη του Γ. Μυλωνά για τη διαπίστωση αμέσων ή εμμέσων επιδράσεων της μινωικής Κρήτης στον αθηναϊκό πολιτισμό, εξετάζονται διεξοδικά τα σχετικά αρχαιολογικά, γλωσσολογικά, φιλολογικά, λαογραφικά και θρησκειολογικά επιχειρήματα, προκειμένου να αποδειχθεί ότι τυχόν άμεσες επιδράσεις δεν τεκμηριώνονται από τα αρχαιολογικά ευρήματα, τα προϊνδοευρωπαϊκά τοπωνύμια, τα φιλολογικά μνημεία ή από θρησκειολογικά και άλλα στοιχεία. Παρά την ευρύτητα στη διαπραγμάτευση του θέματος και την πρόθεση του συγγραφέα να αποδεσμευτεί από τις θεωρίες που έτειναν να αναγάγουν ολόκληρο τον ελληνικό πολιτισμό στη μινωική παράδοση, τα συμπεράσματά του κρίνονται ενίοτε αμφισβητήσιμα, ενώ παράλληλα επισημαίνονται ορισμένα σημαντικά μυθολογικά και θρησκειολογικά στοιχεία, που φαίνεται να ερμηνεύονται συνοπτικά ή να αγνοούνται.
'Σημείωμα Συντακτικής Επιτροπής'
Ο εκδότης και η συντακτική επιτροπή των Κρητικών Χρονικών προλογίζουν τον τόμο που αφιερώνεται στον Ιωάννη Καλιτσουνάκη. Εκφράζουν τη χαρά τους τόσο για την δημοσίευση σημαντικών κρητολογικών μελετών των μαθητών και φίλων του διαπρεπούς Κρητικού φιλολόγου, όσο και για την τιμή που είναι σε θέση να του αποτίσουν για την επιστημονική του προσφορά.
Η εν Ηρακλείω Μονή της Αγίας Αικατερίνης.
Στη σειρά των απορρήτων εγγράφων της βενετικής συγκλήτου (Senato Secreta), που φυλάσσεται στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας, εντοπίστηκε απόφαση της 12ης Ιανουαρίου 1495 (βενετικό έτος 1494) για την παραχώρηση ενός οικοπέδου στους μοναχούς της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών στον Χάνδακα. Στον χώρο αυτό οι μοναχοί μπορούσαν να οικοδομήσουν τρία καταστήματα σε αντικατάσταση εκείνων που διατηρούσαν παλαιότερα σε άλλη περιοχή και που είχαν κατεδαφιστεί λόγω της ανάπλασης του χώρου. Τα παλαιότερα εκείνα κτίρια είχαν επίσης χτιστεί σε οικόπεδο που τους είχε παραχωρήσει το δημόσιο ως αποζημίωση για τρία λιθόκτιστα καταστήματά τους, που χρειάστηκε να γκρεμιστούν κατά τη διάρκεια των οχυρωματικών έργων του 1479. Το έγγραφο εκδίδεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση.
Ζητήματα της Θυσίας του Αβραάμ (χρονολόγηση – ο ποιητής)
Εξετάζεται το ζήτημα των σχέσεων ανάμεσα στη Θυσία του Αβραάμ, στον Ερωτόκριτο και στα πρότυπά τους, τον Isach του Luigi Grotto και το Paris et Vienne αντίστοιχα, προκειμένου να υποστηριχθεί η άποψη ότι η Θυσία του Αβραάμ είναι μεταγενέστερη του Ερωτοκρίτου. Η σύνθεση της Θυσίας τοποθετείται χρονικά στο έτος 1635, σύμφωνα με τους τελευταίους στίχους του βενετικού χειρογράφου που περιέχει το έργο. Κατά συνέπεια ο Ερωτόκριτος ανάγεται στις πρώτες δεκαετίες του 17ου αιώνα. Υποστηρίζεται με επιφυλάξεις η υπόθεση να προέρχεται και η Θυσία από την πένα του Κορνάρου. Ελέγχεται, τέλος, το ενδεχόμενο ταύτισης του ποιητή με κάποιον συμβολαιογράφο Βιτσέντζο Κορνάρο ή με έναν συνονόματό του παπά, που έζησαν και οι δύο την εποχή στην οποία εντάσσονται τα έργα.
Φωτογραφικό υλικό των Μονών του Νομού Λασιθίου.
Περιλαμβάνονται φωτογραφίες της κάθε Μονής.
Fonti per la storia di Venezia – Archivi Notarili. Benvenuto de Brixano – notaio in Candia 1301-1302
Οι νοταριακές πράξεις που συνέταξε ο Benvenuto de Brixano στον Χάνδακα από τις 8 Απριλίου 1301 ως τις 3 Φεβρουαρίου 1302 δημοσιεύτηκαν από τον καθηγητή παλαιογραφίας Raimondo Morozzo Della Rocca. Πρόκειται για συμβόλαια ποικίλου περιεχομένου: πληρεξούσια, ενοικιαστήρια, δάνεια με ενέχυρα, συμβάσεις, εξοφλητήρια, αγοραπωλησίες εμπορευμάτων, ζώων και σκλάβων, και διαθήκες. Τα έγγραφα αυτά αποτελούν πολύτιμες πηγές για τη μελέτη ποικίλων πτυχών της ιστορίας του βενετοκρατούμενου ελληνισμού. Το πρωτογενές υλικό σώζεται στο φάκελο 141 της σειράς των κρητικών νοταρίων (Notai di Candia) του Κρατικού Αρχείου Βενετίας.
Σημειώσεις - Σκέψεις 28 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - V. Reich, Τίτλος- Εγώ κι ο Φρόιντ
Η Eπιτομή της Iεροκοσμικής Iστορίας του Νεκταρίου Ιεροσολύμων και αι πηγαί αυτής.
Η Επιτομή της ιεροκοσμικής ιστορίας του Νεκταρίου Ιεροσολύμων αποτελεί ανασκόπηση της ιστορίας της μονής του όρους Σινά, καθώς και της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής της από την εποχή του Μωϋσή έως την κατάκτηση της Αιγύπτου από τους Τούρκους. Μελετάται η παράδοση του κειμένου σε έντυπη και χειρόγραφη μορφή με αφετηρία την πρώτη έκδοση του 1677. Υποδεικνύονται ως πηγές του, εκτός από την Παλαιά Διαθήκη, ορισμένα αγιολογικά κείμενα και κάποια προσκυνητάρια του όρους Σινά, η χρονογραφία του Άραβα al-Makin, τα ιστορικά έργα του Ηροδότου και του Ιταλού Paolo Giovio, η περιγραφή του όρους Σινά του Παϊσίου Αγιαποστολίτη, αλλά και μία σειρά άλλων ομόθεμων κειμένων. Σταθμίζεται η αξία της Επιτομής ως ιστορικής πηγής και αναδεικνύεται ο θρησκευτικός και ο δημώδης χαρακτήρας της.
Οι μινωικοί σφραγιδόλιθοι της Συλλογής Γιαμαλάκη.
Στη Συλλογή Γιαμαλάκη περιέχονται τριακόσιοι πενήντα περίπου σφραγιδόλιθοι όλων των περιόδων του μινωικού πολιτισμού. Εντοπίστηκαν κυρίως στα Μάλια, στην Κνωσό και σε άλλες περιοχές της κεντρικής και ανατολικής Κρήτης, και προέρχονται από τάφους, ανάκτορα και οικίες. Δημοσιεύονται τμηματικά, σε κατηγορίες ανάλογα με τη χρονολογία και το σχήμα τους. Το πρώτο αυτό τμήμα της μελέτης εστιάζεται στους πρωτοκρητικούς σφραγιδόλιθους της συλλογής, και μάλιστα στους πρισματικούς, των οποίων παρέχεται περιγραφικός κατάλογος με ενδείξεις για την προέλευση και το σχήμα του καθενός, το υλικό κατασκευής, τις διαστάσεις, την κατάσταση συντήρησης, την ποιότητα εκτέλεσης και τα θέματα των σφραγίδων που περιέχουν. Δημοσιεύονται παράλληλα φωτογραφίες των αποτυπωμάτων τους. Μελετώνται, τέλος, οι διακοσμητικοί και παραστατικοί κύκλοι των συγκεκριμένων απεικονίσεων στο πλαίσιο των αισθητικών αντιλήψεων της εποχής.
Τουρισμός στο Λασίθι.
Freight 4 all newsletter no 3
Περιλαμβάνει την 3η και 4η τεχνική συνάντηση του έργου.
Βιβλιοκριτικές σημειώσεις για το Θεοτοκόπουλο ΙΙ
Παρουσιάζονται επτά εκδόσεις με θέμα τη ζωή και το έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που κυκλοφόρησαν από το 1947 ως το 1953. Πρόκειται για τα βιβλία των Jean Cassou, El Greco (έκδ. Somogy, Παρίσι 1950), Paul Henri Michel, Le Gréco, Peintures (έκδ. Éditions du Chêne, Παρίσι 1950), Maurice Serullaz, Le Christ en Croix, Le Greco (έκδ. Le Musée des Chefs d'Oeuvre, Παρίσι 1947), Antonina Vallentin, El Greco (έκδ. Fernand Hazan, Παρίσι 1951), Gabriel Rouchés, Greco (έκδ. Braun et Cie, Παρίσι 1950), Leo Bronstein, El Greco (έκδ. Idehurst Press, Λονδίνο 1951) και John Matthews, El Greco (έκδ. Η. Abrams, Νέα Υόρκη 1951 (;) και 1953). Ελέγχονται η ακρίβεια και η πληρότητα των παρεχόμενων πληροφοριών, οι προτεινόμενες χρονολογήσεις και η ποιότητα των φωτογραφιών.
Κρητικές ονομασίες φυτών
Κατάλογος με τις ονομασίες 57 φυτών όπως ακούγονται στην κρητική διάλεκτο, συλλογή των οποίων έγινε στα Ανώγεια, το Ασκύφου, τη Βιάννο, τις Βρύσες και το Ηράκλειο τον Οκτώβριο του 1938. Προτείνεται η χρήση του καταλόγου ως πηγή από τους συντάκτες μελλοντικού λεξικού της κρητικής διαλέκτου.
Ναοί - Ιερές Μονές Νομού Λασιθίου.
Σημαντική μονή της Β Βυζαντινής περιόδου είναι η μονή Φανερωμένης. Το μοναστήρι έχει φρουριακή μορφή και για αυτό το λόγο πρόσφερε καταφύγιο στους καταδιωγμένους χριστιανούς αλλά και στους πολεμιστές.Η Εκκλησία της Παναγίας της Κεραγωνιώτισσας, στην οποία ακόμη και σήμερα πραγματοποιούνται λειτουργίες.Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, γνωστός ως Παναγία Κερά είναι τρίκλιτος με τρούλο στο κεντρικό κλίτος. Οι τοιχογραφίες του ναού θεωρούνται ανώτερης ποιότητας και τέχνης εκ των οποίων οι παλιότερες είναι στο νότιο κλίτος και θεωρούνται οι πιο σημαντικές σ’ όλη την Κρήτη για την τεχνική αλλά και τα θέματά τους. Ανήκουν στην Παλαιολόγεια αναγέννηση, έχουν δηλαδή τα χαρακτηριστικά της Μακεδονικής Σχολής.Η Μονή Κρεμαστών βρίσκεται νότια της Νεάπολης και είναι κτισμένη στο τέλος του 16ου ή τις αρχές του 17ου αιώνα σε απότομη και κατάφυτη βουνοπλαγιά και δίνει την εντύπωση ότι κρέμεται. Σε αυτό οφείλει και το όνομά της. Στη μονή λειτούργησε καλά οργανωμένο κρυφό σχολειό, που με την πάροδο ...
Μια άγνωστος περιπέτεια της πόλεως των Χανίων το 1692.
Το 1692 οι Βενετοί κυριαρχούσαν σε όλη την Πελοπόννησο. Για να απασχολήσουν τα οθωμανικά στρατεύματα που βρίσκονταν έξω από τον Ισθμό της Κορίνθου, επιχείρησαν να δημιουργήσουν ένα νέο μέτωπο στην Κρήτη. Τον Ιούλη του έτους αυτού ο γενικός προνοητής θαλάσσης Δομήνικος Μοτσενίγος κατέπλευσε στα Χανιά και προσπάθησε επί 40 μέρες να τα καταλάβει. Ήρθε, ωστόσο, αντιμέτωπος με τη σθεναρή αντίσταση των Οθωμανών, με την κακή διαγωγή των βοηθητικών του στρατευμάτων και με κύμα λιποταξιών. Πολλοί κάτοικοι της περιοχής συντάχθηκαν με τις βενετικές δυνάμεις. Μετά τη λήξη του εγχειρήματος, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το νησί τους και να εγκατασταθούν στο Μοριά, όπου αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα επιβίωσης. Τα ιστορικά αυτά γεγονότα μελετώνται με βάση το αρχειακό υλικό που εντοπίστηκε στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας.
Κρητικά παλαιογραφικά. 3. Το “Υμνολόγιον” του Γεωργίου Λουμπάνου.
Ο κώδικας Oxon. Canon. Gr. 117, που φυλάσσεται στη Βοδλεϊανή Βιβλιοθήκη της Οξφόρδης, αντιγράφηκε από τον Γεώργιο Λουμπάνο το 1649 μέσα στην πολιορκούμενη πόλη του Χάνδακα. Ο Λουμπάνος συμπεριέλαβε στον κώδικα μια σειρά προσευχών, έμμετρων και πεζών, παραφρασμένων ενίοτε από προσευχητάρια, καθώς και συνοδικούς κανόνες για τη νηστεία μεταφρασμένους σε γλώσσα δημώδη με έντονα κρητικά ιδιωματικά στοιχεία. Έδωσε στη συλλογή του τον τίτλο Υμνολόγιον. Από το συγκεκριμένο χειρόγραφο αντλούνται και δημοσιεύονται δύο Ευχές εις την Παναγίαν Θεοτόκον και Δέσποιναν και η Προσευχή προς την εαυτού ψυχήν, όπου εμπεριέχονται αναφορές στην οθωμανική πολιορκία. Τα κείμενα αποτελούν, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, απανθίσματα εκκλησιαστικών συγγραφών· διακρίνονται ωστόσο για τον προσωπικό παλμό του δημιουργού και τη ζωντάνια στη γλώσσα.
Κρητικά Παλαιογραφικά. 1. Ο κώδιξ του Φραγκίσκου Barocci.
Ένα ιστορημένο χειρόγραφο των Χρησμών του Λέοντα του Σοφού σώζεται στη συλλογή των κωδίκων του Francesco Barocci, στη βιβλιοθήκη της Οξφόρδης (Oxon. Baroc. Graecus 170). Σύμφωνα με αφιέρωση που προτάσσεται του κειμένου, ο Barocci πήρε από τον βενετό αξιωματούχο Giacomo Foscarini την παραγγελία να αντιγράψει ένα παλαιότερο εικονογραφημένο χειρόγραφο των Χρησμών, να το μεταφράσει στα λατινικά, να αποκαταστήσει το κείμενο αφαιρώντας τις μεταγενέστερες παρεμβολές και να το εικονογραφήσει, εργασία που ο Barocci ολοκλήρωσε στην Κρήτη το 1577. Στην κωδικογραφική παραγωγή του Barocci συμπεριλαμβάνεται και ο κώδικας Lond. Burn. 105, που αντιγράφηκε το 1588 στη Βενετία. Οι Χρησμοί συμπληρώνονται με μια ανέκδοτη προφητεία από έναν ακόμα κώδικα της Οξφόρδης (Oxon. Laud. Graecus 52), που αντιγράφηκε το 1568 από τον Αντώνιο Επισκοπόπουλο.
Ο σεισμός των Χανίων του 1595.
Δημοσίευση επιστολής του 1596 του Βενετού ιατρού Onorio Belli, όπου περιγράφεται ο ισχυρός σεισμός της 16 Νοεμβρίου 1595 και οι επιπτώσεις του στην πόλη των Χανίων. Η επιστολή προς τον Alfonso Ragona παρουσιάζεται στα Ιταλικά καθώς και σε ελληνική μετάφραση του Στ. Σπανάκη. Ο Belli διορίστηκε προσωπικός ιατρός του γενικού προβλεπτή της Κρήτης Grimani το 1583 και τον συνόδευσε στον γύρο του νησιού. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε και τη βάση της Ιστορίας της Κρήτης του Belli, έργο το οποίο έχει σήμερα χαθεί αλλά διατηρείται με τη μορφή σύνοψης από τον Apostolo Zeno. Η επιστολή είναι από το χειρόγραφο MS R 122 sup. της Biblioteca Ambrosiana του Μιλάνου.
Ανέκδοτον μαρτύριον των εν Κρήτη Αγίων Δέκα μαρτύρων.
Δημοσιεύεται η Υπόμνησις εις το μαρτύριον των Αγίων Δέκα Μαρτύρων, που εκτελέστηκαν στη Γόρτυνα της Κρήτης κατά τους διωγμούς του αυτοκράτορα Δεκίου (249-251). Το κείμενο συντάχθηκε από τον πρεσβύτερο Κωνσταντινουπόλεως Ησύχιο και σώζεται στον κώδικα Neap. II bis 35 της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Νάπολης. Διαφέρει - κυρίως ως προς την εισαγωγή - από τις δύο άλλες παραλλαγές του ίδιου μαρτυρίου που είναι ήδη γνωστές βιβλιογραφικά: α) την παράφραση που έκανε το 10ο αιώνα ο Συμεών ο Μεταφραστής και η οποία δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από τον Cornelius το 1755 και β) μια παράφραση ανωνύμου, επίσης του 10ου αιώνα. Η έκδοση συνοδεύεται από ερμηνευτικές και κριτικές παρατηρήσεις.
Φωτογραφικό υλικό - Αγιά Φωτιά
Νέα ανέκδοτα βενετικά έγγραφα (1386-1420) περί του Κρητός ποιητού Λεονάρδου Ντελλαπόρτα.
Κρητός ποιητού Λεονάρδου Ντελλαπόρτα", Κρητικά Χρονικά ΙΒ΄ (1958), 387-434 Στο αρχείο του Δούκα της Κρήτης (Duca di Candia), που φυλάσσεται στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας, εντοπίστηκαν ορισμένα έγγραφα για τη ζωή και τη δράση του κρητικού ποιητή Λεονάρδου Ντελλαπόρτα και του γιου του Μπέρτου. Αφορούν υποθέσεις ιδιωτικού δικαίου και χρονολογούνται στα τέλη του 14ου και τις πρώτες δεκαετίες του 15ου αιώνα. Με τις νέες ειδήσεις που αντλούνται από αυτά, το συγγραφικό έργο του Ντελλαπόρτα μπορεί πλέον να τοποθετηθεί χρονικά ανάμεσα στο 1403 και το 1414 και ο θάνατός του το 1419 ή το 1420. Το σύνολο του αρχειακού υλικού δημοσιεύεται στο πρωτότυπο, μαζί με μετάφραση ή εκτενή περίληψη, και συνοδεύεται από σχόλια. Στο τέλος παρατίθεται πίνακας κυρίων ονομάτων.
Το ημερολόγιο του Κωσταντίνου Κοζύρη από την Κριτσά (μέρος 3ο)
Εκδίδεται το τρίτο και τελευταίο μέρος του προσωπικού ημερολογίου του Κωνσταντίνου Κοζύρη από την Κριτσά, το οποίο καλύπτει την περίοδο από τις 4 Αυγούστου 1837 έως τις 15 Ιανουαρίου 1845, χρονιά κατά την οποία αποχωρεί ο συντάκτης του από το τοπικό συμβούλιο του Μεγάλου Κάστρου. Τα δύο πρώτα μέρη του ημερολογίου μαζί με αναλυτική εισαγωγή είναι δημοσιευμένα σε προηγούμενα τεύχη του πρώτου τόμου των Κρητικών Χρονικών.
Ο τόπος της εν Κρήτη διαμονής Ιωσήφ του Βρυεννίου.
Μετά την επιστροφή του από την Κρήτη στην Κωνσταντινούπολη, γύρω στο 1400, ο βυζαντινός λόγιος Ιωσήφ Βρυέννιος, σε επιστολή του προς το φίλο του Γιαννούλη Δε Σπίγα, αντιπαραβάλλει την τραχύτητα του τόπου διαμονής του στο νησί με τις ομορφιές της Βασιλεύουσας. Τα κρητικά τοπωνύμια που αναφέρει συντελούν στην αναγνώριση της περιοχής όπου παρέμεινε ο Βρυέννιος για μια περίπου εικοσαετία. Πρόκειται για την ορεινή τοποθεσία Βουκολιές κοντά στο χωριό Σμάρι της επαρχίας Πεδιάδος, όπου και σήμερα σώζεται ναΐσκος του προφήτη Ηλία. Γύρω από την εκκλησία αυτή υπάρχουν ακόμα τα ερείπια παλιών κελιών.
Κρητικά σημειώματα
Στη Βιβλιοθήκη Χανίων, η οποία καταστράφηκε κατά τις πολεμικές επιχειρήσεις του 1941, είχαν εντοπιστεί δύο έντυπα με ενθυμήσεις. Δημοσιεύονται όσες από αυτές σώθηκαν επειδή αντιγράφηκαν εγκαίρως. Πρόκειται για μια είδηση σχετικά με σεισμικές δονήσεις κι εκλείψεις ηλίου και σελήνης που έγιναν αντιληπτές στην Κρήτη το 1805, καθώς και για την ενθύμηση της χειροτονίας του επισκόπου Κυδωνίας και Κισσάμου Αρτεμίου το 1831. Οι δύο σημειώσεις εμπεριέχονταν σε έκδοση του Κατά αιρέσεων του Συμεώνος Θεσσαλονίκης, που είχε πραγματοποιηθεί στο Ιάσιο το 1683. Το δεύτερο από τα κατεστραμμένα πλέον βιβλία ήταν μία έκδοση της Παλαιάς Διαθήκης, που είχε τυπωθεί στην Αθήνα το 1850. Σε αυτό είχε αντιγραφεί, από παλαιότερο βραχύ χρονικό, η πληροφορία για μία πανώλη που ξέσπασε στην Κρήτη το 1718.
Ανέκδοτα ιντερμέδια του Κρητικού Θεάτρου
Τα τέσσερα ιντερμέδια της κρητικής κωμωδίας Κατζούρμπος και το τέταρτο ιντερμέδιο του ποιμενικού δράματος Γύπαρης - Πανώρια δημοσιεύονται κριτικά με βάση το μοναδικό μάρτυρα των κειμένων, ένα κεφαλληνιακό χειρόγραφο που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας. Στην εισαγωγή της έκδοσης μελετάται η χειρόγραφη παράδοση, αναλύεται το περιεχόμενό τους και υποδεικνύονται ως πηγές τους ορισμένα έργα της ιταλικής δραματουργίας (όπως η Gerusaleme Liberata του Torquato Tasso), της λατινικής γραμματείας (Μεταμορφώσεις Οβιδίου, Σενέκας) και της ποιμενικής ποίησης. Οι συγγραφείς των ιντερμεδίων είναι άγνωστοι. Η σύνταξή τους τοποθετείται χρονικά μεταξύ του 1600 και του 1669. Είναι γραμμένα στην κρητική διάλεκτο της εποχής και σε ομοιοκατάληκτους δεκαπεντασύλλαβους. Η έκδοση συνοδεύεται από σημειώσεις και γλωσσάρι.
Πανίδα
Ανέκδοτα έγγραφα του Οικουμενικού Πατριαρχείου προς την εκκλησίαν της Κρήτης και την Δημογεροντίαν Η
Δημοσιεύεται μια σειρά εγγράφων που απέστειλε το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως στην εκκλησία Κρήτης και τη Δημογεροντία Ηρακλείου από το 1857 ως το 1869. Οι ιστορικές αυτές πηγές διαφωτίζουν ποικίλες πτυχές της εκκλησιαστικής ιστορίας του νησιού κατά την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας και κυρίως ορισμένα θέματα (κληρονομικά, εκπαιδευτικά κ.ά.) για τα οποία ήταν αρμόδιος ο Μητροπολίτης Κρήτης με την ιδιότητά του ως Προέδρου της Δημογεροντίας Ηρακλείου. Ο Μητροπολίτης ήταν επίσης υπεύθυνος απέναντι στο Πατριαρχείο και την Υψηλή Πύλη για όλα τα ζητήματα που αφορούσαν στη δράση των Χριστιανών του νησιού. Τα έγγραφα φυλάσσονται στα αρχεία της Δημογεροντίας Ηρακλείου και της Μητροπόλεως Κρήτης.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου ΣΤ'
Περιλαμβάνει όλα τα άρθρα του Τόμου ΣΤ' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Συγγραφείς του Κρητικού Πολέμου [Προσθήκη στο άρθρο "Εμμανουήλ, Κωνσταντίνος και Μαρίνος Τζάνε Μπουν
Υποδεικνύεται η ύπαρξη μίας σειράς έμμετρων ιστορικών κειμένων με θέμα τον Κρητικό Πόλεμο, τα οποία σώζονται σε χειρόγραφη ή έντυπη μορφή. Πρόκειται για το Βιβλίον ονομαζόμενον πάλη ήγουν μάχη των Τουρκών μετά του εκλαμπρωτάτου μεγάλου αυθεντός και πριντζίπου της λαμπρωτάτης Βενετίας, που εντοπίστηκε σε χειρόγραφο της Βιβλιοθήκης της Ρουμανικής Ακαδημίας στο Βουκουρέστι και που αποδίδεται κατά πάσα πιθανότητα στον κύπριο αρχιμανδρίτη Ιωακείμ Καντζελλιέρη, για το Θρήνο της Κρήτης του κρητικού πατριάρχη Αλεξανδρείας Γερασίμου Παλλαδά, καθώς και για τις έμμετρες ιστορικές διηγήσεις του Άνθιμου Διακρούση, του Μαρίνου Τζάνε Μπουνιαλή και του Αθανασίου Πικρού.
Φωτογραφικό υλικό του Ψηφιακού Βοτανικού Μουσείου
Περιλαμβάνει φωτογραφίες των φυτών, του τόπου που αναπτύσσονται και των σπόρων του κάθε φυτού καθώς και ένα χάρτη που απεικονίζει σε ποιες περιοχές φύεται το φυτό.
Συμπληρωματικά βιβλιογραφίας Ιωάννου Καλιτσουνάκη.
Συμπληρώνεται η βιβλιογραφία του Ιωάννη Καλιτσουνάκη, που είχε δημοσιευτεί στον Ζ΄ τόμο των Κρητικών Χρονικών, με ορισμένους ακόμα τίτλους συμβολών του σε ελληνικά και ξενόγλωσσα περιοδικά, επιστημονικών συγγραμμάτων του, λημμάτων σε λεξικά και εγκυκλοπαίδειες, βιβλιοκρισιών, ομιλιών, επιστολών, νεκρολογιών και μεταφράσεων, που κυκλοφόρησαν από το 1898 ως το 1953. Επιμέρους κατηγορίες στο βιβλιογραφικό αυτό συμπλήρωμα απαρτίζουν τα συγγράμματα τα οποία ανέγνωσε και στα οποία συνεργάστηκε, τα βιβλία τα οποία έλεγξε ενώ τυπώνονταν, καθώς και τα συγχαρητήρια γράμματα που συνέταξε σε αρχαία ελληνική γλώσσα. Παρατίθενται τέλος τα ονόματα των καθηγητών που αναγόρευσε σε επίτιμους διδάκτορες της Φιλοσοφίας κατά τους εορτασμούς της εκατονταετηρίδας του Αθηναϊκού Πανεπιστημίου το 1937, ενώ διατελούσε Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής.
Δύο σημειώσεις σχετικά με τις κρητικές τοιχογραφίες.
Δύο σύντομες συζητήσεις θεμάτων της τοιχογραφίας των κρητικών εκκλησιών. Η πρώτη αφορά στον θρήνο της Άννας και του Ιωακείμ στο ναό της Παναγίας Κεράς Κριτσά. Η σκηνή της “Οικίας των Αγίων Άννας και Ιωακείμ” βρίσκεται στο νότιο κλίτος του ναού, το αφιερωμένο στην Αγία Άννα, και αποτελεί μέρος του κύκλου της ζωής της Θεοτόκου. Προτείνεται ότι πρόκειται για απεικόνιση του θρήνου της Άννας και του Ιωακείμ έπειτα από την απόρριψη των προσφορών τους από τον αρχιερέα, σκηνή άγνωστη στη βυζαντινή τέχνη και σπανιότατη στη Δύση. Η δεύτερη σημείωση συνδέει την παράσταση της Κολακείας της Θεοτόκου, όπως απεικονίζεται στην Παναγία Κερά και το καθολικό της Μονής Βαλσαμονέρου, με ανάλογες της “Σχολής του Βορρά” από τη Σερβία και τη Μακεδονία.
Ο εις Αρτόν Ρεθύμνης ναΐσκος του Αγίου Γεωργίου
Στο ερειπωμένο χωριό Αρτός της επαρχίας Ρεθύμνης υπάρχει κατάγραφος ναΐσκος του Αγίου Γεωργίου των αρχών του 15ου αιώνα. Μελετάται η αρχιτεκτονική του και εξετάζεται λεπτομερώς ο γραπτός του διάκοσμος. Στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας εικονίζεται η Θεοτόκος. Στο βόρειο και το νότιο τοίχο υπάρχουν παραστάσεις που ανήκουν στον ευχαριστιακό, αγιολογικό κι ευαγγελικό κύκλο, σε ζώνες. η χαμηλότερη από αυτές εικονίζει ολόσωμους αγίους, η ενδιάμεση συνθέσεις που εμπνέονται από το συναξάριο του αγίου Γεωργίου και η ανώτερη το Δωδεκάορτο και άλλες ευαγγελικές κυρίως σκηνές. Ο δυτικός τοίχος καλύπτεται από τη Μέλλουσα Κρίση, που εκτείνεται και στα κοντινά τμήματα των μακρών πλευρών της εκκλησίας. Οι τοιχογραφίες μαρτυρούν ενημέρωση στις νέες εξελίξεις της κωνσταντινουπολίτικης τέχνης. Διαπιστώνονται επίσης αναμνήσεις της Μακεδονικής σχολής και ανατολικές επιδράσεις.
Ο χαρακτήρ του 'Ερωτοκρίτου'.
Τα έργα της κρητικής λογοτεχνίας είναι προϊόντα αστικού βίου συγγενή με τα σύγχρονά τους πνευματικά επιτεύγματα του δυτικού πολιτισμού. Ο ποιητής του Ερωτοκρίτου Βιτσέντζος Κορνάρος αναπλάθει στοιχεία της βυζαντινής και της δυτικής μεσαιωνικής παράδοσης και της νεότερης ιταλικής λογοτεχνίας σε μία νέα αναγεννησιακή δημιουργία. Οι ιστορικές ανακρίβειες του έργου οφείλονται στην προσπάθεια σύνθεσης ενός ιδεώδους ποιητικού κόσμου με ελληνικό χαρακτήρα. Η γλωσσική μορφή του χαρακτηρίζεται από τη συνειδητή χρήση του κρητικού ιδιώματος, που εμπλουτίζεται με αφομοιωμένα λόγια στοιχεία. Η δημοτικότητα του Ερωτοκρίτου κατά τους πρώτους αιώνες της κυκλοφορίας του οφείλεται στην ποιητική αξία του και στον εθνικό του χαρακτήρα. Άρχισε να παραμελείται από τα τέλη του 18ου αιώνα λόγω της καταγωγής του από το μεσαιωνικό και νεότερο παρελθόν του έθνους.
Τρία κρητικά χειρόγραφα.
Εξέταση των κωδίκων Marcianus XI. 19, Vindobonensis Gracus 244 και Baroccianus 216. Σχετικά με το πρώτο, προτείνεται ότι οι σημειώσεις στο χειρόγραφο του Φορτουνάτου προστέθηκαν μετά τη γραφή του κυρίως κειμένου και όχι μετά, και ότι βάσει αυτού το έργο χρονολογείται πριν από το Μάιο του 1666. Άλλες παρατηρήσεις υποδεικνύουν την ύπαρξη άγνωστης έκδοσης του Κατσούρμπου. Tα γλωσσικά λάθη στον Στάθη και στον Ζήνωνα αποδίδονται στην αντιγραφή από χειρόγραφα γραμμένα σε ιταλικούς χαρακτήρες. Παρατίθενται στοιχεία υπέρ της άποψης ότι ο Κώδικας Vondobondensis Gracus 244 γράφτηκε από έναν και μόνο άνθρωπο, και ότι το χειρόγραφο πρέπει να χρονολογηθεί γύρω στο 1520. Τέλος, προτείνεται νέα ανάγνωση για το σύντομο χειρόγραφο ποίημα στον Κώδικα Baroccianus 216, με την οποία προτείνεται ως πρότυπο το Β’ ειδύλλιο του Θεόκριτου.
Ο Άγιος Ανδρέας ο εν τη Κρίσει και η Κρήτη επί εικονομαχίας
Ο κρητικός άγιος Ανδρέας ο εν τη Κρίσει διαμορφώθηκε πνευματικά στα χρόνια της ποιμαντορίας του αρχιεπισκόπου Κρήτης Ανδρέα του Ιεροσολυμίτη. Η δράση του συνέπεσε χρονικά με την απόσπαση της εκκλησίας Κρήτης από την παπική δικαιοδοσία και την υπαγωγή της στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως λόγω των εικονομαχικών ερίδων. Mαρτύρησε για την εικονολατρική του τοποθέτηση στα μέσα του 8ου αιώνα. Το μαρτύριό του, ωστόσο, προβλήθηκε από τους πολιτικούς και εκκλησιαστικούς κύκλους της Κωνσταντινούπολης μονάχα μετά την απελευθέρωση του νησιού από τους Άραβες, κατά το δεύτερο μισό του 10ου αιώνα, στο πλαίσιο των προσπαθειών για την ενίσχυση του θρησκευτικού φρονήματος των Κρητικών, στις οποίες συγκαταλέγεται και η αποστολή στην Κρήτη του Νίκωνος του Μετανοείτε.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1954.
Κατά το 1954 ολοκληρώθηκε η έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου και του Μουσείου Ρεθύμνης και άρχισε η αναδιοργάνωση των τριών Συλλογών της Ανατολικής Κρήτης. Το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης εμπλουτίσθηκε με αντικείμενα της βυζαντινής, μεσαιωνικής και παλαιοτουρκικής περιόδου. Εργασίες αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν στην Κνωσό, στη Φαιστό, στο Ανάκτορο Μαλίων, στα Μέγαρα Τυλίσου και στη Μινωική Έπαυλη Σητείας. Προστατεύθηκαν ορισμένα μεσαιωνικά μνημεία του Χάνδακα: ο Άγιος Μάρκος, η Παναγία του Φόρου και η Παναγία των Σταυροφόρων. Συνεχίστηκαν τα έργα συντήρησης του Φρουρίου Λιμένος και των Μωσαϊκών Χερσονήσου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στο ύψωμα Ονυθέ Γουδελιανών Ρεθύμνης, στην πόλη της Σητείας και στην ευρύτερη περιοχή της, στη Βιάννο, στον Κατσαμπά, στη Φαιστό και στη Γόρτυνα. Ήρθαν επίσης στο φως αξιόλογα ευρήματα σε διάφορα σημεία του νησιού.
Ανέκδοτα έγγραφα της Τουρκοκρατίας εν Κρήτη των ετών 1684-1686.
Δημοσιεύεται σε ελληνική μετάφραση μια σειρά τουρκικών εγγράφων που αφορούν τις φορολογικές και άλλες αυθαιρεσίες των οργάνων της οθωμανικής διοίκησης στην Κρήτη, τις ομαδικές διαμαρτυρίες των χριστιανών και τις προσπάθειες του Σουλτάνου να πατάξει τις παρεκτροπές και να επιβάλει τη διατήρηση της τάξης και την προστασία των ραγιάδων. Για το σκοπό αυτό, και μάλιστα σε μια εποχή που η Υψηλή Πύλη είχε να αντιμετωπίσει σοβαρές δυσχέρειες ως προς τη γενικότερη εξωτερική της πολιτική, συγκλήθηκε έκτακτο ανακριτικό Διβάνιο στο Μεγάλο Κάστρο κι ένας πασάς καρατομήθηκε. Τα έγγραφα καλύπτουν τη χρονική περίοδο από το 1684 ως το 1686 και φυλάσσονται στο Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου.
Σημειώσεις - Σκέψεις 10 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας- Ευριπίδης, Τίτλος- Τραγωδίες
Φυσική Γεωγραφία Νομού Λασιθίου.
Ανέκδοτο γαλλικό χειρόγραφο γύρω στα τελευταία χρόνια της πολιορκίας του Χάνδακα (μέρος 2ο)
Κρητικά παλαιογραφικά. 4. Ο κώδιξ Harvard University, Riant 53
Ο κώδικας Harvard University Riant 53 απαρτίζεται από ιταλικά, ελληνικά και λατινικά έγγραφα που αφορούν την ιστορία της Κρήτης κατά την περίοδο της βενετικής κυριαρχίας. Αναφέρονται κυρίως σε ιδιωτικές υποθέσεις βενετών υπηκόων στο Χάνδακα, στο Ρέθυμνο, στα Χανιά ή και σε περιοχές εκτός του νησιού. Χρονολογούνται ανάμεσα στο 1523 και το 1680. Μπορούν να διακριθούν σε τρεις κατηγορίες: στα εκκλησιαστικά έγγραφα, με τα οποία ρυθμίζονταν τα ζητήματα που υπάγονταν στη δικαιοδοσία της λατινικής αρχιεπισκοπής, στα ναυτικά έγγραφα και στα σύμμικτα (σημειώσεις εξόδων, υπομνήσεις χρεών κ.ά.). Για τα πιο ενδιαφέροντα από τα έγγραφα αυτά γίνεται ειδική μνεία. Δημοσιεύεται ένα, η ελληνική διαθήκη του Θεοδοσίου Κορινθίου, η οποία πρέπει να έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα των σχέσεων μεταξύ ορθοδόξων και καθολικής εκκλησίας.
Κρητικά παλαιογραφικά. 8. Ο κωδικογράφος Αντώνιος Καλοσυνάς.
Ο κρητικός γιατρός και λόγιος Αντώνιος Καλοσυνάς έζησε το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα. Στην ιταλική πόλη Τρέντο, όπου βρισκόταν την εποχή της Συνόδου της Αντιμεταρρύθμισης, ήλθε σε επαφή με διακεκριμένους ισπανούς βιβλιόφιλους και με έναν από τους σημαντικότερους κωδικογράφους του Εσκοριάλ, τον επίσης κρητικό Νικόλαο Τουρριανό. Με προτροπή τους μετέβη στην Ισπανία και άρχισε να εργάζεται ως βοηθός του κωδικογράφου Ανδρέα Δαρμάριου στη Μαδρίτη. Από το 1567 ως το 1598 ήταν εγκατεστημένος στο Τολέδο. Σώζονται 41 τουλάχιστον χειρόγραφα που αντέγραψε κατά παραγγελία από πρότυπα ισπανικών βιβλιοθηκών, καθώς και κάποια πρωτότυπα συγγράμματα και αφιερωματικές επιστολές του. Δημοσιεύονται δύο από αυτές, που απευθύνονται η πρώτη στον αρχιδιάκονο του Τολέδο Garcia de Loyasa και η δεύτερη στον βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππο Β΄.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΜΑΙΟΣ 2025 - May 2025
Π78 - Πολιτιστμός- Λαογραφία - Ήθη - 'Εθιμα - Νομός Χανίων
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2023 - August 2023
Νέα στοιχεία δια την μελέτην των βυζαντινών τειχών του Χάνδακος
Με την κατεδάφιση ορισμένων τμημάτων των ενετικών τειχών κατά τις εργασίες οικοδομής του κινηματοθεάτρου Απόλλων αποκαλύφθηκαν μέρη του παλαιότερου αραβικού και βυζαντινού τείχους του Χάνδακα. Συμπληρώνεται έτσι η εικόνα που είχε σχηματιστεί για την εξελικτική διαμόρφωση του οχυρωματικού περιβόλου της πόλης με την εξέταση άλλων ανάλογων αρχαιολογικών ευρημάτων και βενετικών χαρτών. Ανιχνεύονται ο αριθμός των βυζαντινών πύργων και η μεταξύ τους απόσταση, καθώς και το ύψος και το σύστημα θεμελίωσης και εδράσεώς τους. Μελετάται επίσης ο τρόπος με τον οποίο τα τείχη διαπλατύνθηκαν και ενισχύθηκαν από τους Βενετούς. Ο οχυρωματικός περίβολος της δευτέρας βυζαντινής περιόδου προσδιορίζεται στο σύνολό του, τόσο ως προς τη μορφή και τη διάρθρωσή του, όσο και ως προς τη θέση του γύρω από την παλιά πόλη.
Συμβολή εις το τοπωνυμικόν, την τοπογραφίαν και την ιστορίαν των πόλεων και φρουρίων της Κρήτης. Γ'
Μελετώνται η θέση και η ονομασία ορισμένων αρχαίων πόλεων που βρίσκονταν στις βόρειες ακτές της Κρήτης, ανάμεσα στα ακρωτήρια του Δρεπάνου και του Σταυρού. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται αρχαίες, βυζαντινές και μεταβυζαντινές πηγές (κείμενα και χάρτες), που εξετάζονται εκ παραλλήλου με αρχαιολογικά ευρήματα και με αρχαία τοπωνύμια, τα οποία επιβίωσαν ως την εποχή που έγινε η έρευνα ή τουλάχιστον ως τους μεσαιωνικούς και τους νεότερους χρόνους. Οι αρχαίες πόλεις της συγκεκριμένης περιοχής είναι, από τα δυτικά προς τα ανατολικά, οι ακόλουθες: το Αμφιμάτριον, η Αμφίμαλα ή Αμφιμάλιον, η Υδραμία ή Ύδραμον, η Ρίθυμνα, το Άγριον ή Άριον, ο Πάνορμος, η Αυλών, η Αστάλη, το Παντομάτριον και το Δίον.
Μία Τουρκογραικική εγκύκλιος.
Δημοσιεύεται το ελληνικό κείμενο μιας έντυπης εγκυκλίου που εξέδωσε το Τοπικό Συμβούλιο Χανίων τον Ιούλιο του 1834 για την πάταξη της πορνείας. Το ίδιο κείμενο κυκλοφόρησε παράλληλα στην τουρκική γλώσσα. Κοινοποιήθηκε στον Πρόξενο της Αμερικής. Το περιεχόμενό του σημειώνεται επιγραμματικά τόσο στα αγγλικά όσο και στα ιταλικά πάνω στο έγγραφο. Πρόκειται για μια αυστηρή προειδοποίηση και αναγγελία των μέτρων που αποφάσισε να λάβει το Τοπικό Συμβούλιο Χανίων για τον έλεγχο των ερωτικών σχέσεων μεταξύ χριστιανών, οθωμανών και εβραίων ανδρών και γυναικών με άτομα είτε του ιδίου θρησκεύματος ή και διαφορετικών θρησκευμάτων. Η εγκύκλιος εντοπίστηκε στα Χανιά και κατατέθηκε στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.
Έκθεση για τη στρατιωτική κατάσταση της Κρήτης (1589)
Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση η έκθεση που υπέβαλε ανώτερος αξιωματούχος της Βενετίας στην Κρήτη προς τη βενετική κυβέρνηση αναφορικά με τη στρατιωτική κατάσταση του νησιού. Η έκθεση αποδίδεται στον Giovanni Batt(ist)a dal Monte, γενικό αρχηγό του πεζικού, και είναι αποτέλεσμα επιθεώρησης που έγινε μεταξύ των ετών 1585 και 1589. Παρουσιάζονται τα οχυρωματικά έργα που πραγματοποιήθηκαν κατά το παραπάνω διάστημα, ο εξοπλισμός, η οργάνωση και η μισθοδοσία του τακτικού μισθοφορικού στρατού της Βενετίας στο νησί, η κατάσταση των στρατιωτικών δυνάμεων της υπαίθρου και του ιππικού, καθώς και τα αποθέματα του “Βασιλείου της Κρήτης” σε πυροβόλα και πολεμοφόδια.
Το ημερολόγιο του Κωσταντίνου Κοζύρη από την Κριτσά (μέρος 2ο).
Συνεχίζεται η δημοσίευση του προσωπικού ημερολογίου του Κωνσταντίνου Κοζύρη από την Κριτσά με βάση τον κώδικα 253 του Τουρκικού Αρχείου Ηρακλείου. Όπως αναφέρεται και στην αναλυτική εισαγωγή του πρώτου τμήματος της έκδοσης, ο συντάκτης του ημερολογίου υπήρξε μέλος του τοπικού συμβουλίου του Μεγάλου Κάστρου. Το τμήμα του κειμένου που δημοσιεύεται εδώ καλύπτει την περίοδο από τις 18 Δεκεμβρίου 1831 έως τις 29 Ιουλίου 1837. Συνοδεύεται από λεπτομερή σχολιασμό που τίθεται σε υποσημειώσεις
Αι τοιχογραφίαι του Αγίου Ευτυχίου Ρεθύμνης.
Στην περιφέρεια του χωριού Χρωμοναστήρι Ρεθύμνης σώζεται ο ναός του Αγίου Ευτυχίου με σπαράγματα τοιχογραφιών. Ο τύπος του είναι συνήθης στα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου. έχει πιθανότατα δεχτεί ανατολικές επιδράσεις. Ο γραπτός του διάκοσμος ανάγεται στον 11ο αιώνα. Τα θέματα και το ιδιάζον ύφος των τοιχογραφιών μαρτυρούν και αυτά συγγένεια με έργα ανατολικά, τόσο ως προς την τεχνική τους εκτέλεση και το χειρισμό των γραμμών, όσο και ως προς τη ρεαλιστική τάση και εν μέρει την εικονογραφία. Σχετίζονται όμως και με μωσαϊκά βυζαντινής τέχνης. Η συνάντηση των ανατολικών και των βυζαντινών ρευμάτων στην Κρήτη παρήγαγε μια ιδιαίτερη ροπή της μοναστικής βυζαντινής ζωγραφικής, που απαντάται επίσης στα νησιά του Αιγαίου, στις ακτές της Πελοποννήσου και της Αττικής και στη Νότια Ιταλία.
Georg Karo, Erinnerungen. Greifen am Thron, erschienen bei Bruno Grimm, Baden-Baden 1959. Σελίδες 13
Ο "Νέστορας" της προϊστορικής και κλασικής αρχαιολογίας Georg Karo στο βιβλίο του με τίτλο Γρύπες παρά τον Θρόνον παρέχει μια λαμπρή συνολική εικόνα του μινωικού πολιτισμού. Παραθέτει τις αναμνήσεις του από τις πρώτες ανασκαφές της Κρήτης. Αναφέρεται στις μεθόδους και τα επιτεύγματα του Έβανς και των συνεργατών του. Διεξέρχεται μια σειρά σημαντικών θεμάτων, όπως η μινωική αρχιτεκτονική, η τοιχογραφία, η γλυπτική, η μικρογλυπτική των σφραγιδόλιθων, η μεταλλοτεχνία και η κεραμική. Ανιχνεύει τις σχέσεις του μινωικού πολιτισμού με τον μυκηναϊκό και τοποθετείται ως προς το πρόβλημα της καταγωγής του. Θέτει επίσης το ζήτημα της διάκρισης γνήσιων και κίβδηλων ευρημάτων. Το έργο συνοδεύεται από πλούσια καλλιτεχνική εικονογράφηση. Περιέχει, ωστόσο, κάποιες μικρές ανακρίβειες.
Περιλαμβάνει 1) Πέπλο αλάτων
Κρητοπελοποννησιακά.
Όπως έχει παρατηρήσει ο Γ. Χατζιδάκης, οι διάλεκτοι της Κρήτης, της Πελοποννήσου και των Κυκλάδων συναποτελούν τη φάση εκείνη της νεότερης ελληνικής γλώσσας από την οποία προήλθε η νεότερη κοινή. Για το λόγο αυτό πολλές σπάνιες λέξεις, που απαντώνται στα κείμενα της κρητικής λογοτεχνίας, διατηρούνται ακόμα και σήμερα στην Πελοπόννησο. Εξετάζονται μερικές από τις λέξεις αυτές, που είναι κοινές στο κρητικό ιδίωμα και στο ιδίωμα της Ηλείας. Πρόκειται για τους τύπους "παμπώνω", "σγομπιάζει", "κορμοσκυλιάζω", "κατάρθε", "ταρναρίζω", "καταμιτώνω", "πετσώνω", "ξεγκουσεμός", "μπουκούνια", "αλιάδα", "σοφεγάδα", "αφορμίζω", "ντηρούμαι", "βατσέλλι", "κεντινάριν", "κουτσούνα", "σκουτέλι", "μουρχούτα".
Το γράμμα εις την Κρήτην
Το ιδιότυπο γράμμα ,το οποίο απαντάται σε μια αρχαϊκή επιγραφή σε τοίχωμα του ναού του Δελφινίου Απόλλωνα στη Δρήρο, σε επιγραφή της Πραισού και σε ορισμένα άλλα μη ελληνικά κείμενα, θεωρήθηκε από παλαιότερους μελετητές ως μορφή τεθλασμένου ιώτα. Σε ένα, ωστόσο, επιτύμβιο επίγραμμα του 6ου αιώνα από τη Σίκινο χρησιμοποιείται για να αποδώσει το φθόγγο Χ. Καθώς το αλφάβητο της Σικίνου προέρχεται κατά πάσα πιθανότητα από το αλφάβητο της Κρήτης, ο ίδιος ή άλλος παρόμοιος φθόγγος θα πρέπει να δηλωνόταν με το συγκεκριμένο γράμμα και στις επιγραφές της Δρήρου και της Πραισού. Το γράμμα αυτό ήταν γενικότερα γνωστό στην Κρήτη, φαίνεται όμως ότι δε χρησιμοποιούνταν από τους Δωριείς Κρήτες, αφού η διάλεκτός τους δεν είχε λαρυγγικό φθόγγο.
Συμπλήρωμα στα Σφακιανά Σπίτια
Το άρθρο αυτό συμπληρώνει τη μελέτη του συγγραφέα με τίτλο "Σφακιανά σπίτια", που δημοσιεύτηκε στον ΙΑ΄ τόμο των Κρητικών Χρονικών. Παρουσιάζονται οι μορφολογικές διαφορές δύο σπιτιών των χωριών Αη Γιάννης και Αγιά Ρουμέλη από τους βασικούς αρχιτεκτονικούς τύπους των σφακιανών καμαρόσπιτων. οι διαφορές αυτές αποδίδονται στις ιδιαίτερες γεωφυσικές και οικονομικές συνθήκες των συγκεκριμένων περιοχών. Πρόκειται για τα σπίτια του Νίκου Γεωργέ και του Παύλου Μαρινάκη. Και στα δύο επικρατεί η ίδια αυστηρή λιτότητα, που χαρακτηρίζει γενικότερα τα κτίρια της επαρχίας Σφακίων.
Κρητικά παλαιογραφικά. 6. Η Γόρτυνα και ο Μιχαήλ Αποστόλης
Ο βυζαντινός λόγιος Μιχαήλ Αποστόλης επέλεξε ως τόπο κατοικίας του στην Κρήτη τη Γόρτυνα, όπως προκύπτει τόσο από την επιγραφή του έργου του Λόγος παραινετικός εκ Γορτύνης εις Ιταλίαν Ρώμης, όσο και από επιστολές του προς τον ιερέα Λαόνικο και τον κωδικογράφο Μιχαήλ Λυγίζο. Στην περιοχή αυτή, όπου θα πρέπει να είχε μεταφέρει και τη βιβλιοθήκη του, ανέπτυξε τις κωδικογραφικές του δραστηριότητες. Αυτόγραφά του, που φυλάσσονταν στη Βιβλιοθήκη της Ευαγγελικής Σχολής της Σμύρνης, καταστράφηκαν το 1922. Μια επίθεση που είχε κάνει ο Ανδρόνικος Κάλλιστος εναντίον του σώζεται και στον κώδικα Baroc. Graec. 165 της Βοδλεϊανής Βιβλιοθήκης της Οξφόρδης.
Κάποιες παρατηρήσεις πάνω στο Τραγούδι του Δασκαλογιάννη.
Σχολιάζεται το Τραγούδι του Δασκαλογιάννη του Παντζελιού στην έκδοση του Λαούρδα (1947). Συνεχίζοντας τις θεωρίες περί επικής ποίησης του Milman Parry, ο συγγραφέας διαφωνεί με τη θέση του J. A. Notopoulos ότι το Τραγούδι αποτελεί παράδειγμα αυθόρμητης προφορικής ποίησης. Το μακρύ αυτό τραγούδι έφτασε σε μας μέσα από τη χειρόγραφη παράδοση, σε αντίθεση με τις συντομότερες διασκευές του ποιήματος, που μεταδόθηκαν από στόμα σε στόμα στην περιοχή των Σφακίων. Τα γεγονότα που περιγράφονται στο εκτενές ποίημα συγκρίνονται με εκείνα των διασκευών των τελών του 19ου αι., όπου σημειώνονται αρκετές διαφορές, ορισμένες από τις οποίες προέρχονται από τα ακριτικά τραγούδια. Παράλληλα υπάρχει σημαντική αλλαγή στον χαρακτήρα του ίδιου του Δασκαλογιάννη, που παρουσιάζεται πολύ πιο ηρωικός στο μακρύτερο ποίημα.
Η μετανάστευσις των Ελλήνων εις την Κρήτην.
Το μεταναστευτικό κύμα των Αχαιών στην Κρήτη προηγήθηκε της καθόδου των Δωριέων, όπως αποδεικνύουν όχι μόνο τα αχαϊκά στοιχεία που επιβιώνουν σε δωρικές διαλέκτους της κεντρικής Κρήτης, αλλά και ορισμένα αρχαιολογικά ευρήματα που απηχούν επιδράσεις μυκηναϊκού πολιτισμού, του οποίου φορείς ήταν οι Αχαιοί. Σε μεταφορά μυκηναϊκών εθίμων στην Κρήτη κατά την υστερομινωική περίοδο αποδίδονται: α) η ύπαρξη μυκηναϊκού μεγάρου στη μινωική πόλη των Γουρνιών· β) ο μεγάλος αριθμός υστερομινωικών τάφων, που φανερώνει μεγαλύτερη φροντίδα για την ταφή των νεκρών· γ) η εμφάνιση θολωτών ταφικών μνημείων· δ) η συνήθεια κατασκευής κογχών και ορυγμάτων σε λαξευτούς τάφους· ε) η ιερότητα που αποδίδεται στον άνθρακα· στ) η εναπόθεση ειδώλων σε τάφους· ζ) η απεικόνιση της λατρείας του νεκρού στη σαρκοφάγο της Αγίας Τριάδας.
Περιλαμβάνει την χρονολόγηση των τοιχογραφιών όμως δεν παρατίθενται οι αντίστοιχες φωτογραφίες.
Σύντομη Ιστορία Νήσου Κρήτης και Ιστορία Νομού Λασιθίου
Το χρυσόβουλλον Αλεξίου Β΄ Κομνηνού και τα δώδεκα αρχοντόπουλα (1182 μ. Χ.)
Το ζήτημα της εγκατάστασης των γόνων δώδεκα αρχοντικών οικογενειών της Κωνσταντινούπολης στην Κρήτη κατά τα τέλη του 12ου αιώνα, προκειμένου να σταθεροποιηθεί η βυζαντινή κυριαρχία στο νησί, συνεξετάζεται με τα ιστορικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν από την ανάρρηση του Αλεξίου Β΄ Κομνηνού στον αυτοκρατορικό θρόνο μέχρι την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους. Ελέγχεται ως ανακριβής η άποψη παλαιότερων μελετητών που θεωρούσαν πλαστό το σχετικό χρυσόβουλλο του 1182 και που είχαν τοποθετήσει χρονικά τον εποικισμό στην εποχή του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού, μετά την επανάσταση του Καρύκη. Το χρυσόβουλλο αντιμετωπίζεται ως γνήσιο, αλλά αλλοιωμένο από μεταγενέστερες επεμβάσεις, και συνδέεται με δυτικές φεουδαλικές συνήθειες και με το ρόλο που ανέπτυξαν οι οικογένειες των δώδεκα αρχοντόπουλων αργότερα, την εποχή της βενετικής κυριαρχίας.
Ε. Κριαρά, Η Ρίμα Θρηνητική του Ιωάννου Πικατόρου. Ανάτυπον εκ της Επετηρίδος Μεσαιωνικού Αρχείου [Α
Ένα από τα σημαντικότερα έργα της μεσαιωνικής δημώδους λογοτεχνίας, η Ρίμα Θρηνητική του ρεθύμνιου Ιωάννη Πικατόρου, κυκλοφορούσε ως το 1942 σε μία "πεπαλαιωμένη" έκδοση του W. Wagner. Τη χρονιά εκείνη ο Εμμανουήλ Κριαράς δημοσίευσε βελτιωμένη μορφή του κειμένου στην Επετηρίδα του Μεσαιωνικού Αρχείου της Ακαδημίας Αθηνών. Στην παρούσα βιβλιοκρισία σταθμίζονται τα συμπεράσματα του Κριαρά ως προς τις συνθήκες σύνταξης του έργου και αναδεικνύονται όχι μόνο οι βελτιώσεις που επέφερε στο κείμενο ο νέος εκδότης, αλλά και η ποιότητα των σχολίων και του γλωσσαρίου με τα οποία εμπλουτίζεται η έκδοση. Υποδεικνύονται επίσης ορισμένες καλύτερες αναγνώσεις φθαρμένων χωρίων και κάποιες άγνωστες πηγές του κειμένου.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1958.
Κατά το 1958 συνεχίστηκαν οι εργασίες έκθεσης του Μουσείου Ηρακλείου. Εμπλουτίσθηκαν το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, τα Μουσεία Χανίων και Ρεθύμνης και οι συλλογές Γόρτυνας, Νεαπόλεως, Αγίου Νικολάου και Ιεράπετρας. Εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν στην Κνωσό, την Αμνισό, τη Φαιστό και την Αγία Τριάδα. Προστατεύθηκαν ορισμένα βενετικά και οθωμανικά μνημεία του Ηρακλείου και των Χανίων. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στις περιοχές της Λισσού, των Αρχανών, της Μονής Μαλεβυζίου, της Κάτω Βάθειας Πεδιάδος, του Ατσαλένιου Ηρακλείου, του Ροτασίου, της Απτέρας, των Καλυβίων Μεσαράς, της Λεβήνος και του Βυζαρίου. Οι ξένες αρχαιολογικές σχολές έκαναν ανασκαφές στη Μητρόπολη Γόρτυνας, στη Φαιστό, στον Άγιο Γεώργιο της Φαλάντρας και στην Κνωσό. Ήρθαν τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα κι επισημάνθηκαν νέοι αρχαιολογικοί χώροι σε διάφορα σημεία του νησιού.
Unistep - Presentation
Γενική Παρουσίαση του προγράμματος.
Κρητικά Παλαιογραφικά. 17. Μιχαήλ Αποστόλη, Μενέξενος.
Δημοσιεύεται το σύντομο πόνημα του Μιχαήλ Αποστόλη Μενέξενος ή Περί Τριάδος με βάση δύο αυτόγραφους κώδικες: τον Palatinus graecus 275 και τον Laurentianus graecus Plut. 10,25. Μεταγενέστερα αντίγραφα του ίδιου κειμένου εμπεριέχονται στον Escorialensis graecus 78 και στον Vindobonensis graecus 85, οι οποίοι χρονολογούνται στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα. Πρόκειται για έναν διάλογο με θέμα τον μονοθεϊσμό, που εκτυλίσσεται στη Γόρτυνα μεταξύ του κυδωνιάτη Μενέξενου, του γορτύνιου Διοφάνη και του Λαόνικου από το Βυζάντιο. Ο τελευταίος κατά πάσα πιθανότητα αποτελεί το προσωπείο του συγγραφέα. Το κείμενο εστιάζεται στην κριτική της μουσουλμανικής και ιουδαϊκής θρησκείας, ένα θέμα σύνηθες στη βυζαντινή γραμματεία. Η διαλογική μορφή του ήταν ιδιαίτερα αγαπητή στους δύο τελευταίους αιώνες του Βυζαντίου και στις αρχές της Αναγέννησης.
Οι Κρήτες τοξόται
Δημοσιεύεται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση ψήφισμα της Βενετικής Γερουσίας του 1513 με το οποίο ανατίθεται στις βενετικές αρχές της Κρήτης η στρατολόγηση 2000 τοξοτών. Συνιστάται να επιδιωχθεί η σύμπραξη των βενετών και κρητικών ευγενών, των αστών και άλλων παραγόντων, ώστε να εξασφαλισθούν ένας ή δύο τοξότες ανά χωριό, καθώς και τα έξοδα για τη μισθοδοσία τους επί έξι μήνες. Το έγγραφο εντοπίστηκε στο Κρατικό Αρχείο Βενετίας και αποτελεί μία από τις σπάνιες μνείες για τους κρήτες τοξότες κατά την περίοδο της βενετικής κυριαρχίας. Πάντως, οι εξαιρετικές ικανότητες των κατοίκων του νησιού στην τοξοβολία μαρτυρούνται ήδη από τον Διόδωρο Σικελιώτη. Μία λιθογραφία κρητικού τοξότη συμπεριέλαβε το 1703 ο Dapper στο βιβλίο του Description exacte des isles de l'Archipel.
Ανέκδοτος επιστολή του Χ΄ Ανδρέου Κριαρά (Συμβολή εις την ιστορίαν της επαναστάσεως του Χαιρέτη).
Στις παραμονές της επανάστασης του Χαιρέτη, ο καθηγητής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μισαήλ Αποστολίδης παροτρύνει έναν από τους πρωτεργάτες της Κρητικής Επανάστασης του 1821, τον Χατζη-Ανδρέα Κριαρά, να συμμετάσχει στον αγώνα, ξεσηκώνοντας τους συντοπίτες του Σφακιανούς. Στην απαντητική του επιστολή της 18ης Μαρτίου 1841 από τη Σύρο ο Κριαράς εκφράζει την πικρία του για τις απώλειες και τις ύβρεις που υπέστησαν κατά το προηγούμενο κίνημα οι Σφακιανοί και αποδίδει την τότε αποτυχία στην ασυνειδησία της αγγλικής, της γαλλικής και της ρωσικής πολιτικής. Η ευρωπαϊκή διπλωματία εξακολουθεί να εναντιώνεται στην ένωση της Κρήτης με την υπόλοιπη Ελλάδα. Εκτιμά, επομένως, ότι οι συνθήκες δεν έχουν ακόμα ωριμάσει για να επιτευχθεί η απελευθέρωση.
Κρητική Αποκάλυψις της Παναγίας.
Δημοσιεύεται μία άγνωστη κρητική παραλλαγή της Αποκαλύψεως της υπεραγίας Θεοτόκου δια τες κόλασες των αμαρτωλών, που σώζεται στον κώδικα Mss. Gr. XI 19 της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Βενετίας μαζί με έργα του κρητικού θεάτρου. Αντί εισαγωγής, προτάσσεται της έκδοσης ένα σημείωμα της συντακτικής επιτροπής των Κρητικών Χρονικών με τα πορίσματα στα οποία είχε καταλήξει ο εκδότης σε παλαιότερη μελέτη του ως προς το περιεχόμενο και τη σημασία του κειμένου, τις κύριες διαφορές του από άλλες Αποκαλύψεις, τη γλώσσα, την προέλευσή του και την πιθανή χρονολογία συγγραφής.
Ένας Κρητικός Περιοδονίκης.
Στοιχεία σχετικά με τη ζωή του Εργοτέλη, του πρώτου αθλητή κρητικής καταγωγής που έγινε περιοδονίκης, αν και στις νίκες στέφθηκε ως πολίτης της Ιμέρας. Επιγραφή σε χαλκό που βρέθηκε στην Ολυμπία προ του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ταυτίστηκε ως σημαντικό μέρος του επιγράμματος που είδε ο Παυσανίας κάτω από το άγαλμα του Εργοτέλη. Βάσει του ευρήματος προτείνεται αποκατάσταση ολόκληρου του τετράστιχου επιγράμματος, που απαριθμεί τις νίκες του αθλητή. Οι λόγοι που ανάγκασαν τον Εργοτέλη να εγκαταλείψει την Κνωσό μάς είναι γνωστοί από τον Πίνδαρο, αλλά καμία αναφορά στη γενέτειρά του δεν γίνεται στο επίγραμμα, το οποίο τονίζει πως θετή του πατρίδα ήταν η Ιμέρα.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1951
Χάρη στην αρωγή του σχεδίου Μάρσαλ και την εντατική προσπάθεια τόσο της ελληνικής αρχαιολογικής υπηρεσίας όσο και της αγγλικής, της ιταλικής και της γαλλικής αρχαιολογικής σχολής, προήχθησαν σημαντικά τα αρχαιολογικά ζητήματα της Κρήτης κι εντοπίστηκαν, είτε τυχαία είτε με ανασκαφές, αξιόλογα ευρήματα. Προχώρησαν ικανοποιητικά οι εργασίες για την επανέκθεση του Μουσείου Ηρακλείου· έγιναν έργα αποκατάστασης, στερέωσης και τουριστικής αξιοποίησης των ανακτόρων της Κνωσού και της Φαιστού· ετέθησαν οι βάσεις για την ίδρυση Ιστορικού Μουσείου· πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και εντοπίστηκαν νέα σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Η προσοχή των αρχαιολόγων στράφηκε κυρίως στις περιοχές Γρίβιλα Μυλοποτάμου, Πρασά Ηρακλείου, μινωικού μεγάρου Βαθυπέτρου, Καβουσίου, Παχειάμμου, Κατσαμπά, Κυπαρισσίου, Μεραμβέλλου, Γορτύνης και Μαλίων, αλλά και σε πολλά ακόμα σημεία σε ολόκληρο το νησί.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1950.
Παρουσιάζεται η αρχαιολογική κίνηση στην Κρήτη κατά το 1950 και συγκεκριμένα: οι εργασίες αποσυσκευασίας και επανέκθεσης των αντικειμένων του μουσείου Ηρακλείου· η στέγαση της συλλογής Νεαπόλεως· οι εργασίες αποκατάστασης των ανακτόρων Κνωσού και Φαιστού· η στερέωση δύο τοιχογραφημένων εκκλησιών της περιφέρειας Νεαπόλεως· οι προσπάθειες διάσωσης των μεσαιωνικών τειχών και ορισμένων ενετικών μνημείων του Ηρακλείου και του Ρεθύμνου· οι ανασκαφές στο Μέγαρο Βαθυπέτρου, στο σπήλαιο κοντά στο Καρνάρι, στον Άγιο Ιωάννη Ηρακλείου, στην Κνωσό, στην Ίτανο και στη Φαιστό· η περισυλλογή αρχαιοτήτων κοντά στο χωριό Καβούσι· τα τυχαία ευρήματα στις περιοχές της Γόρτυνας, των Αρχανών, του Κανένε Σητείας, του Πόρου Ηρακλείου, της Βαγιονιάς, των Σπηλίων Κνωσού και της αρχαίας Λύττου. Καταγράφονται, τέλος, αντικείμενα που αγόρασε το Μουσείο Ηρακλείου από ιδιώτες.
Κρητικά φιλολογικά. Α΄ Μεθοδικά ζητήματα της Κρητικής Λογοτεχνίας.
Με αφορμή τις παρατηρήσεις του Λίνου Πολίτη για την κριτική αποκατάσταση τριών κρητικών κειμένων, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στον ΙΒ΄ τόμο των Κρητικών Χρονικών, εξετάζονται ορισμένα μεθοδολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εκδότες των έργων της κρητικής λογοτεχνίας. Σταθμίζεται η αξιοπιστία των εμπορικών και λαϊκών εκδόσεων της Βενετίας. Υπογραμμίζεται η σημασία της λογικής συνέπειας του περιεχομένου και η αξία ορισμένων κριτηρίων μορφής, όπως η γλώσσα, η σύνταξη, το ύφος και η στιχουργία ενός ποιητή, για τον έλεγχο της γνησιότητας των παραδεδομένων γραφών. Επικρίνεται η υπερβολική προσήλωση στις πηγές. Διερευνώνται, τέλος, οι περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί η αρχή της ομοιομορφίας.
Φωτογραφικό υλικό - Ψυχρό
Περιλαμβάνει την χρονολόγηση των τοιχογραφιών με αντίστοιχες φωτογραφίες.
Εν φορολογικόν έγγραφον του 1860.
Μια έντυπη κοινοποίηση για την υποχρέωση καταβολής του στρατιωτικού φόρου, που εκδόθηκε από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία της οθωμανικής διοίκησης στο Ηράκλειο, βρέθηκε στην πατρική οικία του Ι.Σ. Αλεξάκη στο χωριό Έξω Ποτάμους της επαρχίας Λασιθίου, μεταξύ άλλων εγγράφων που αναφέρονται σε γεγονότα των ετών 1792-1898. Στο έγγραφο, το οποίο είναι συνταγμένο σε τουρκική γλώσσα, συμπληρώνεται χειρόγραφα το ύψος του φόρου που έπρεπε να καταβληθεί από τους χριστιανούς κατοίκους του χωριού για τα έτη 1857 και 1858. Δημοσιεύεται η περιληπτική ελληνική μετάφραση του τουρκικού εγγράφου, η οποία έγινε από τη Δημογεροντία του Ηρακλείου και σημειώθηκε κάτω από το τουρκικό κείμενο, προτού αυτό αποσταλεί στον παραλήπτη, που δεν αποκλείεται να ήταν ο πρόεδρος του χωριού.
Ιωάννου Β. Παπαδοπούλου (καθηγητού του Πανεπιστημίου): Η Κρήτη υπό τους Σαρακηνούς, Athen. Verlag de
Στη μελέτη του Ιωάννη Παπαδόπουλου με θέμα την αραβοκρατία στην Κρήτη εξετάζεται η εξάπλωση των Αράβων στη Μεσόγειο, η κατάσταση που επικρατούσε στην Κρήτη ειδικά, αλλά και στο Βυζάντιο γενικότερα, από τις παραμονές της άλωσης έως την ανάκτηση του νησιού από το Νικηφόρο Φωκά, οι συνθήκες εγκατάστασης των αράβων εμίρηδων στο νησί και οι τύχες των αυτοχθόνων. Μολονότι αναγνωρίζεται η πρωτοτυπία του θέματος, καταλογίζεται στο συγγραφέα προχειρότητα, αδιάκριτη επίθεση κατά παλαιοτέρων Ελλήνων ιστορικών, αντιφάσεις ως προς την τοποθέτηση απέναντι σε καίρια ζητήματα, έλλειψη ισορροπίας ανάμεσα στον όγκο και στη σημασία της ύλης και παράλειψη σημαντικών πηγών και βοηθημάτων, όπως το ποίημα του Θεοδοσίου του Διακόνου και οι χειρόγραφες Σημειώσεις περί καταλήψεως της Κρήτης επί Μιχαήλ του Τραυλού υπό των Αγαρηνών.
Συνεχίζεται η έκδοση πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας με έγγραφα των ετών 1836-1860. Συγκεκριμένα δημοσιεύονται: α) επιστολή του μητροπολίτη Ηρακλείας Διονυσίου στον μητροπολίτη Κρήτης Μελέτιο· β) επιστολή των αρχιερέων της Ιερουσαλήμ προς τον Κρήτης Μελέτιο· γ) επιστολή κληρικού ονόματι Γαβριήλ προς τον Κρήτης Μελέτιο· δ) καταγραφή της κινητής περιουσίας του Κρήτης Μελετίου μετά τον θάνατό του· ε) επιστολή του Ηρακλείας Διονυσίου στις αδελφές του αποβιώσαντος μητροπολίτη Μελετίου· στ) επιστολή του γραμματέα του μητροπολίτη Νικομηδείας προς τον επίσκοπο Χερρονήσου Μελέτιο· ζ) επιστολή του Αυξεντίου στον επίσκοπο Χερρονήσου Μελέτιο· η) γράμμα κατοίκων του Ηρακλείου προς τον Πατριάρχη και τη Σύνοδο, με το οποίο αιτείται να μη γίνει αποδεκτή η παραίτηση του μητροπολίτη· θ) πρόσκληση του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κυρίλλου προς τον Στέφανο Νικολαΐδη.
Σημειώσεις - Σκέψεις 32 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Σοφοκλής, Τίτλος- Αντιγόνη
Πρωτόκολλον του Γενικού Αρχηγείου των ανατολικών επαρχιών Κρήτης κατά την επανάστασιν του 1878 .
Δημοσιεύεται το πρωτόκολλο εξερχομένων του Γενικού Αρχηγείου των ανατολικών επαρχιών της Κρήτης κατά την Επανάσταση του 1878. Στο Αρχηγείο συμμετείχαν ο Κωνσταντίνος Σφακιανάκης ως Γενικός Αρχηγός, ο Αντώνιος Ζωγράφος-Ξανθουδίδης ως Υπαρχηγός, ο Δράκος Σφακιανάκης ως Αρχιυπασπιστής και Αρχιγραμματέας και ο Δαυίδ Ξανθουδίδης ως Ανθυπασπιστής και Υπογραμματέας. Διηύθυναν τις πολεμικές επιχειρήσεις των επαρχιών Πεδιάδος, Ρίζου (Βιάννου), Λασιθίου, Μεραμβέλλου, Ιεράπετρας και Σητείας. Το πρωτόκολλο περιήλθε στο προσωπικό αρχείο του Δράκου Σφακιανάκη και στη συνέχεια στο Αρχείο Ιστορικών Εγγράφων και Φωτογραφιών του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης. Περιέχει τις διαταγές και τα έγγραφα που εκδόθηκαν από την 23η Μαρτίου ως την 21η Ιουλίου 1878, καταχωρημένα σε περίληψη ή σε αντίγραφο, κατά χρονική σειρά και με αύξοντα αριθμό.
Π78 - Πολιτιστμός- Λαογραφία - Ήθη - 'Εθιμα - Νομός Λασιθίου.
Σημειώσεις - Σκέψεις 14 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας - Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Τίτλος - Εξάρτηση και
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου ΙΑ'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων που περιλαμβάνονται στον Τόμο ΙΑ' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Ανέκδοτα έγγραφα της Τουρκοκρατίας εν Κρήτη. Δύο έγγραφα ρυθμιστικά του μετά την άλωσιν της Κρήτης φ
Αμέσως μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Οθωμανούς εκδόθηκαν αυτοκρατορικά διατάγματα που προέβλεπαν την απογραφή των φορολογουμένων χριστιανών του νησιού και το διακανονισμό του φορολογικού συστήματος που επρόκειτο να ισχύσει. Συντάχθηκαν τότε μεταξύ άλλων δύο έγγραφα, που ανάγονται στο 1671: η Νέα Κανονιστική Διάταξις του φορολογικού συστήματος και η απογραφή των αρρένων χριστιανών του ανατολικού διαμερίσματος της Κρήτης, που κατοικούσαν από το Μυλοπόταμο ως τη Σητεία και που υπόκειντο σε κεφαλικό φόρο. Τα τουρκικά αυτά έγγραφα καταχωρήθηκαν σε κώδικες του Ιεροδικείου Ηρακλείου, από όπου και δημοσιεύονται σε ελληνική μετάφραση, με σύντομη εισαγωγή και σχόλια.
Μια δίκαιη αποκατάσταση.
Η πρώτη κριτική έκδοση του Ερωτοκρίτου είχε προγραμματιστεί από κοινού από τον Στέφανο Ξανθουδίδη και τον Στυλιανό Μιχ. Αλεξίου. Προμηθεύτηκαν αντίγραφα του χειρογράφου του Λονδίνου και των δύο παλαιότερων εκδόσεων και επεξεργάστηκαν μαζί το κείμενο για μια πενταετία. Το 1910 συνυπέγραψαν ένα συμφωνητικό με το οποίο μοιράζονταν την επιστημονική ευθύνη, ενώ τα έξοδα για την εκτύπωση αναλάμβανε ο Αλεξίου. Οι πρώτες διαφωνίες μεταξύ τους εμφανίστηκαν κατά τις διορθώσεις των τυπογραφικών δοκιμίων του πρώτου τυπογραφικού φύλλου του κειμένου. Ο Αλεξίου, ο οποίος προτιμούσε τη χρήση του τύπου "Ρωτόκριτος" αντί του λογιότερου "Ερωτόκριτος" στον τίτλο της επικεφαλίδας, καθώς και τη φωνητική απόδοση ορισμένων λέξεων και τύπων, αποφάσισε μετά από μακρές συζητήσεις να αποχωρήσει από την επιστημονική επιμέλεια της έκδοσης. Η εκτύπωση ολοκληρώθηκε με μοναδικό εκδότη τον Ξανθουδίδη το 1915.
Η μινωική θεά μεθ’ υψωμένων χειρών.
Ο τύπος της θεάς με υψωμένα χέρια αποτελεί τον κύριο τρόπο παράστασης της θεότητας κατά τους ΥΜ ΙΙΙ χρόνους. Μελετάται η σειρά των μεγάλων ΥΜ ΙΙΙ και υπομινωικών ειδώλων και οι σύγχρονές τους παραστάσεις του συγκεκριμένου τύπου. Εξετάζεται η σχέση τους με τα μυκηναϊκά πτερυγωτά ειδώλια και με ανάλογα παλαιότερα δείγματα. Επισημαίνονται τα ανατολικά και αιγυπτιακά παράλληλά τους. Υποστηρίζεται ότι ο τύπος έχει προέλευση ανατολική και ότι εισήχθη στην Κρήτη κατά τους ΜΜ Ι-ΙΙ χρόνους. Η χειρονομία της θεάς συσχετίζεται με τη στάση των ανατολικών πρεσβευουσών θεοτήτων. επρόκειτο κατά πάσα πιθανότητα για μια ενιαία θεότητα, που διεσπάτο κατά τη λατρεία σε περισσότερες όμοιες υποστάσεις. Στο επίμετρο διερευνάται η επιβίωση του τύπου κατά τους ελληνικούς χρόνους. Δημοσιεύονται επίσης ορισμένα νέα δείγματα.
Κρητικαί σελίδες (μέρος 1ο).
Μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Οθωμανούς, κρητικοί πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στη Ζάκυνθο. Συμβολαιογραφικές πράξεις, που τους αφορούσαν, σώζονταν στο Αρχειοφυλακείο Ζακύνθου πριν την καταστροφή του από την πυρκαγιά του 1953. Για ορισμένα από τα έγγραφα αυτά υπάρχουν περιλήψεις ή μεταγραφές που είχαν γίνει από τον αρχειοφύλακα Λεωνίδα Ζώη. Δημοσιεύεται η περίληψη ενός πληρεξουσίου που έκανε ο Ιωάννης Μελισσηνός στον Φραγκίσκο Φοσκαρίνη το 1673 για την είσπραξη χρηματικού ποσού από το κρητικό μοναστήρι της Παναγίας Ακρωτηριανής. Επίσης εκδίδεται η διαθήκη του ρεθύμνιου Νικολού Μουσούρου του 1678 και η πράξη καταχώρισης στα πρακτικά ζακύνθιου συμβολαιογράφου των εγγυήσεων που είχε δώσει ο ιερέας Βαρθολομαίος Σηρόπουλος, εφημέριος του Αγίου Σπυρίδωνα του Χάνδακα, στις παραμονές της άλωσης για την φύλαξη εικόνων του ναού.
Κρητικαί σελίδες (μέρος 2ο)
Δημοσιεύονται τέσσερα έγγραφα κρητικού ενδιαφέροντος, που φυλάσσονταν στο Αρχειοφυλακείο Ζακύνθου πριν την καταστροφή του από την πυρκαγιά του 1953. Πρόκειται για τη διαθήκη του ρεθύμνιου αγιογράφου Ηλία ή Ηλιού Μόσκου (1666), για δύο συμβόλαια που αφορούν δάνεια τα οποία παρείχε ο μητροπολίτης Κρήτης Νικηφόρος Σκοτάκης στον Γιάννη Λεοταράκη, τον Θοδωρή Ποδόχτη και τον Γιάννη Σωμερίτη, προκειμένου να ασφαλιστούν τα εμπορεύματα που μετέφεραν με πλοία (1683), καθώς και για την ομολογία του ιερέα που τέλεσε το μυστήριο του γάμου του ζακύνθιου ευγενή Κωνσταντίνου Σιγούρου και τη Ζαμπέλλα Μουσουροπούλου από τα Χανιά (1648). Παρέχονται επίσης ορισμένα στοιχεία για τη δράση του Μόσκου, που είχαν αντληθεί από άλλα έγγραφα του Αρχειοφυλακείου Ζακύνθου.
Η Συλλογή Γιαμαλάκη κατά το έτος 1950.
Η Συλλογή Γιαμαλάκη εμπλουτίστηκε κατά το 1950 με αρχαιολογικά ευρήματα ποικίλης προελεύσεως, που παρουσιάζονται συνοπτικά κι εντάσσονται στα αντίστοιχα καλλιτεχνικά ρεύματα. Πρόκειται για έναν πήλινο πρωτογεωμετρικό ναΐσκο και είκοσι πρωτογεωμετρικά αγγεία, που απαρτίζουν ένα ενιαίο σύνολο, τρεις κεφαλές πήλινων χυτών ειδωλίων από την Αξώ, τρεις πήλινες άκρες χειρών, ένα τεμάχιο πίθου από τον Πρινιά, τεμάχια αγγείων ρωμαϊκών χρόνων, τρία σιδερένια εγχειρίδια από τη Αξώ, τέσσερις χάλκινες σμίλες από τον Πύργο Μονοφατσίου, ένα διπλό πέλεκυ και τέσσερις μονόστομους από το Βουτουφού Πεδιάδας, είκοσι τρεις ανατολικούς κυλίνδρους από αιματίτη, έναν κύλινδρο από λευκό λίθο, επτά σασσανιδικές σφραγίδες, τριάντα τρεις σφραγίδες από την Κρήτη, δύο επιγραφές ρωμαϊκών χρόνων από την Αξώ, μια αργυρή πόρπη, τρεις χάλκινες βελόνες και τεμάχια αργυρών προελληνικών κοσμημάτων.
Ο Θεοτοκόπουλος στην αυλή του Φιλίππου Β'.
Η γυναικεία μορφή που απεικονίζεται στο πορτρέτο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου “Νέα με Γούνα", της συλλογής Stirling-Maxwell της Γλασκώβης, μπορεί να ταυτιστεί με τη μεγαλύτερη κόρη του ισπανού ηγεμόνα Φιλίππου Β΄ Καταλίνα Μικαέλα. Η ταύτιση, που υπαγορεύεται από την εντυπωσιακή ομοιότητα της συγκεκριμένης μορφής με την "Ινφάντα Καταλίνα Μικαέλα" του ισπανού ζωγράφου A. Sanchez Coello, ενισχύεται με ιστορικά επιχειρήματα. Το έργο τοποθετείται χρονικά στην περίοδο της παραμονής του Θεοτοκόπουλου στην ισπανική αυλή, μεταξύ του 1579-1582, και εντάσσεται σε μια ομάδα προσωπογραφιών, που μπορούν να αναχθούν στην ίδια περίοδο χάρη στην τεχνοτροπία τους, στη ζωγραφική αντίληψη που αναδεικνύουν και σε ορισμένες εξωτερικές λεπτομέρειες τους.
Περί τον θρύλον της Ατλαντίδος.
Η διήγηση για τη χαμένη Ατλαντίδα, όπως τη μετέφεραν στο Σόλωνα οι Σαΐτες ιερείς στην Αίγυπτο, αποτελεί ένα μύθο με ιστορικό πυρήνα, ένα συνονθύλευμα δηλαδή επεισοδίων που έχουν παραμορφωθεί κατά τρόπο τυπικό στην παράδοση των μύθων κι έχουν τοποθετηθεί εκτός τόπου και χρόνου. Πρόκειται για την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας γύρω στο 1500 π.Χ. και τη σύγχρονη εξαφάνιση των Κρητών από τις αιγυπτιακές αγορές, που υπήρξαν ίσως οι αφορμές του μύθου του καταποντισμού· για τον περίπλου της Αφρικής από τους Φοίνικες, που ενδεχομένως εξηγεί την τοποθέτηση της πόλης στον Ατλαντικό Ωκεανό· για επιδρομές ιταλιώτικων λαών, που παρουσιάζονται ως επιδρομές των Ατλαντίων· για τη φήμη, τέλος, της ανδρείας των Ιώνων οπλιτών, που προσετέθησαν στο μύθο ως αήττητος στρατός των Αθηναίων.
Έκθεσις πεπραγμένων του Δ. Σ. κατά το έτος 1960.
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1960. Στο διάστημα αυτό αντιμετωπίστηκε ικανοποιητικά το οικονομικό ζήτημα. Αποφασίστηκε η επέκταση του Μουσείου. Εμπλουτίσθηκαν οι συλλογές του, η βιβλιοθήκη και το αρχείο. Συνεχίστηκαν οι εργασίες αποκατάστασης του Αγίου Μάρκου. Έγινε η προεργασία για τη διοργάνωση του Α΄ Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου. Δημοσιεύτηκε η μελέτη του Ν. Παναγιωτάκη με τίτλο Θεοδόσιος ο Διάκονος και το ποίημα αυτού Άλωσις της Κρήτης. Συνεχίστηκε η ταξινόμηση του Αρχείου της Δημογεροντίας Ηρακλείου. Επιχορηγήθηκε η έμμετρη λαογραφική συλλογή του Ι. Καραταράκη με τίτλο Η θανή στην Κρήτη. Η Εταιρία έχασε τρία μέλη της, τον Νικόλαο Τζανάκη, τον Θρασύβουλο Σταυράκη και τον επίσκοπο Ιεράς και Σητείας Φιλόθεο. Εγγράφηκαν σε αυτή νέα μέλη.
Π78 - Πολιτιστμός- Κρητικά Χρονικά Τομος Β'
Έκθεσις πεπραγμένων του Δ. Σ. της Ε.Κ.Ι.Μ. κατά το έτος 1958.
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1958. Στο διάστημα αυτό καταβλήθηκαν προσπάθειες για την αντιμετώπιση του οικονομικού προβλήματος. Συγκροτήθηκε η αίθουσα Νίκου Καζαντζάκη, συμπληρώθηκαν οι εργασίες έκθεσης του Μουσείου κι εμπλουτίσθηκαν οι συλλογές του. Εμπλουτίσθηκαν επίσης η βιβλιοθήκη και το αρχείο. Συνεχίστηκαν οι εργασίες αποκατάστασης του Αγίου Μάρκου και εκδόθηκε εικονογραφημένο τεύχος με θέμα την αναστήλωση, την ιστορία και την αρχιτεκτονική του. Πραγματοποιήθηκε ο Ξανθουδίδειος Λαογραφικός Διαγωνισμός, επιχορηγήθηκε έκδοση του Στέργιου Σπανάκη και οργανώθηκαν διαλέξεις. Έγινε η τελετή των αποκαλυπτηρίων της προτομής του Καζαντζάκη. Ολοκληρώθηκε η ευρετηρίαση των Απομνημονευμάτων του Κριτοβουλίδου και τμήματος της Ιστορίας του Ψιλάκη. Η Εταιρία έχασε ένα επίλεκτο μέλος, τον Αγαθάγγελο Ξηρουχάκη. Εγγράφηκαν σε αυτή νέα μέλη.
Emeric II, 2005 - Δελτία Καταγραφής Επαρχίας Μεραμβέλλου Άγιος Ιωάννης, (Λακκοι) Κρούστας
Ιερόν παρά το Καβούσι Ιεραπέτρας.
Κοντά στο χωριό Καβούσι, στη θέση Παχλιτζάνη Αγριάδα, ανακαλύφθηκε αρχαϊκότατο ιερό. Ομοιάζει με σειρά υστερομινωικών, υπομινωικών και πρωτοελληνικών ιερών, τα οποία έχουν σχήμα ορθογώνιου δωματίου με βάθρο στη μία ή σε περισσότερες πλευρές φέρουν είδωλα και αγγεία. Τα αρχαιολογικά ευρήματα στο ιερό του Καβουσίου συμβάλλουν σημαντικά στη μελέτη της καταγωγής και της διαμόρφωσης της πρωτοελληνικής τέχνης στην Κρήτη. Μεταξύ αυτών εντοπίζονται δύο παραστάσεις εγκύου γυναίκας, οι οποίες πιθανώς παραπέμπουν σε κυοφορούσα θεότητα. Τη Μεγάλη Μητέρα ίσως παρίστανε και το λατρευτικό άγαλμα του ιερού, του οποίου σώθηκε μονάχα η βάση. Επιβεβαιώνεται έτσι η διάδοση της λατρείας της θεότητας των τοκετών στην ανατολική Κρήτη.
Βιβλιοκριτικές σημειώσεις για το Θεοτοκόπουλο ΙΙΙ
Παρουσιάζονται τρεις εκδόσεις με θέμα τη ζωή και το έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που κυκλοφόρησαν με τον κοινό τίτλο El Greco το 1948 και το 1954. Πρόκειται για τα βιβλία των Antonina Vallentin (έκδ. Museum Press, Λονδίνο 1954 και στα γαλλικά έκδ. Albin Michel, Παρίσι 1954), Ignacio de Beryes (έκδ. Iberia S. A., Βαρκελώνη 1948 β΄ έκδοση) και Roger Hinks (έκδ. Faber and Faber, Λονδίνο 1954). Ελέγχονται η ακρίβεια και η πληρότητα των παρεχόμενων πληροφοριών, οι προτεινόμενες χρονολογήσεις και η ποιότητα των φωτογραφιών.
Ο εκ Λάμπης Γερόντιος
Σε πανηγυρική ομιλία για την Κυριακή της Ορθοδοξίας, που αποδίδεται στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ Κηρουλάριο, εμπεριέχεται ανάθεμα κατά του Γεροντίου από τη Λάμπη, ο οποίος ανέπτυξε τη δράση του στην Κρήτη. Μολονότι αναφέρεται μεταξύ των εικονομάχων, η σύνδεσή του με την αμφισβήτηση της λατρείας των εικόνων θα πρέπει να αποφεύγεται. Η ομιλία αποτελεί παραλλαγή του Συνοδικού της Ορθοδοξίας, του οποίου η σύνταξη ανάγεται στις αρχές του 11ου αιώνα. Το Συνοδικό, στη μορφή με την οποία παραδίδεται σήμερα, εμπεριέχει το ανάθεμα κατά του Γεροντίου αμέσως μετά από τις αναφορές άλλων, όχι αναγκαστικά εικονομαχικών, ετεροδιδασκαλιών. Για να προσδιοριστεί η εποχή κατά την οποία εισήχθη η μνεία του Γεροντίου στο Συνοδικό θα πρέπει να γίνει διεξοδική μελέτη της παράδοσης του κειμένου.
Ανδρέου αρχιεπισκόπου Κρήτης του Ιεροσολυμίτου, Εγκώμιον εις τους Αγίους Δέκα και καλλινίκους μάρτυρ
Δημοσιεύεται το Εγκώμιο του Ανδρέα αρχιεπισκόπου Κρήτης εις τους Αγίους Δέκα, οι οποίοι μαρτύρησαν επί Δεκίου στη Γόρτυνα. Η έκδοση βασίζεται στον κώδικα 88 της Χάλκης και στον κώδικα 80 της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Τορίνου, που ανάγονται και οι δύο στον 9ο με 10ο αιώνα και αποτελούν αντίγραφα από πρότυπα μεγαλογράμματης γραφής. Στην εισαγωγή που προτάσσεται της έκδοσης, το εγκώμιο του Ανδρέα Κρήτης συνεξετάζεται με τη συναξαριακή παράδοση των Αγίων και με το εγκώμιο που τους αφιέρωσε ο Ησύχιος. Μελετώνται επίσης τα ιστορικά γεγονότα που απηχούνται στο κείμενο και προσδιορίζεται χρονικά η συγγραφή του στις αρχές του 8ου αιώνα. Την εποχή αυτή η λατρεία των Αγίων Δέκα είχε ήδη εξαπλωθεί σε ολόκληρο το νησί.
Αποτελέσματα υδάτων κολύμβησης- ΙΟΥΝΙΟΣ 2025 - June 2025
Η έκθεση του Δούκα της Κρήτης Ιωάννη Σαγκρέντο (1604).
Π. Πρεβελάκη: Θεοτοκόπουλος. Τα βιογραφικά. Εκδ. Αετός, Αθήνα 1942, σχ. 8ο μεγ., σελ. 174+32 πίνακες
Στη συνθετική του μελέτη για τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο ο Π. Πρεβελάκης επιχείρησε να αξιοποιήσει όσα βιογραφικά στοιχεία σχετικά με το ζωγράφο είχαν προκύψει από έρευνες στα ισπανικά και στα ιταλικά αρχεία, από κοινού με τη σχετική ελληνική και ξένη βιβλιογραφία. Στην προσπάθειά του καταλογίζεται αδυναμία κριτικής τοποθέτησης απέναντι στο υλικό, έλλειψη συνδυαστικής μελέτης των βιογραφικών στοιχείων του ζωγράφου με τη μορφολογία του ζωγραφικού του έργου, μερική βιβλιογραφική ενημέρωση και άτοπες εκδοτικές επιλογές, που καθιστούν το έργο μια εκλαϊκευμένη συλλογή των βιογραφικών δεδομένων για το Θεοτοκόπουλο, με περιορισμένες επιστημονικές αξιώσεις.
Βριτόμαρτις.
Σύμφωνα με έναν αρχαίο κρητικό μύθο, η Βριτόμαρτις ή Δίκτυννα ήταν μια αγνή παρθένος, η οποία περιπλανιόταν σε ορεινές και δασώδεις περιοχές κυνηγώντας άγρια ζώα. Την ερωτεύτηκε ο Μίνωας. Εκείνη του αντιστάθηκε και γι' αυτό άρχισε να την καταδιώκει. Προσπαθώντας να ξεφύγει, η Βριτόμαρτις γκρεμίστηκε στη θάλασσα. Η Άρτεμη, όμως, την περισυνέλεξε με δίχτυ και, τιμώντας την για την αγνότητά της, την έκανε θεά. Εξετάζονται οι αναλογίες της συγκεκριμένης διήγησης με άλλους αρχαίους μύθους και διερευνάται η σημασία των ονομάτων που απαντώνται σε αυτούς. Προκύπτει το συμπέρασμα ότι ο μύθος της Βριτομάρτιος αποδίδει με ανθρωπομορφικό τρόπο ορισμένα φυσικά φαινόμενα, που συνδέονται με την κίνηση των ουρανίων σωμάτων, την εναλλαγή ημέρας και νύχτας και τη διαδοχή των εποχών του έτους.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Γ'
Περιλαμβάνει όλα τα άρθρα που περιλαμβάνονται στον Τόμο Γ'
Κρητικά Παλαιογραφικά: 20. Μιχαήλ Αποστόλη, Επικήδειος εις Ανδρέαν Καλέργην.
Συμπληρώνεται η έκδοση των έργων του βυζαντινού λογίου Μιχαήλ Αποστόλη με τον επικήδειο που συνέγραψε για τον κρητικό άρχοντα Ανδρέα Καλλέργη. Ο Αποστόλης εγκαταστάθηκε στην Κρήτη στα μέσα του 15ου αιώνα και συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάπτυξη των ανθρωπιστικών σπουδών στο νησί. Η σύνταξη του κειμένου ανάγεται χρονικά λίγο πριν το τέλος του 1468 ή τα μέσα του 1469, εφόσον σε επιστολή της συγκεκριμένης περιόδου ο συγγραφέας παραπονιόταν ότι δεν είχε ακόμα ανταμειφθεί γι' αυτήν. Η έκδοση γίνεται με βάση τον κώδικα αρ. 204 της Κρατικής Βιβλιοθήκης του Βερολίνου.
Επίμετρον περί Μελετίου Πηγά.
Συμπληρώνεται με νέες βιβλιογραφικές παραπομπές και διευκρινιστικές σημειώσεις η μελέτη με τίτλο Ανέκδοτοι επιστολαί Μελετίου του Πηγά προς την ιεράν μονήν του Γδερνέττου, που ο συγγραφέας έχει δημοσιεύσει στον ίδιο τόμο των Κρητικών Χρονικών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ιστορία των χειρογράφων που διασώζουν έργα του Πηγά και μάλιστα τις επιστολές του (Paris. Suppl. Graec. 1040, πατμιακός κώδικας 396, χειρόγραφο 296 της Πατριαρχικής Βιβλιοθήκης Αλεξανδρείας, ιεροσολυμιτικοί κώδικες 555 και 524 κ.ά.).
Άγιος Παντελεήμονας, Βραχάσι
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1952.
Η γενικότερη οικονομική δυσπραγία και η διακοπή της αρωγής του σχεδίου Μάρσαλ επιβράδυναν την πορεία των εργασιών για την αποκατάσταση του Μουσείου Ηρακλείου, τη συντήρηση των αρχαιολογικών χώρων και τη διενέργεια ανασκαφών. Ωστόσο η αρχαιολογική κίνηση υπήρξε αξιόλογη και κατά το 1952. Συμπληρώθηκε η έκθεση των αρχαιολογικών ευρημάτων σε αίθουσες του μουσείου Ηρακλείου, εμπλουτίσθηκαν με νέα προσκτήματα οι επαρχιακές συλλογές κι εγκαινιάστηκε μια νέα συλλογή στον Άγιο Νικόλαο Μεραμβέλλου. Αναστηλωτικά έργα πραγματοποιήθηκαν στη Φαιστό, στα Μάλια και στις μινωικές επαύλεις Βαθυπέτρου και Σητείας. Η έπαυλη “Αριάδνη” δωρήθηκε στην Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία. Ιδρύθηκε το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης. Σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα εντοπίστηκαν είτε με ανασκαφές είτε τυχαία στις περιοχές Επισκοπής Πεδιάδος, Σητείας, Φαιστού και Μαλίων και σε πολλά ακόμα σημεία στο νησί.
Ο Κρής ποιητής Στέφανος Σαχλίκης.
Εξετάζονται ορισμένα βασικά ζητήματα που αφορούν στη συγγραφική παραγωγή του κρητικού ποιητή Στέφανου Σαχλίκη, όπως η κειμενική παράδοση και η χρονολόγηση των έργων του, τα βιογραφικά στοιχεία του ποιητή που συνάγονται από αυτά, η γλώσσα του, ο τρόπος με τον οποίο συνέθεσε τους ποιητικούς κύκλους, το περιεχόμενο, το ύφος και το είδος καθενός και οι μαρτυρίες που παρέχουν για την εποχή τους. Κύρια χαρακτηριστικά των ποιημάτων του Σαχλίκη θεωρούνται ο ρεαλισμός και η διδακτικοσατιρική διάθεση, η ειρωνική στάση απέναντι στον κλήρο, η χρήση της δημώδους γλώσσας και η μίμηση της λαϊκής παράδοσης. Με τις συγκεκριμένες ιδιομορφίες τους, τα κείμενα του κρητικού συγγραφέα προσεγγίζουν την ευρωπαϊκή προαναγεννησιακή λογοτεχνική παραγωγή.
Ο τάφος του Σταφύλου και ο μινωικός αποικισμός της Πεπαρήθου
Παρουσιάζεται το χρονικό της ανακάλυψης ενός ηγεμονικού τάφου και των λειψάνων παρακείμενου συνοικισμού στον όρμο του Σταφύλου στη Σκόπελο, την αρχαία Πεπάρηθο, και αναλύονται τα ιστορικά στοιχεία που προκύπτουν από τη μελέτη των ανασκαφικών δεδομένων. Τα ευρήματα χρονολογούνται στην πλειονότητά τους στα μέσα του 15ου π.Χ. αιώνα και μαρτυρούν την ύπαρξη στενών σχέσεων ανάμεσα στη μινωική Κρήτη, τη μυκηναϊκή ηπειρωτική Ελλάδα και τις αποικίες των Μινωιτών στις Σποράδες. Τα συμπεράσματα ενισχύονται με τη διερεύνηση της αρχαίας παράδοσης για τον ήρωα Στάφυλο, τον πρώτο οικιστή της περιοχής, που συνδέεται τόσο με την πρώτη εγκατάσταση των Κρητών στην Πεπάρηθο όσο και με την επακόλουθη επέκταση της συστηματικής αμπελοκαλλιέργειας. Αρχαία τοπωνύμια που επιβιώνουν στη Σκόπελο επιβεβαιώνουν την ιστορική βάση του κρητικού αποικισμού.
Αποσπάσματα ενός ως τώρα άγνωστου Λεξικού του Κυρίλλου
Παρουσίαση ενός φύλλου σε περγαμηνή που βρέθηκε σε κώδικα του Κρατικού Αρχείου της Γένοβας. Βάσει συγκριτικής ανάλυσης προτείνεται ότι πρόκειται για τμήμα του Λεξικού του Κυρίλλου. Το κείμενο της περγαμηνής παρουσιάζει ορισμένες διαφορές από τη Συναγωγή λέξεων χρησίμων (Σ) σχετικά με τα λήμματα που συμπεριλαμβάνονται και τη σειρά εμφάνισής τους, ενώ μερικές παρανοήσεις υποδεικνύουν ότι ο γραφέας δεν κατανοούσε πλήρως το πρωτότυπο. Οι προσθήκες αποκλείουν την πιθανότητα να δούλευε ο γραφέας βάσει ενός και μόνου πρωτοτύπου όμοιου με την Σ. Οι αρχικές προσπάθειες του ερευνητή για την εξακρίβωση της προέλευσης της περγαμηνής απέβησαν άκαρπες.
Ανέκδοτοι επιστολαί Μελετίου του Πηγά προς την ιεράν μονήν του Γδερνέττου .
Η αλληλογραφία του κρητικού πατριάρχη Αλεξανδρείας Μελετίου Πηγά (1549-1601) με ελληνορθόδοξους κληρικούς, δυτικούς λογίους και άλλες σημαντικές προσωπικότητες της εποχής του αποτελεί πολύτιμη ιστορική πηγή. Τα χειρόγραφα που την παραδίδουν δεν έχουν ακόμα καταγραφεί και μελετηθεί στο σύνολό τους. Από τον πατμιακό κώδικα 396 του 17ου αιώνα επιλέγονται και δημοσιεύονται τέσσερις επιστολές του πατριάρχη, που αφορούν τη μονή της Θεοτόκου του Γδερνέττου στο Ακρωτήρι Χανίων. Τα κείμενα αυτά εστιάζονται στην οργάνωση του βίου των μοναχών, σε προσωπικά τους ζητήματα, αλλά και σε προβλήματα όπως η συγχώρεση για το γάμο ορθόδοξης γυναίκας με καθολικό άνδρα. Οι θέσεις του Πηγά φανερώνουν την πολιτική οξύνοια με την οποία χειριζόταν τις σχέσεις της ορθόδοξης εκκλησίας με τις αρχές της Βενετίας.
Μακαρίου του Μακρή, Βίος του Αγίου Ανδρέου, αρχιεπισκόπου Κρήτης, του Ιεροσολυμίτου.
Δημοσιεύεται μία διασκευή του βίου του αρχιεπισκόπου Κρήτης και μετέπειτα αγίου Ανδρέα του Ιεροσολυμίτου με βάση τον κώδικα αρ. 635 της μονής Βατοπεδίου του Αγίου Όρους. Πρόκειται για έργο του Μακαρίου του Μακρή. Το χειρόγραφο ανάγεται χρονικά στο έτος 1422, οπότε ο Μακρής υπηρετούσε ως μοναχός στο Βατοπέδι. Ο διασκευαστής στηρίχθηκε στη βιογραφία του αγίου Ανδρέα, την οποία είχε συντάξει ο πατρίκιος και κυαίστωρ Νικήτας πιθανόν κατά το δεύτερο μισό του 10ου αιώνα. Αλλοιώνει, ωστόσο, ορισμένα πληροφοριακά στοιχεία του κειμένου, καθώς ολισθαίνει σε υπερβολές. Πρωτότυπος είναι μονάχα όταν αναφέρεται στα συγγραφικά έργα του αγίου.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Ι'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων που περιλαμβάνονται στο Τόμο Ι' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Η ρεθύμνια εικών Παναγίας του Πάθους.
Στον καθεδρικό ναό του Ρεθύμνου υπάρχει μία φορητή εικόνα της Παναγίας του Πάθους. Mεταφέρθηκε εκεί από το ναό της Κυρίας των Αγγέλων κατά τη μετατροπή του τελευταίου σε τουρκικό τέμενος. Η εικόνα είναι αχρονολόγητη και ανυπόγραφη. Ο εικονογραφικός της τύπος υπήρξε προσφιλής στους Κρητικούς ζωγράφους και απαντάται και σε εικόνες που σώζονται σε χωριά του νομού Ρεθύμνου. Η συγκεκριμένη εικόνα συνεξετάζεται με μία Παναγία του Πάθους που εντοπίστηκε στο Fiesole της Φλωρεντίας και φέρει την υπογραφή “Andrea Ricco di Candia pinxit”, καθώς και με μία κρητική εικόνα όμοιου τύπου που βρίσκεται στο ναό του Αγίου Αλφόνσου στη Ρώμη. Μπορεί να αναχθεί χρονικά στα τέλη του 16ου ή στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα.
Dogale για τον Paul Contarini, Καπετάνιο του Χάνδακα.
Περιγραφή ενός dogale, δημόσιο έγγραφο σε περγαμηνή από την καγκελαρία του Δόγη της Βενετίας, που σώζεται στο ΜS 484 του Walters Art Gallery. Το έγγραφο φέρει τη βούλα του Alvise Mocenigo, δόγη από το 1570 ως το 1577 και απευθύνεται στον Γενικό Καπετάνιο του Χάνδακα Paul Contarini περί τα 1575. Πρόκειται για τις ακριβείς οδηγίες (commissione) που έλαβε ο Contarini πριν αναλάβει τα καθήκοντά του στην Κρήτη. Σε γενικές γραμμές, οι προτεραιότητες του νέου Καπετάνιου είναι η ενίσχυση του αμυντικού συστήματος του Χάνδακα, η οικονομική πολιτική και η οικονομική και πολιτιστική υποταγή του ελληνικού στοιχείου. Παρατίθενται εκτενή χωρία του πρωτότυπου ιταλικού κειμένου, καθώς και η μινιατούρα του πρωτοσέλιδου όπου απεικονίζεται ο Contarini και χάρτης της Κρήτης από το ίδιο χειρόγραφο.
Κωνστ. Δ. Καλοκύρη: Η γέννησις του Χριστού εις την βυζαντινήν τέχνην της Ελλάδος, διατριβή επί διδακ
Παρουσιάζεται η διδακτορική διατριβή του επιμελητή των Βυζαντινών και Μεσαιωνικών Αρχαιοτήτων Κρήτης Κωνσταντίνου Καλοκύρη με τίτλο Η γέννησις του Χριστού στη βυζαντινή τέχνη της Ελλάδας. Σε αυτήν εξετάζονται οι εικονογραφικοί τύποι του θέματος, όπως απαντώνται σε χαρακτηριστικά βυζαντινά μνημεία της Στερεάς, της Θεσσαλονίκης, της Καστοριάς, της Ρόδου, της Κύπρου, της Άρτας, της Κρήτης, του Μυστρά, του Αγίου Όρους και των Μετεώρων από τον 11ο ως τον 17ο αιώνα. Μελετώνται επίσης οι παραλλαγές του στους ιστορημένους κώδικες και οι πηγές του στην εκκλησιαστική γραμματεία. Ακολουθεί η τεχνοτροπική και τεχνική ανάλυση και η αισθητική αξιολόγηση των συγκεκριμένων παραστάσεων, η εξέταση των σχέσεων τους με την ελληνιστική και την ανατολική παράδοση και ο προσδιορισμός των νέων στοιχείων που εισάγονται σε διαφορετικές περιόδους.
Freight 4 all Ανοιχ και Κατανεμ. Τεχν. Λύση για εμπορ. μετ-ρες στη Μεσόγειο
Περιλαμβάνει τα αποτελέσματα του έργου και τα οφέλη.
Σημειώσεις - Σκέψεις 30 - Προβληματισμοί, Συγγραφέας- George Thomson, Τίτλος- Διαλέξεις για τον Αρχα
Κρήτη και Κόρινθος ή αρχαιολογία και ακριβείς επιστήμαι
Με αφορμή τη βιβλιοκριτική που άσκησε ο S. S. Weinberg στη μελέτη του D. Levi Early Hellenic Pottery of Crete, εξετάζεται εκ νέου το πρόβλημα της θέσης που κατέχει η κρητική τέχνη στις αρχές της ελληνικής τέχνης και σταθμίζεται η εγκυρότητα των συμπερασμάτων που μπορούν να εξαχθούν από ορισμένες σύγχρονες μεθόδους αρχαιολογικής έρευνας. Αναλύονται οι σχέσεις πολιτισμικών και καλλιτεχνικών ρευμάτων των επαρχιακών και των κεντρικών εργαστηρίων του νησιού με άλλα φυλετικά και εμπορικά ρεύματα τόσο της Ανατολής όσο και του ελληνικού χώρου. Ανιχνεύονται μορφές και τεχνοτροπίες που διαφοροποιούν τις σχολές της Κρήτης από τις σχολές του υπόλοιπου αιγαιακού κόσμου και διαπιστώνονται επιβιώσεις του παλαιού μινωικού στοιχείου και της κρητομυκηναϊκής καλλιτεχνικής παράδοσης κατά την περίοδο της ελληνικής αναγέννησης στο νησί.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου Δ'
Περιλαμβάνει όλα τα άρθρα που περιλαμβάνονται στο Τόμο Δ'.
Ανδρέας Μηλιώτης πρώτος 'γραμματικός της Πόρτας' εν Κρήτη.
Συνεκτιμώντας μια μνεία του συγγραφέα του Κρητικού Πολέμου Μαρίνου Τζάνε Μπουνιαλή, με την προφορική παράδοση και με τις μαρτυρίες εγγράφων αντλημένων από το Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου, ανασυστήνεται η βιογραφία του Ανδρέα Μηλιώτη, ενός ελληνορθόδοξου ρεθυμνιακής καταγωγής που συνεργάστηκε με τους Οθωμανούς την εποχή της πολιορκίας του Χάνδακα, υπήρξε πρώτος γραμματικός της Πόρτας του πασά στην Κρήτη, με κύρια αρμοδιότητα την είσπραξη κεφαλικών και άλλων φόρων, και βρήκε μαρτυρικό θάνατο με απαγχονισμό, όταν θεωρήθηκε ύποπτος μυστικών διαπραγματεύσεων με τους Βενετούς για την υπονόμευση της οθωμανικής κυριαρχίας. Τα σχετικά οθωμανικά έγγραφα δημοσιεύονται σε ελληνική μετάφραση στο επίμετρο.
Axel W. Persson, The Religion of Greece in Prehistoric Times ("Sather Classical Lectures" XVII), Uni
Στη μελέτη του Axel Persson για την ελληνική θρησκεία της προϊστορικής περιόδου παρουσιάζεται μια συνθετική ανάλυση των κρητομυκηναϊκών συμβόλων και εξετάζεται η συνέχισή τους στην κλασική αρχαιότητα. Διερευνώνται οι σχέσεις της προϊστορικής θρησκείας με τη μυθική παράδοση της κλασικής εποχής, οι παραστάσεις με θέμα τον “κύκλο της βλάστησης”, που συνδέονται με το θάνατο και την αναγέννηση, η ομοιότητα των παραστάσεων αυτών με θρησκευτικά σύμβολα των πολιτισμών της Εγγύς Ανατολής, η επιβίωση κρητομυκηναϊκών θεμάτων στη θρησκεία των κλασικών χρόνων και η παρουσία του κύκλου της βλάστησης στη σκανδιναβική θρησκεία της εποχής του χαλκού. Παρά τις πιθανές ενστάσεις για ορισμένα σημεία της επιχειρηματολογίας, η μελέτη του Persson αποτελεί πολύτιμη συμβολή στην έρευνα του μινωικού, του μυκηναϊκού και του κλασικού ελληνικού πολιτισμού.
Ο Άγιος Γοβδελαάς του Εμμ. Τζάνε. Γέννηση και εξέλιξη ενός εικονογραφικού τύπου.
Η εξέλιξη της τέχνης του ρεθύμνιου αγιογράφου Εμμανουήλ Τζάνε από την μίμηση της βυζαντινής παράδοσης προς την αναζήτηση της φυσικότητας και την υιοθέτηση μιας ιταλίζουσας τεχνοτροπίας, αναδεικνύεται με τη μελέτη του εικονογραφικού τύπου του αγίου Γοβδελαά που ο ίδιος δημιούργησε. Ο τύπος εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε μια χαλκογραφία στην έκδοση της ακολουθίας του αγίου, την οποία έκαμε ο Τζάνες στη Βενετία το 1661, και επαναλαμβάνεται με τροποποιήσεις σε μια σειρά μεταγενέστερων εικόνων από τον ίδιο καλλιτέχνη. Η μελέτη εστιάζεται στον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε ο νέος τύπος, στα πρότυπά του και στους λόγους για τους οποίους επικράτησε κατά το 17ο και 18ο αιώνα, παραμερίζοντας τον παλαιότερο τύπο απεικόνισης του αγίου ως βυζαντινού μάρτυρα.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά τα έτη 1941-1947
Το χρονικό της αρχαιολογικής κίνησης στην Κρήτη από το 1941 έως το 1947 εστιάζεται καταρχήν στα αρχαιολογικά ευρήματα που εντοπίστηκαν κατά την ανόρυξη χαρακωμάτων, καταφυγίων ή άλλων έργων στα χρόνια του πολέμου και της κατοχής, αλλά και κατά την εκτέλεση παράνομων ανασκαφών των Γερμανών και των Ιταλών ή κατά την πραγματοποίηση μικρών ανασκαφικών ερευνών της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Παρουσιάζονται επίσης οι ενέργειες της αρχαιολογικής υπηρεσίας από το 1945 και εξής για την προστασία και την αποκατάσταση των αρχαιολογικών χώρων και των συλλογών της Κρήτης και για την προετοιμασία του ανοίγματος των μουσείων που είχαν παραμείνει κλειστά σε όλη τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων και στην κατοχή.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμος Β'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων που περιλαμβάνονται στον Τόμο Β' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Η Κρητική Ζωγραφική και η Ιταλική Χαλκογραφία
Με τη συγκριτική ανάλυση ορισμένων από τα πιο τολμηρά ζωγραφικά έργα της κρητικής σχολής με χαλκογραφίες δυτικών καλλιτεχνών και κυρίως του συνεργάτη του Ραφαήλ Marcantonio Raimondi, επιχειρείται η διακρίβωση της αντίδρασης των κρητικών ζωγράφων απέναντι στην τέχνη των έργων της ιταλικής αναγέννησης. Μελετάται η σταδιακή αφομοίωση των δυτικών επιδράσεων από τις αρχές του 16ου έως τα τέλη του 18ου αιώνα, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο τα ιταλικά πρότυπα μετασχηματίστηκαν σύμφωνα με τις αρχές της βυζαντινής αισθητικής παράδοσης σε κρητικές εικονογραφικές συνθέσεις που επηρέασαν με τη σειρά τους καθοριστικά την εξέλιξη της μεταβυζαντινής ζωγραφικής.
Κρητικά φιλολογικά. Β΄ Παρατηρήσεις στον 'Απόκοπο'.
Δημοσιεύονται ορισμένες κριτικές κι ερμηνευτικές παρατηρήσεις στον Απόκοπο του Μπεργαδή. Η λέξη πάλιον του στ. 295 συσχετίζεται με την ιταλική λέξη palio, δηλαδή τις ιπποδρομίες που αποτελούσαν το προσφιλέστερο αγώνισμα των Φλωρεντινών στο Μεσαίωνα. Η λέξη φόσσα του στ. 332 ερμηνεύεται ως αγκυροβόλι και συνδέεται με τον θαλάσσιο χώρο δυτικά του λιμανιού του Χάνδακα. Υποστηρίζεται ότι το χειρόγραφο της Βιέννης, που είχε θεωρηθεί από τον Λίνο Πολίτη "εντελώς άχρηστο" για την κριτική αποκατάσταση του Απόκοπου, παραδίδει σε πολλές περιπτώσεις καλύτερες γραφές. Διερευνάται το ενδεχόμενο να υπέστη νόθευση και επιμήκυνση το τελευταίο μέρος του έργου. Οι πυκνές εποικοδομητικές μνείες που περιέχει δεν αποκλείεται να προστέθηκαν από κάποιον κληρικό.
Δημοσιεύονται έγγραφα που απεστάλησαν από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως στην Κρήτη την περίοδο 1842 - 1865. Πρόκειται για: α) το γράμμα του Ανθίμου Ε΄ για την ανανέωση της σταυροπηγιακής ιδιότητας της μονής Καρδιωτίσσσης· β) την επιστολή του Γερμανού Α΄ για την επικύρωση της αποκατάστασης του επισκόπου Χερρονήσου Μελετίου· γ) την απαντητική επιστολή του Μελετίου Γ΄ σε συγχαρητήρια επιστολή του επισκόπου Χερρονήσου· δ) την απαντητική επιστολή του Ανθίμου ΣΤ΄ στους δημογέροντες της κωμοπόλεως Ηρακλείου και τους επιτρόπους των μονών Καρδιωτίσσης και Τοπλού μετά την καταβολή οικονομικών εισφορών· ε) την επιστολή με την οποία ο Ιωακείμ Β΄ συνιστά επισκοπική πρόνοια για τη λειτουργία των σταυροπηγιακών μονών της επισκοπής Χερρονήσου· στ) την επιστολή του Σωφρονίου Γ΄ για την καταδίκη του εθίμου της αδελφοποιίας.
Agnes Xenaki - Sakellariou, Les cachets minoens de la Collection ...)
Από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών κυκλοφόρησε το βιβλίο της Αγνής Ξενάκη-Σακελλαρίου για τις μινωικές σφραγίδες της συλλογής Γιαμαλάκη. Οι σφραγίδες αντιπαραβάλλονται με αντίστοιχα αποκτήματα άλλων μουσείων και συνεξετάζονται με στοιχεία ανατολικών πολιτισμών. Στην εισαγωγή παρουσιάζεται η μέθοδος που ακολουθήθηκε, εκτίθενται τα πορίσματα της έρευνας σχετικά με την ανάπτυξη της μινωικής σφραγιδογλυφίας, προτείνεται ένα νέο σύστημα χρονολόγησης κι εξετάζονται τα σχήματα και τα θέματα σφραγίδων διαφορετικών περιόδων. Ακολουθεί η περιγραφή κάθε σφραγίδας με αναφορές στα γνωστά δείγματα του εικονιζόμενου θέματος. Μελετάται η ιστορική εξέλιξη των κυριοτέρων από τα θέματα αυτά και επιχειρείται η ερμηνεία τους. Μολονότι ορισμένες από τις απόψεις που υποστηρίζονται επιδέχονται αμφισβήτηση, το έργο συμβάλλει αποφασιστικά στη μελέτη ενός από τους πιο χαρακτηριστικούς κλάδους της μινωικής τέχνης.
Περιηγηταί και ιστορικοί νεωτέρων χρόνων περί της Κρήτης
Ανάμεσα στους περιηγητές που επισκέφθηκαν την Κρήτη και στους μελετητές της ιστορίας της, συγκαταλέγονται ο αυστριακός γιατρός F. W. Sieber και ο γερμανός ιστορικός J. W. Zinkeisen. Ο πρώτος έκανε το γύρο του νησιού και παρουσίασε τις γεωγραφικές, φυσιοδιφικές, αρχαιολογικές, οικονομικές κι εθνογραφικές παρατηρήσεις του στο έργο Ταξείδιον εις την νήσον Κρήτην κατά το έτος 1817, που τυπώθηκε έξι χρόνια αργότερα στη Λειψία. Ο δεύτερος μελέτησε την ιστορία της βενετικής κυριαρχίας στο νησί από πηγές της Παρισινής βιβλιοθήκης και του Γαλλικού Υπουργείου Εξωτερικών· την συμπεριέλαβε στον τέταρτο τόμο του έργου του Ιστορία του Οσμανικού Κράτους εν Ευρώπη (1856). Τα δύο κείμενα απηχούν τρόπους πρόσληψης του κρητικού πολιτισμού στη Ευρώπη λίγο πριν από την ελληνική επανάσταση και μερικές δεκαετίες μετά την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους αντίστοιχα.
Σημειώσεις - Σκέψεις 24 - Προβληματισμοί, Συγγρ. - Fr. Engels, Τίτλος - Η καταγωγή της Οικογ. της Ατ
Ο απόστολος Παύλος και το τετράστιχον του Επιμενίδου.
Στην Καινή Διαθήκη σπανίζουν τα παραθέματα από έργα εθνικών συγγραφέων. Ένας, ωστόσο, στίχος από τα Φαινόμενα του Αράτου και δύο από τους στίχους ενός τετραστίχου που αποδίδεται στον Επιμενίδη αναφέρονται από τον απόστολο Παύλο, στην ομιλία του στον Άρειο Πάγο της Αθήνας και στην επιστολή του προς τον απόστολο Τίτο στην Κρήτη. Τα έργα των δύο παραπάνω συγγραφέων δεν αποκλείεται να είχε συμβουλευτεί ο Παύλος κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στην Αθήνα· ίσως μάλιστα να περιέχονταν σε κάποια συλλογή ποιημάτων που προερχόταν από στωικούς κύκλους. Καθοριστική για το ενδιαφέρον του Παύλου για τον Επιμενίδη ειδικότερα θα πρέπει να υπήρξε η παράδοση που συνέδεε τη δράση του κρητικού προφήτη στην Αθήνα με την ίδρυση βωμών σε ανώνυμους ή άγνωστους θεούς.
Για τη ζωή του Calixtus Ottomanus (Bajezid Osman).
Παρουσίαση έγγραφου τεκμηρίου σχετικού με τη ζωή του Calixtus Ottomanus, γιου του Μυράτ Β', που οδηγήθηκε από την Αδριανούπολη και βαφτίσθηκε Χριστιανός από τον Ενετοκρητικό ιππότη Giovanni Torcello. Αφιέρωση σε εσώφυλλο ενός αρχέτυπου του Tractatus de Moribus, έργου του Γρηγοριανού μοναχού Γεωργίου, το οποίο ανήκει στη Βιβλιοθήκη Schedel, αποκαλύπτει ότι το 1487 ο Calixtus βρισκόταν στη Νυρεμβέργη. Το εύρημα ταιριάζει με τη χρονολογία παραμονής του βασιλιά Μαξιμιλιανού στην ίδια πόλη. Πιστεύεται ότι το αρχέτυπο δωρίθηκε στον Calixtus από τον Hartmann Schedel, ο οποίος υπηρετούσε ως ιατρός και δημοτικός σύμβουλος της Νυρεμβέργης.
Φωτογραφικό υλικό λαογραφικών στοιχείων νομού Λασιθίου.
Περιλαμβάνονται φωτογραφίες των εκδηλώσεων του Νομού.
Περί την ονομασίαν της επαρχίας Μαλεβίζι.
Η επαρχία Μαλεβιζίου πήρε το όνομά της από το παλαιό γενουατικό ή ενετικό φρούριο Malvesin ή Malvicino, το οποίο βρίσκεται κοντά στο χωριό Κεραμούτσι. Ο όρος malveisin ή malvesin κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους δήλωνε ορισμένες πολιορκητικές και πολεμικές μηχανές της κατηγορίας των λιθοβόλων, που μπορούσαν να προκαλέσουν μεγάλες ζημιές από μικρή απόσταση. Έτσι η ονομασία του φρουρίου θα πρέπει να παρέπεμπε στη χρησιμότητα που είχε για τον έλεγχο πλησιόχωρων εστιών επαναστατών. Ο ρόλος του υπήρξε καθοριστικός για την επίβλεψη της ευρύτερης περιοχής του Χάνδακα, αλλά και των οδών που οδηγούσαν στην πόλη.
Ποδότας-Αποδότης, διορθωτικά εις χωρίον του Ερωτοκρίτου.
Κατά την εξορία του ο Ερωτόκριτος έστειλε στον πατέρα του και στον φίλο του Πολύδωρο δύο γράμματα με τον υπηρέτη του Πιστέντη. Η εμπιστοσύνη που έδειχνε ο Ερωτόκριτος στο συγκεκριμένο υπηρέτη διαφαίνεται σε πολλά χωρία του κειμένου. υποδηλώνεται, επίσης, από το όνομα του ήρωα. Ωστόσο, στο στίχο Δ 800 ο ποιητής φαίνεται να χαρακτηρίζει τον Πιστέντη "πολλά κουρφό προδότη". Μολονότι η γραφή παραδίδεται και από το χειρόγραφο του Λονδίνου και από τις πρώτες εκδόσεις, μπορεί να θεωρηθεί εσφαλμένη εφόσον ανατρέπει το νόημα του κειμένου. Προτείνεται η διόρθωση του "προδότη" σε "ποδότη". Η λέξη έχει μεταξύ άλλων τη σημασία του απεσταλμένου, του μαντατοφόρου. Διερευνάται η ετυμολογική προέλευσή της, καθώς και η παρουσία της σε δημώδη λογοτεχνικά έργα και σε νεοελληνικές διαλέκτους.
Inscriptiones Creticae, opera et consilio Friderici Halbherr collectae, III Tituli Cretae Orientalis
Παρουσιάζεται ο τρίτος τόμος των Inscriptiones Creticae της Margarita Guarducci, όπου δημοσιεύονται οι επιγραφές της ανατολικής Κρήτης από την Άμπελο, το ιερό του Δικταίου Διός, την Ιεράπυτνα, την Ίτανο, την Όλερο, την Πραισό, το Σαμώνιο ιερό, τη Σητεία και άλλες περιοχές. Στην εκδότρια αναγνωρίζεται πλήρης γνώση του επιγραφικού υλικού και των πηγών για την ιστορία και τη γεωγραφία της Κρήτης. Προτείνονται, ωστόσο, ορισμένες καλύτερες αναγνώσεις των επιγραφών Inscr. Cret. III, IV, 9, 10 και 7, που αφορούν στην περιοχή της Ιτάνου. Θεωρείται επίσης ότι θα ήταν προτιμότερη η χρήση μίας εκδοτικής τεχνικής ενιαίας στη δημοσίευση τόσο των επιγραφών όσο και των παπύρων και των φιλολογικών κειμένων (σύστημα Leyden).
Ιωσήφ ο υμνογράφος εις Κρήτην.
Κατά τη διάρκεια της εικονομαχίας ο Ιωσήφ ο Υμνογράφος εστάλη από τον φίλο και πνευματικό του πατέρα Γρηγόριο Δεκαπολίτη στη Ρώμη για να εκθέσει στον Πάπα τις απόψεις των μοναχών σχετικά με την εικονοκλαστική πολιτική της Κωνσταντινούπολης. Σύμφωνα, ωστόσο, με τους βιογράφους του Ιωσήφ, το πλοίο στο οποίο επέβαινε έπεσε σε ενέδρα αραβικού στόλου και ο ίδιος αιχμαλωτίστηκε. Οδηγήθηκε στην Κρήτη, όπου παρέμεινε για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα στη φυλακή. Εκεί ενθάρρυνε την κλονισμένη πίστη των συγκρατουμένων του και ενίσχυσε τη λατρεία των εικόνων. Προσέφερε έτσι έργο σημαντικό σε μία εποχή όπου κυριαρχούσαν οι τάσεις έντονης αμφισβήτησης, οι οποίες δεν αποκλείεται να είχαν επηρεαστεί και από τον ανεικονικό πολιτισμό των Αράβων.
Συνοπτικός Πίνακας - Κρητικά Χρονικά Τόμου ΙΓ'
Περιέχει το σύνολο των άρθρων του Τόμου ΙΓ' καθώς και περίληψη του κάθε άρθρου.
Παναγιά 'Κουμπελίδικη' Χουμεριάκο
Φωτογρφικό υλικό - Φουρνή
Οργάνωση Κεντρικής Γραμματείας και περιφερειακών γραμματειών
Περιλαμβάνει τους ρόλους της Κεντρικής Γραμματείας, την διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων την διαδικασία στρατολόγησης εστιατορίων καθώς και τον ρόλο των τοπικών γραμματειών.
Νέαι ειδήσεις περί Κρητών εκ των αρχείων της Βενετίας. Δ' Γεράσιμος Βλάχος.
Από το Κρατικό Αρχείο της Βενετίας αντλούνται ορισμένα έγγραφα για τη ζωή και τη δράση του λόγιου κληρικού Γεράσιμου Βλάχου. Πρόκειται για αιτήματα που υπέβαλε στις βενετικές αρχές ώστε να του χορηγηθεί αρχικά ένα μηνιαίο επίδομα, λόγω της φιλοβενετικής δραστηριότητας που ανέπτυξε την εποχή της πολιορκίας του Χάνδακα, από το οποίο παραιτείται λίγα χρόνια αργότερα προκειμένου να αναλάβει το ναό της Παναγίας στην Παλαιόπολη της Κέρκυρας. Με το τελευταίο χρονικά αίτημά του, το Σεπτέμβρη του 1673, πετυχαίνει να εκδοθεί απόφαση εκχώρησης της εκκλησίας αυτής στους δύο ανιψιούς του, Αρσένιο Καλούδη και Γρηγόριο Βλάχο, μετά το θάνατό του. Τα αιτήματα του Γεράσιμου Βλάχου και οι σχετικές αποφάσεις της βενετικής γερουσίας δημοσιεύονται στο ιταλικό πρωτότυπο και σε ελληνική μετάφραση.
Άγνωστο κρητικό Μυστήριο των παθών του Χριστού.
Δημοσιεύεται ένα ανώνυμο στιχούργημα της ευαγγελικής αφήγησης των Παθών του Χριστού σε μορφή δραματικού διαλόγου και σε δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους στίχους. Όπως συνάγεται από τη γλωσσική μορφή του, που έχει ως βάση το κρητικό ιδίωμα με ορισμένους όμως αρχαϊσμούς, ο ποιητής ήταν Κρητικός του 16ου αιώνα. Ο γραφέας του κώδικα ενδεχομένως καταγόταν από την Κάτω Ιταλία, εφόσον έχουν εισαχθεί στο κείμενο γλωσσικά στοιχεία χαρακτηριστικά των ελληνικών διαλέκτων της περιοχής. Ο ποιητής ακολουθεί πιστά τις αντίστοιχες περικοπές των ευαγγελίων του Ματθαίου και του Ιωάννη, καθώς και του απόκρυφου ευαγγελίου του Νικοδήμου. Το θρησκευτικό αυτό δράμα, όπως και ο Θρήνος εις τα Πάθη και την Σταύρωσιν του Χριστού του επίσης κρητικού Μαρίνου Φαλιέρου, παρουσιάζει αξιοσημείωτες ομοιότητες με τα δυτικά "Μυστήρια των Παθών".
Οι εκδόσεις της Βόννης και η Ακαδημία του Βερολίνου.
Εξέταση της ιστορίας των εκδόσεων Βόννης των Βυζαντινών χρονογράφων, οι οποίες ξεκίνησαν με πρωτοβουλία του B.G. Niebuhr σε συνεργασία με τον εκδότη της Βόννης Weber το 1827. Η εργασία στηρίζεται σε αρχειακό υλικό από την Ακαδημία Επιστημών του Βερολίνου. Συμπεραίνεται ότι οι εκδόσεις δεν ανταποκρίθηκαν στις αρχικές προσδοκίες, εξαιτίας της αναχρονιστικής προσέγγισης που υιοθετήθηκε εξαρχής, καθώς και άλλων λανθασμένων υπολογισμών του εκδότη και της Ακαδημίας. Η τελευταία ανέλαβε την επιστημονική επιμέλεια του εγχειρήματος μετά το θάνατο του Niebuhr to 1831. Τα προβλήματα οξύνθηκαν και από τη μείωση του ενδιαφέροντος για τη βυζαντινή ιστορία που σημειώθηκε από τα τέλη της δεκαετίας του 1820.
Μιχαήλ Καταπότης (1878-1947)
Ο Μιχαήλ Καταπότης, κρητικός γιατρός με μεταπτυχιακές σπουδές στη Γαλλία, συνέγραψε ορισμένες ιατρικές πραγματείες που αφορούσαν κυρίως στο ζήτημα της καταπολέμησης της λέπρας στην Κρήτη. Αναμείχθηκε επίσης ενεργά στην πολιτική ζωή του τόπου, αλλά και στη μελέτη της κρητικής ιστορίας, της φιλολογίας και της λαογραφίας για την περίοδο που εκτεινόταν από τους χρόνους της βενετικής κυριαρχίας έως τη σύγχρονή του εποχή. Το ιστορικό υλικό που συγκέντρωσε από προφορικές παραδόσεις, αρχιτεκτονικά κι επιγραφικά μνημεία, αρχεία μονών και κοινοτήτων, κώδικες κ.ά., το αξιοποίησε σε μια σειρά μελετών, από τις οποίες οι περισσότερες δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Μύσων, που ίδρυσε ο ίδιος το 1932. Η νεκρολογία του εστιάζεται στους κυριότερους σταθμούς της ζωής του και της συγγραφικής του παραγωγής.
Πρωτογεωμετρικός ναΐσκος της Συλλογής Γιαμαλάκη
Η Συλλογή Γιαμαλάκη περιλαμβάνει είκοσι αγγεία ένα πήλινο ομοίωμα στρογγύλου οικίσκου ή ναΐσκου, που προέρχονται όλα από το ίδιο εργαστήριο και χρονολογούνται στο δεύτερο μισό του 10ου αιώνα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ναΐσκος, ένα ομοίωμα μικρού ιερού. Η γυναικεία μορφή στο εσωτερικό και οι δύο ανδρικές μορφές πάνω στη στέγη του παραπέμπουν στο θέμα της θήλειας θεότητας μεταξύ δύο αρρένων συνοδών. Αναπαριστούν ενδεχομένως την κύρια ή μόνη θεά των υστερομινωικών χρόνων και δύο ιερά πρόσωπα ή δευτερεύοντες δαίμονες. Πρόκειται για μια πρώιμη εμφάνιση του θέματος της Τριάδος. Ο ναΐσκος διαφέρει από τα βορειοευρωπαϊκά και ανατολικά παράλληλα.
Ένας Καρδινάλιος του Γκρέκο στη Μελβούρνη.
Στην Εθνική Πινακοθήκη της Βικτόριας υπάρχει ένας πίνακας που εικονίζει αδύνατο άνδρα με κόκκινο μανδύα, σκούφια και άσπρο κολάρο. Το κουρασμένο αλλά προσηλωμένο βλέμμα του κατευθύνεται προς ένα σημείο έξω από τη δεξιά πλευρά του έργου, αποδίδοντας την ένταση της εσωτερικής του ζωής. Πρόκειται πιθανότητα για έναν καθολικό αριστοκρατικό ιερωμένο. Στον πίνακα, που αποτελεί εξαιρετικό δείγμα μανιεριστικής προσωπογραφίας, διακρίνονται ουσιώδη στοιχεία της τεχνικής του Θεοτοκόπουλου. Είχε αρχικά πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Ολόκληρος σωζόταν ως τις αρχές του 20ου αιώνα στη συλλογή Πιντάλ της Μαδρίτης. έφερε τότε εκτεταμένη επιζωγράφιση, που παρέπεμπε στο γούστο της εποχής ενός πρώιμου Βελάσκουεθ. Ενδεχομένως να απεικονίζεται σε αυτόν ο Καρδινάλιος Βερνάρδος Σαντοβάλ υ Ρόχας, αρχιεπίσκοπος του Τολέδου. Το έργο χρονολογείται γύρω στα 1599-1600.
Επιστολή προς την Συντακτικήν Επιτροπήν των Κρητικών Χρονικών
Με επιστολή του προς τη Συντακτική Επιτροπή των Κρητικών Χρονικών, ο Β. Λαούρδας απαντά στη βιβλιοκρισία που δημοσίευσε ο Μ. Ι. Μανούσακας στον ίδιο τόμο του περιοδικού για τη σειρά των μελετημάτων του με τίτλο Κρητικά Παλαιογραφικά. Ο Β. Λαούρδας αποδέχεται τις περισσότερες από τις παρατηρήσεις του Μ. Ι. Μανούσακα, όπως άλλωστε και άλλων συναδέλφων του, κι επιφυλάσσεται να επανέλθει στα ίδια θέματα και να συμπληρώσει ο ίδιος κενά του έργου του στο μέλλον. Υπερασπίζεται, ωστόσο, τις μεθοδολογικές αρχές που ακολούθησε ως προς την έκδοση των κειμένων και αμφισβητεί την ορθότητα ορισμένων υποδείξεων που του έγιναν. Τονίζει ότι κύρια πρόθεσή του ήταν η παροχή ανέκδοτου υλικού, που μπορεί να αξιοποιηθεί με ποικίλους τρόπους για τη μελέτη της κρητικής ιστορίας.
Εκκλησιαστικά Κείμηλια Μονής Πρεβέλης
Το ημερολόγιο του Κωσταντίνου Κοζύρη από την Κριτσά (μέρος 1ο)
Στον κώδικα 253 του Τουρκικού Αρχείου Ηρακλείου σώζεται το προσωπικό ημερολόγιο του Κωνσταντίνου Κοζύρη από την Κριτσά για τα χρόνια 1831 έως 1845, ενόσω συμμετείχε ως αντιπρόσωπος της επαρχίας του στο τοπικό συμβούλιο του Μεγάλου Κάστρου. Η προσωπικότητα του συντάκτη στο πλαίσιο του ιστορικού γίγνεσθαι της εποχής, τα κριτήρια επιλογής των γεγονότων που μνημονεύονται και όσων παραλείπονται, η γλώσσα και το ύφος του, μελετώνται στην αναλυτική εισαγωγή που προτάσσεται της δημοσίευσης του κειμένου. Ακολουθεί περιγραφή του κώδικα και σχολιασμένη έκδοση των πρώτων φύλλων, που καλύπτουν την περίοδο από τις 10 Φεβρουαρίου έως τις 13 Νοεμβρίου 1831.
Ο ναός των Εισοδίων και μια παλαιότερη βασιλική στο Φόδελε.
Ένα χιλιόμετρο βορινά του Φόδελε σώζεται ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου, χτισμένος πάνω στα ερείπια παλαιότερης βασιλικής. Τα ορατά τμήματα της τοιχοδομής της παραπέμπουν σε γνήσιο τύπο ανατολικής θολωτής βασιλικής του 11ου ή του 12ου αιώνα. Ορισμένα γλυπτά της στοιχεία σώζονται στη νεότερη εκκλησία και άλλα έχουν μεταφερθεί στους ναούς του Αγίου Γεωργίου στο Φόδελε και του Αγίου Παντελεήμονα στην τοποθεσία Ρέρες. Ο ναός των Εισοδίων εντάσσεται στην κατηγορία των δικιονίων σταυροειδών, με λιθόκτιστους πεσσούς στη θέση των κιόνων. Από τον αρχικό εικονογραφικό του διάκοσμο σώζονται μόνο υπολείμματα. Σύμφωνα με κτητορική επιγραφή, που αντιγράφηκε προτού εξαφανιστεί τελείως, η ανέγερση του ναού αυτού πραγματοποιήθηκε με τη συνδρομή του Μιχαήλ Μελισσουργού και της οικογένειάς του, δύο δεκαετίες μετά το σεισμό του 1303/1304.
Η αρχαιολογική κίνησις εν Κρήτη κατά το έτος 1955.
Κατά το 1955 συνεχίστηκαν οι εργασίες έκθεσης του Μουσείου Ηρακλείου, εμπλουτίσθηκαν το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και το Μουσείο Ρεθύμνης, διοργανώθηκε η συλλογή Ιεράπετρας και άρχισε η τακτοποίηση της Συλλογής Αγίου Νικολάου. Εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν στους αρχαιολογικούς χώρους της Κνωσού, της Φαιστού, της Τυλίσου και του Μεγάρου Βαθυπέτρου. Προστατεύθηκαν ορισμένα βυζαντινά και μεσαιωνικά μνημεία του Χάνδακα, του Ρεθύμνου και άλλων περιοχών της κρητικής υπαίθρου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στο Ονυθέ Γουδελιανών Ρεθύμνης, στο Πάνορμο Μυλοποτάμου, στην Κνωσό, στο Κανλί Καστέλι, στο Μέγαρο Βαθυπέτρου, στη Χερσόνησο, στη Φαιστό, στη Γόρτυνα, στην Τύλισο και στην ευρύτερη περιοχή της Σητείας. Έγινε δοκιμαστική εξερεύνηση αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων και ορισμένων ναυαγίων κοντά στις ακτές. Ήρθαν επίσης τυχαία στο φως αξιόλογα ευρήματα σε διάφορα σημεία του νησιού.
Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος. 2. Λόγοι διδακτικοί.
Με βάση το χειρόγραφο C 46 της Biblioteca Vallicelliana της Ρώμης δημοσιεύεται κριτικά το στιχούργημα Λόγοι διδακτικοί του κρητικού ποιητή Μαρίνου Φαλιέρου. Για την αποκατάσταση του κειμένου ο εκδότης λαμβάνει υπόψη του ορισμένα παράλληλα χωρία των Λόγων διδακτικών του πατρός προς τον υιόν του Μάρκου Δεφαράνα, όπως επίσης τη Διδασκαλία παραινετική του Σπανέα, δύο κείμενα που θεωρούνται πηγές του έργου του Φαλιέρου. Η έκδοση συνοδεύεται από αναλυτικό σχολιασμό.
Ανέκδοτα πατριαρχικά σιγίλλια των μονών Αρσάνι και Χαλεβή Ρεθύμνης.
Δημοσιεύονται δύο σιγίλλια που εξέδωσε ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Άνθιμος Δ΄ το 1850 για να ανανεώσει τη σταυροπηγιακή αξία του μοναστηριού του Αγίου Γεωργίου του επιλεγόμενου Αρσάνι και του μοναστηριού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του επονομαζόμενου Χαλεβή. Η σταυροπηγιακή αξία των συγκεκριμένων wμονών της επαρχίας Ρεθύμνου είχε παύσει από την εποχή του μητροπολίτη Κρήτης Γερασίμου από τη Μονεμβασιά (1725-1755). Τα δύο σιγίλλια βρέθηκαν μεταξύ των εγγράφων του Μητροπολίτη Κρήτης Τιμοθέου Βενέρη και κατατέθηκαν στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.
Η Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1952. Η δράση του επικεντρώθηκε στην μετασκευή του κτιρίου για τη στέγαση του Ιστορικού Μουσείου, στη συγκρότηση των μουσειακών συλλογών και στην αντιμετώπιση του οικονομικού προβλήματος. Στο ανακαινισμένο κτίριο εκτίθενται ήδη παλαιοχριστιανικά, βυζαντινά, βενετικά και τουρκικά γλυπτά, επιγραφές κι επιτύμβιες πλάκες, ενώ προχωρούν οι εργασίες για την έκθεση και των υπολοίπων συλλογών. Εκπονήθηκε ο οργανισμός του Μουσείου. Αντιπροσωπευτικά ιστορικά κειμήλια συγκεντρώθηκαν χάρη σε παραχωρήσεις δημοσίων φορέων και δωρεές ιδιωτών, αλλά και δια μέσου αγορών. Παράλληλα άρχισε η συγκρότηση βιβλιοθήκης και αρχείου. Σημαντικές προσπάθειες κατεβλήθησαν επίσης για την εξασφάλιση νέων οικονομικών πόρων και για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης απέναντι στην όλη προσπάθεια.
Τα Κρητικά Χρονικά προς την Μονήν Πρέβελη
Ευχαριστήριο προς την Ιερά Μονή Πρέβελη για τη δωρεά ένος εκατομμυρίου δραχμών προς ενίσχυσιν της προσπάθειας των Κρητικών Χρονικών
Ευαγγελίας Κ. Φραγκάκη, Συμβολή στα Λαογραφικά της Κρήτης.
Το εκλαϊκευτικό βιβλίο της Ευαγγελίας Φραγκάκη, το οποίο παρουσιάζει ποικίλο κρητικό λαογραφικό υλικό, στερείται ορισμένων βασικών μεθοδολογικών αρχών, που είθισται να διέπουν τα επιστημονικά συγγράμματα. Ως ατέλειες του βιβλίου υποδεικνύονται η αποσιώπηση των πηγών στις οποίες βασίστηκε η συγγραφέας, η μη διάκριση μεταξύ δημοσιευμένων και αδημοσίευτων κειμένων, η σύγχυση ως προς την κατάταξη της ύλης και η απουσία ενός ικανοποιητικού γλωσσαρίου.
Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος.
Ερωτικά ενύπνια και ηθικοδιδακτικά κείμενα συνιστούν τη λογοτεχνική παραγωγή του κρητικού ποιητή Μαρίνου Φαλιέρου, η οποία μελετάται συνολικά τόσο ως προς την ταυτότητα του δημιουργού, όσο και ως προς τα κύρια γραμματολογικά της προβλήματα: το λογοτεχνικό περιβάλλον, την ποιότητα των κειμένων που παραδίδουν οι χειρόγραφοι μάρτυρες, το περιεχόμενό τους, τις σχέσεις τους με τη δυτική, τη βυζαντινή και τη νεοελληνική δημώδη λογοτεχνία, καθώς και τη γλώσσα και τη στιχουργία τους. Ακολουθεί η κριτική έκδοση του Ερωτικού Ενυπνίου, με βάση το χειρόγραφο ΙΙΙ Β. 27 της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Νάπολης. Το κείμενο συνοδεύεται από αναλυτικό σχολιασμό.
Παρατηρήσεις στα Μεσσηνιακά του Ριανού του Βηναίου
Ανάπλαση του περιεχομένου των Μεσσηνιακών του Ριανού από τα εννέα σωζόμενα αποσπάσματα. Βάσει συγκριτικών μαρτυριών από άλλα κείμενα, εικάζεται ότι το έπος συμπεριλάμβανε τη σύγκρουση στην Ιρά, την ανακωχή την περίοδο των Υακίνθιων, τους γάμους των γυναικών συγγενών του Αριστομένη με ευγενείς της Αρκαδίας και τη φυγή προς τη Ρόδο, και πιθανώς επίσης αναφορές στις δραστηριότητες του Κλεομένη στην Αρκαδία και την επιστροφή του στη Σπάρτη, και την επίσκεψη του Αριστομένη στους Δελφούς. Από την άλλη, ισχυρίζεται ότι καμία μακροχρόνια σύγκρουση ανάμεσα στην Αρκαδία και τη Μεσσήνη δεν εκδηλώθηκε στις αρχές του 5ου αιώνα, και επομένως τίποτε σχετικό δεν θα εμφανίστηκε στα Μεσσηνιακά.
Συμπληρωματικά στον Εμμανουήλ Τζάνε.
Εμπλουτίζεται με βιβλιογραφικές ενδείξεις και άλλες συμπληρωματικές πληροφορίες ο κατάλογος των έργων του Εμμανουήλ Τζάνε, που είχε δημοσιευτεί από το Ν. Τωμαδάκη στον Α΄ τόμο των Κρητικών Χρονικών. Στο ενεργητικό του ζωγράφου προσμετρώνται μερικές ακόμα, λιγότερο γνωστές, εικόνες, οι οποίες είναι κατά το πλείστον ενυπόγραφες και φυλάσσονται στο Kaiser-Friedrich Museum του Βερολίνου, στην Εθνική Πινακοθήκη στο Όσλο, στην ελληνική εκκλησία του Καργκέζε στην Κορσική, στο Ρωσικό Μουσείο του Λένινγκραντ, στη μονή Πλατυτέρας στην Κέρκυρα, καθώς και στο Βυζαντινό Μουσείο, στο Μουσείο Μπενάκη, στο Μουσείο Λοβέρδου, στα Ανάκτορα και στις συλλογές Κατσαρά, Βελιμέζη, Παμπούκη, Αρβανιτίδη, Μπλέσσα, Κυριαζή, Χωρέμη και Δελαπόρτα στην Αθήνα. Επισημαίνεται επίσης μια χαλκογραφία του Τζάνε σε έκδοση του 1693, καθώς και βιβλιογραφικές αναφορές σε λανθάνοντα ή ανύπαρκτα έργα.
Συνεχίζεται η δημοσίευση των πηγών της κρητικής εκκλησιαστικής ιστορίας της οθωμανικής περιόδου. Τα έγγραφα που εμπεριέχονται στο τρίτο αυτό μέρος της έκδοσης εστάλησαν στην εκκλησία της Κρήτης από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και χρονολογούνται από το 1797 έως το 1801. Συνοδεύονται από λεπτομερή σχολιασμό.
Ο λαϊκότροπος χαρακτήρας της κρητικής λογοτεχνίας, οι λογοτεχνίες της Αναγέννησης και η βυζαντινή δη
Πρότυπα έργων της κρητικής λογοτεχνίας έχουν εντοπιστεί στην ευρωπαϊκή - ιταλική κυρίως - λογοτεχνική παραγωγή του όψιμου Μεσαίωνα και της Αναγέννησης. Ωστόσο, οι υποθέσεις που αντλήθηκαν από τη Δύση μεταφέρθηκαν στο κρητικό ιδίωμα και γονιμοποιήθηκαν από τη βυζαντινή δημοτική παράδοση. Έτσι τα κείμενα απομακρύνθηκαν από την εκζήτηση και τον αριστοκρατισμό των πηγών τους και προσέλαβαν λαϊκότροπο χαρακτήρα. Ο Ερωτόκριτος, για παράδειγμα, παρά το γαλλικό μεσαιωνικό και το ιταλικό αναγεννησιακό του πρότυπο, αναδύει την ατμόσφαιρα των υστεροβυζαντινών μυθιστορημάτων και άλλων ποιητικών έργων της ίδιας περίπου περιόδου, ενώ ταυτόχρονα προσεγγίζει στον ελληνικό λαϊκό πνευματικό κόσμο. Αντίστοιχα, ένα μεγάλο μέρος της κρητικής λογοτεχνίας εμπνέεται, ως προς τα θέματα, τη γλώσσα και την αντίληψη του κόσμου, από τα λογοτεχνικά δημιουργήματα του μεσαιωνικού ελληνισμού.
Το Κακόν Όρος της Κρήτης και τα παράλληλα τοπωνύμια αυτού.
Σε χαρακτικό του βενετού χαρτογράφου Marco Boschini του 17ου αιώνα απεικονίζεται το κρητικό Κακόν Όρος, το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στην αρχαία πόλη Αμνισό και στο σημερινό χωριό Γούρνες. Σε αρχειακές και βιβλιακές πηγές, καθώς και στη νεότερη βιβλιογραφία, μαρτυρούνται επίσης τα ακόλουθα παράλληλα τοπωνύμια: Καλόν Όρος στην Κρήτη, στην Αλάγια της Παμφυλίας, σε περιοχή πλησιόχωρη της Προποντίδας και στην Τραπεζούντα· Μεγανόρος στη Λευκάδα· Μαρκυνόρος και Σπαρτόνορος στη δυτική Στερεά Ελλάδα.
John Pendlebury
νεκρολογία του John Pendlebury, του βρετανού αρχαιολόγου που εργάστηκε σε μία σειρά ανασκαφών στο Tell el Amarna της Αιγύπτου, στην Κνωσό και στο Τζερμιάδο Λασιθίου, εστιάζεται αφενός στους κύριους σταθμούς της ζωής και του ανασκαφικού και συγγραφικού του έργου και αφετέρου στην συμμετοχή του στην κρητική αντίσταση των αρχών του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, οπότε και υπεράσπισε, με τίμημα τη ζωή του, τη δράση των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων και της βρετανικής στρατιωτικής αποστολής.
Ερμηνευτικά στον Απόκοπο του Μπεργαδή.
Ο Απόκοπος του Μπεργαδή είναι ένα από τα σημαντικά έργα της κρητικής λογοτεχνίας. Η αποκατάσταση του κειμένου παρουσιάζει, ωστόσο, αξιοσημείωτες δυσκολίες. Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις των στίχων 12 (έτρεχα, ώστε και τζάκισε το σταύρωμα η μέρα), 117-118 (και το ταχύ την Κυριακήν την όψιν τους να νίβγουν / και σκολινά να βάνουσι, στην εκκλησιάν παγαίνουν), 125-126 (και αν προτιμεύγουν γέροντας μικροί και κοδεσπότες, / ωσάν επροτιμεύγοντα όντεν εζούμεν τότες), 291-292 (Εμάς είν' η πατρίδα μας οπού 'ναι το λογάρι / ως από φύσιν και λουτρού εγεύγοντα το ψάριν) και 301-302 (Ήτον αντίθετον σκαμνίν της βασιλειάς της Ρώμης, / και της αλαζονειάς αγγειόν και της διπλής της γνώμης), καθώς και ορισμένων ακόμα χωρίων, που εγείρουν ερμηνευτικά ζητήματα κι επιδέχονται διορθώσεις.
J. D. S. Pendlebury, Οδηγός Κνωσού, με πρόλογο του Sir Arthur Evans. Ελληνική μετάφραση Νικ. Πλάτωνο
Ο οδηγός του μινωικού ανακτόρου της Κνωσού, που συνέγραψε ο J. D. S. Pendlebury, μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Νικόλαο Πλάτωνα και εκδόθηκε από τον Ανδρέα Καλοκαιρινό. Στην εισαγωγή του βιβλίου παρουσιάζεται η αρχιτεκτονική ιστορία του ανακτόρου και ερμηνεύονται οι ειδικοί όροι (κυρίως οι χρονολογικοί), που είναι απαραίτητοι για την κατανόηση του κειμένου. Προς διευκόλυνση του Έλληνα αναγνώστη διατηρείται και η πλούσια εικονογράφηση της αγγλικής έκδοσης.
Κρητικά μελετήματα: Α΄. Δύο έργα κρητικής ζωγραφικής εις την Walters Art Gallery της Βαλτιμόρης.
Στην Walters Art Gallery της Βαλτιμόρης εντοπίστηκαν δύο έργα κρητικής ζωγραφικής: μια εικόνα του Εμμανουήλ Τζάνε κι ένα ξυλόγλυπτο ζωγραφισμένο τρίπτυχο. Στην εικόνα παριστάνονται η Θεοτόκος με τον Ιησού, ο άγιος Ιωάννης Πρόδρομος και ο άγιος Φίλιππος. Από τη συγκριτική εξέταση με άλλα χρονολογημένα έργα του Τζάνε προκύπτει το συμπέρασμα ότι η εικόνα αυτή μπορεί να τοποθετηθεί χρονικά στην εικοσαετία 1660-1680. Το τρίπτυχο φέρει στο μεσαίο φύλλο του πιστή αναπαράσταση ξυλόγλυπτου τέμπλου. Χρονολογείται στα τέλη του 17ου ή στο πρώτο μισό του 18ου αιώνα και αποδίδεται με επιφύλαξη στον Ιωάννη Μόσκο. Φαίνεται ότι ο παραγγελιοδότης, του οποίου το οικόσημο διακρίνεται στο τρίπτυχο, θέλησε να αναπαρασταθεί σε αυτό το εσωτερικό ενός ιδιόκτητου ναού του, που ήταν πιθανότατα αφιερωμένος στον άγιο Σπυρίδωνα.
Περιλαμβάνει την ανάλυση των τοιχογραφιών.
Έκθεσις πεπραγμένων του Δ. Σ. της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών κατά το έτος 1955.
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1955. Στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εμπλουτίσθηκαν οι συλλογές του Ιστορικού Μουσείου και εκτέθηκε σε αυτό ο τοιχογραφημένος θόλος της Παναγίας Καρδιώτισσας. Εμπλουτίστηκαν η βιβλιοθήκη και το αρχείο, όπου συμπεριλήφθηκαν τα κατάλοιπα του Στεφάνου Ξανθουδίδου και μια κινηματογραφική ταινία με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Συνεχίστηκε η αποδελτίωση των τοπωνυμικών πινάκων. Ελήφθη πρόνοια για την προσεχή αποκατάσταση του ναού του Αγίου Μάρκου. Στερεώθηκε ενετικός πυλώνας στο Ρέθυμνο. Άρχισαν οι εργασίες αποκατάστασης κατάγραφου ναού του 14ου αιώνα στη Σπηλιά Κισσάμου. Πραγματοποιήθηκε ο Ξανθουδίδειος Λαογραφικός Διαγωνισμός και επιχορηγήθηκαν εκδόσεις. Εξασφαλίστηκαν φωτοτυπίες ανεκδότων εγγράφων από τα βενετικά αρχεία. Τα έσοδα και τα έξοδα υπήρξαν περιορισμένα. Αξιοσημείωτη ήταν η κίνηση των μελών.
Έκθεσις πεπραγμένων του Δ. Σ. κατά το έτος 1959.
Δημοσιεύεται η έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών για το έτος 1959. Στο διάστημα αυτό αντιμετωπίστηκε ικανοποιητικά το οικονομικό ζήτημα. Εμπλουτίσθηκαν οι συλλογές του Μουσείου, η βιβλιοθήκη και το αρχείο. Συνεχίστηκαν οι εργασίες αποκατάστασης του ναού του Αγίου Μάρκου. Αποφασίστηκε η οργάνωση Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου. Πραγματοποιήθηκε ο Ξανθουδίδειος Λαογραφικός Διαγωνισμός. Άρχισε η ταξινόμηση του Αρχείου της Δημογεροντίας Ηρακλείου. Εγγράφηκαν στην Εταιρία νέα μέλη.